KWALIFIKACJA ELE5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 17.
W układzie sterowania do zmiany kierunku obrotów silnika klatkowego po załączeniu stycznika K2 nie działa samoczynne podtrzymanie stycznika. Na podstawie schematu podaj, który styk pomocniczy stycznika (lub jego podłączenie) uległ uszkodzeniu?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny układu sterowania silnikiem klatkowym, który jest częścią egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Samopodtrzymanie stycznika realizuje zwykle styk pomocniczy NO tego samego stycznika, włączony równolegle do przycisku START.
Skoro po załączeniu K2 podtrzymanie nie działa, uszkodzony jest styk (lub jego podłączenie) odpowiedzialny za podtrzymanie toru cewki K2, czyli K21.

Pełne wyjaśnienie:

W obwodach sterowania silników asynchronicznych (klatkowych) bardzo często stosuje się samopodtrzymanie (podtrzymanie cewki stycznika). Działa ono tak, że po chwilowym naciśnięciu przycisku START cewka stycznika zostaje zasilona, a następnie zasilanie to "przejmuje" styk pomocniczy NO (normalnie otwarty) tego samego stycznika, włączony równolegle do przycisku START.

W układzie zmiany kierunku obrotów (nawrotnym) są zwykle dwa styczniki: jeden dla kierunku "w przód" i drugi dla kierunku "w tył". Każdy z nich powinien mieć własny tor podtrzymania, aby po zwolnieniu przycisku stycznik pozostał załączony do czasu naciśnięcia STOP lub zadziałania zabezpieczenia. Jeżeli w opisie usterki podano, że po załączeniu stycznika K2 nie działa samoczynne podtrzymanie, to wskazuje to na problem w torze podtrzymania przypisanym do K2.

Odpowiedź "K21" jest poprawna, ponieważ odpowiada stykowi pomocniczemu, który (zgodnie z typowym sposobem oznaczania na schematach i funkcją w układzie) powinien zamykać się po zadziałaniu K2 i podawać zasilanie podtrzymujące na cewkę K2.

  • "K12" najczęściej odnosi się do styku innego stycznika (np. K1) lub innego toru niż podtrzymanie K2. Wybranie go oznacza pomylenie przynależności styku do aparatu.
  • "Kil" wygląda jak oznaczenie niejednoznaczne (możliwe mylne odczytanie znaków) i nie wskazuje jednoznacznie styku podtrzymania K2. W praktyce takie oznaczenie nie pozwala pewnie przypisać funkcji bez schematu.
  • "K22" może być innym stykiem pomocniczym stycznika K2 (np. użytym do blokady lub sygnalizacji), ale nie musi być włączony w pętlę podtrzymania. Przy braku podtrzymania po zadziałaniu K2 kluczowy jest styk przeznaczony do podtrzymania, czyli K21.

Na egzaminie warto prześledzić tor zasilania cewki K2: przycisk START → cewka K2 → styk podtrzymania równolegle do START. Usterka "brak podtrzymania po załączeniu" prawie zawsze prowadzi do wskazania styku pomocniczego NO odpowiedzialnego za podtrzymanie lub jego okablowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Samopodtrzymanie to podtrzymanie zasilania cewki stycznika po puszczeniu przycisku START. Realizuje się je zwykle stykiem pomocniczym NO tego samego stycznika, włączonym równolegle do START, aby stycznik pozostał załączony aż do STOP lub zadziałania zabezpieczenia.
Styk pomocniczy NO (normalnie otwarty) zamyka się dopiero po zadziałaniu cewki stycznika. Po zamknięciu tworzy "obejście" przycisku START, dzięki czemu prąd nadal płynie do cewki mimo zwolnienia przycisku. Jeśli ten styk lub przewód jest uszkodzony, podtrzymanie zanika.
Układ nawrotny zmienia kolejność faz (lub logikę zasilania) tak, aby silnik obracał się w przeciwnym kierunku. Najczęściej realizuje się to dwoma stycznikami: jeden załącza kierunek podstawowy, drugi kierunek przeciwny. Każdy stycznik ma zwykle własne podtrzymanie i blokady.
Na schemacie szukaj styku pomocniczego należącego do tego samego stycznika, którego cewka ma być podtrzymana. Taki styk jest zwykle włączony równolegle do przycisku START w torze zasilania cewki. Po załączeniu stycznika styk się zamyka i przejmuje zasilanie.
Najczęściej: uszkodzony styk pomocniczy NO przeznaczony do podtrzymania, błędne podłączenie przewodów do tego styku, przerwa w obwodzie cewki (np. luźny zacisk) albo problem z napięciem sterowania. W zadaniach testowych zwykle wskazuje się konkretny styk podtrzymania.
Typowe samopodtrzymanie realizuje się stykiem NO, bo ma się on zamknąć dopiero po zadziałaniu stycznika. Styk NC zwykle służy do blokad lub funkcji bezpieczeństwa (np. rozłączanie toru sterowania drugiego stycznika). Użycie NC do podtrzymania jest nietypowe i wymaga innej logiki.
Stosuje się blokadę elektryczną (styki NC w obwodach cewek, aby uniemożliwić jednoczesne zasilenie K1 i K2) oraz często blokadę mechaniczną między stycznikami. Dzięki temu nie da się przypadkowo załączyć obu kierunków naraz, co mogłoby spowodować zwarcie lub uszkodzenie napędu.
Gdy opis mówi, że po załączeniu danego stycznika (tu: K2) nie działa samoczynne podtrzymanie. Wtedy szuka się styku pomocniczego NO tego stycznika, który ma podtrzymywać zasilanie cewki po puszczeniu START. W testach taki styk bywa oznaczony właśnie jako K21.
Najpierw odłącz zasilanie i zabezpiecz miejsce pracy. Następnie sprawdź ciągłość/zmianę stanu styku miernikiem podczas ręcznego zadziałania stycznika (lub po podaniu napięcia na cewkę w warunkach kontrolowanych). Dodatkowo skontroluj zaciski i okablowanie, bo usterką bywa też luźne połączenie.
Częste błędy to: pomylenie, do którego stycznika należy dany styk, nieuwzględnienie że NO/NC zmienia stan dopiero po zadziałaniu cewki, oraz pominięcie równoległego obejścia przycisku START w podtrzymaniu. Pomaga konsekwentne śledzenie toru od zasilania do cewki krok po kroku.
info

Około 38% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z elektrotechniki/automatyki dotyczące układów stycznikowych (samopodtrzymanie, nawroty)
  • Instrukcje producentów styczników (oznaczenia i funkcje styków pomocniczych)
  • Zbiory zadań i schematów obwodów sterowania silników asynchronicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego