KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 15.
W układzie przedstawionym na rysunku przekaźnik K1 jest wyłączany przyciskami
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla mechatroników, związany z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekaźnik K1 wyłącza się wtedy, gdy zostanie przerwany obwód zasilania jego cewki.
W typowych układach sterowania przyciski STOP są włączone tak, aby naciśnięcie dowolnego z nich rozłączało tor cewki. Dlatego poprawna jest odpowiedź "S1 lub S2", a warianty z "jednocześnie" opisują inną logikę połączeń.

Pełne wyjaśnienie:

W obwodzie sterowania przekaźnikiem (cewką) K1 stan "włączony" utrzymuje się tak długo, jak długo istnieje ciągłość elektryczna w torze zasilania cewki. Wyłączenie przekaźnika następuje w chwili przerwania tego toru przez element rozłączający (najczęściej przycisk STOP ze stykiem NC, element zabezpieczenia lub blokada).

Odpowiedź "S1 lub S2" oznacza, że naciśnięcie dowolnego z dwóch wskazanych przycisków spowoduje wyłączenie K1. Taki efekt uzyskuje się wtedy, gdy oba przyciski są wpięte w tor cewki w sposób zapewniający działanie alternatywne (funkcjonalnie: każdy z nich może przerwać obwód). To jest typowe rozwiązanie praktyczne, gdy układ ma mieć zatrzymanie z dwóch miejsc (np. z pulpitu i z drzwi szafy).

Odpowiedzi zawierające sformułowanie "S1 i jednocześnie …" opisują sytuację, w której do wyłączenia potrzebne byłoby spełnienie dwóch warunków naraz (logika AND). W standardowych układach STOP nie projektuje się tak, aby trzeba było nacisnąć dwa przyciski jednocześnie do zatrzymania, bo pogarsza to ergonomię i utrudnia szybkie wyłączenie.

Wariant "F1F lub S2" sugeruje, że także element F1F ma bezpośrednio wyłączać cewkę tak jak przycisk. Bez jednoznacznego wskazania na schemacie (położenie styku/połączenia) nie można tego domniemy; w wielu układach oznaczenia typu F dotyczą zabezpieczeń, ale ich wpływ na cewkę zależy od sposobu włączenia. Poprawna odpowiedź pozostaje więc ta, która odpowiada klasycznej zasadzie: naciśnięcie S1 albo S2 przerywa zasilanie cewki K1.

Wskazówka egzaminacyjna: aby rozstrzygnąć takie zadanie, śledź na schemacie tor od zasilania do cewki K1 i sprawdź, który element po zadziałaniu robi "przerwę" w tym torze. Nie sugeruj się samymi nazwami elementów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że dany przycisk po naciśnięciu powoduje zanik zasilania cewki K1 (bezpośrednio lub pośrednio), a wtedy przekaźnik отпada i jego styki wracają do stanu spoczynkowego. W praktyce dzieje się to przez przerwanie obwodu sterowania.
Trzeba prześledzić tor zasilania cewki: od źródła przez styki/przyciski do zacisków cewki K1. Elementy, które po zadziałaniu rozłączają ten tor (tworzą przerwę), są elementami wyłączającymi przekaźnik.
W maszynach często potrzebujesz zatrzymania z więcej niż jednego miejsca (np. pulpit i panel serwisowy). Wtedy projektuje się układ tak, aby naciśnięcie dowolnego przycisku STOP wyłączało przekaźnik/stycznik, czyli działało alternatywnie.
Funkcjonalnie musi być tak, aby każdy z przycisków mógł przerwać obwód cewki. W praktyce wynika to ze sposobu włączenia styków w torze sterowania; na schemacie widać to po tym, czy po zadziałaniu danego elementu pojawia się przerwa w torze cewki.
Zwykle nie. Wymóg "jednocześnie" oznacza logikę AND i jest rzadki dla funkcji STOP, bo utrudnia szybkie zatrzymanie. Jeśli na schemacie wyłączenie ma następować po naciśnięciu dowolnego STOP, to warunek jest alternatywny (OR).
Sformułowanie "jednocześnie" sugeruje, że dwa warunki muszą zajść naraz, aby cewka została wyłączona. Na schemacie odpowiada to połączeniu, które wymaga zadziałania obu elementów. W zadaniach trzeba to weryfikować śledzeniem toru cewki.
W wielu oznaczeniach elementy z literą F wiążą się z zabezpieczeniami (np. przeciążeniem, bezpiecznikiem, czujnikiem). Mogą wyłączać cewkę K1, ale tylko wtedy, gdy ich styk jest włączony w obwód sterowania. Sam symbol w odpowiedzi nie przesądza o funkcji bez schematu.
Nie zgaduj po brzmieniu odpowiedzi. Zawsze wykonaj ten sam krok: znajdź cewkę K1 i "idź przewodem" wstecz po schemacie do zasilania, sprawdzając, które elementy mogą przerwać ciągłość. To eliminuje intuicyjne pomyłki logiki.
Typowe pułapki to: mylenie przycisku START z STOP, ignorowanie typu styku (NO/NC), zakładanie że dwa elementy muszą działać naraz ("jednocześnie") oraz sugerowanie się "technicznym" oznaczeniem zamiast analizą połączeń w torze cewki.
Gdy masz dwa stanowiska obsługi lub wymóg zatrzymania z różnych miejsc (np. operator i serwis). Wtedy oba przyciski mają wyłączać ten sam element wykonawczy. Diagnostycznie ważne jest, by umieć znaleźć na schemacie, który przycisk rzeczywiście rozłącza obwód cewki.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przekaźnik K1 wyłącza się wtedy, gdy zostanie przerwany obwód zasilania jego cewki.W typowych układach sterowania przyciski STOP są włączone tak, aby naciśnięcie dowolnego z nich rozłączało tor cewki."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z czytania schematów elektrycznych sterowania (drabinka/ideowy)
  • Instrukcje producentów przekaźników i przycisków (opis styków NO/NC i oznaczeń zacisków)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z obwodów sterowania przekaźnikowego w mechatronice

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego