KWALIFIKACJA ELE5 - WRZESIEŃ 2014 (test 2)

PYTANIE NR 18.
W układzie sterowania do zmiany kierunku obrotów silnika klatkowego po załączeniu stycznika K2 nie działa samoczynne podtrzymanie stycznika. Na podstawie schematu podaj, który styk pomocniczy stycznika (lub jego podłączenie) uległ uszkodzeniu?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny układu sterowania, który jest związany z egzaminem zawodowym dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Samoczynne podtrzymanie stycznika realizuje zwykle styk pomocniczy NO tego samego stycznika, włączony równolegle do przycisku załączającego.
Skoro po zadziałaniu K2 podtrzymanie nie działa, uszkodzony jest styk pomocniczy K2 w torze podtrzymania (K21) albo jego podłączenie.

Pełne wyjaśnienie:

W układach sterowania stycznikowego funkcja samoczynnego podtrzymania polega na tym, że po krótkim naciśnięciu przycisku START cewka stycznika pozostaje zasilona także po zwolnieniu przycisku. Osiąga się to przez włączenie styku pomocniczego NO (normalnie otwartego) tego samego stycznika równolegle do przycisku START. Po zadziałaniu stycznika styk NO zamyka się i "przejmuje" podawanie zasilania na cewkę.

W układzie nawrotnym (zmiana kierunku obrotów silnika klatkowego) są co najmniej dwa styczniki: jeden dla kierunku "prawo", drugi dla "lewo". Oprócz podtrzymania stosuje się też blokadę elektryczną, aby nie dopuścić do jednoczesnego załączenia obu styczników. Blokada jest zwykle realizowana stykami NC (normalnie zamkniętymi) drugiego stycznika w torze sterowania pierwszego.

Jeżeli opis usterki brzmi: "po załączeniu stycznika K2 nie działa samoczynne podtrzymanie stycznika", to oznacza, że K2 potrafi zadziałać (cewka dostaje zasilanie podczas nacisku START), ale po puszczeniu START zasilanie nie jest podtrzymywane. Taki objaw jest typowy dla:

  • przerwy/uszkodzenia styku NO przeznaczonego do podtrzymania,
  • albo błędnego/luźnego podłączenia tego styku w gałęzi równoległej do START.

Odpowiedź "K21" wskazuje właśnie styk pomocniczy K2 wykorzystywany do podtrzymania. Pozostałe wskazania (np. inne styki pomocnicze) w typowym układzie częściej pełnią rolę blokady wzajemnej lub elementów sygnalizacji, więc ich uszkodzenie zwykle daje inny objaw (np. brak możliwości załączenia K2 w ogóle albo brak blokady). Dlatego w sytuacji braku podtrzymania po zadziałaniu K2 najbardziej właściwe jest wskazanie styku podtrzymania K2, czyli K21.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Samoczynne podtrzymanie to sposób utrzymania zasilania cewki stycznika po puszczeniu przycisku START. Realizuje się je zwykle stykiem pomocniczym NO tego samego stycznika, włączonym równolegle do przycisku załączającego.
Styk pomocniczy NO jest otwarty, gdy stycznik jest wyłączony. Po zadziałaniu cewki zamyka się i tworzy alternatywną drogę zasilania cewki (obwód obejściowy). Dzięki temu po zwolnieniu START cewka nadal jest zasilana.
Blokada elektryczna zapobiega jednoczesnemu włączeniu dwóch styczników kierunku (prawo/lewo). Jednoczesne załączenie mogłoby spowodować zwarcie lub nieprawidłowe połączenie uzwojeń silnika. Stosuje się zwykle styki NC drugiego stycznika w torze sterowania pierwszego.
Oznacza to, że stycznik zadziałał tylko na czas nacisku START, ale po zwolnieniu przycisku cewka przestaje być zasilana. Najczęstsza przyczyna to przerwa w gałęzi podtrzymania: uszkodzony styk NO podtrzymania lub błąd w jego okablowaniu.
Typowym objawem jest brak podtrzymania: stycznik załącza się tylko chwilowo, a po puszczeniu START natychmiast odpada. Często towarzyszą temu ślady zużycia styku (przypalenie) lub brak ciągłości elektrycznej styku po zadziałaniu cewki.
Styk podtrzymania jest zwykle NO i jest włączony równolegle do przycisku START (tworzy obejście). Styk blokady jest zwykle NC i jest włączony szeregowo w torze sterowania przeciwnego stycznika, aby przerwać zasilanie jego cewki przy załączeniu drugiego.
Nie zawsze. Poza uszkodzeniem styku NO podtrzymania, przyczyną bywa też luźny zacisk, przerwa przewodu, zły dobór zacisków w bloku styków pomocniczych, uszkodzony przycisk START albo brak właściwego zasilania w obwodzie sterowania.
Najczęściej wykonuje się pomiar ciągłości/rezystancji styku miernikiem: w stanie spoczynku NO ma przerwę, a po zadziałaniu stycznika powinien mieć zwarcie (małą rezystancję). Dodatkowo warto sprawdzić dokręcenie zacisków i zgodność okablowania ze schematem.
Najczęściej myli się styk NO (podtrzymanie) ze stykiem NC (blokada), nie śledzi się toru zasilania cewki po puszczeniu START, albo zakłada się, że problem dotyczy cewki, mimo że stycznik potrafi zadziałać. Kluczowe jest przeanalizowanie gałęzi równoległej do START.
Ćwicz czytanie schematów: najpierw odnajdź cewkę i przyciski, potem gałąź podtrzymania (styk NO własny), a na końcu blokady (styki NC przeciwnego stycznika). Pomaga rysowanie ścieżki zasilania "krok po kroku" dla stanu po naciśnięciu i po puszczeniu START.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Podręcznik do elektrotechniki/automatyki: obwody sterowania stycznikowego (samopodtrzymanie, nawroty)
  • Katalogi i instrukcje producentów styczników: schematy połączeń styków pomocniczych i przykładowe aplikacje
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych dla technika elektryka: układy sterowania silnikami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego