KWALIFIKACJA ELE5 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 8.
W układzie sterowania maszyną, który z poniższych elementów jest odpowiedzialny za przetwarzanie sygnałów analogowych na cyfrowe?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Za zamianę sygnału analogowego (ciągłego) na postać cyfrową (liczbową) odpowiada przetwornik A/C, nazywany też ADC. Rezystor i kondensator jedynie kształtują sygnał (np. tłumienie, filtracja), a przetwornik C/A (DAC) działa w kierunku odwrotnym.

Pełne wyjaśnienie:

W układach sterowania maszyn (np. sterownik PLC, sterownik mikroprocesorowy, karta pomiarowa) często trzeba przetworzyć sygnały z czujników. Wiele czujników daje sygnał analogowy, czyli ciągły w czasie i amplitudzie (np. napięcie 0–10 V lub prąd 4–20 mA po odpowiednim przetworzeniu). Taki sygnał nie może być bezpośrednio "policzony" przez część cyfrową sterownika, dlatego stosuje się przetwornik A/C (analogowo-cyfrowy, ADC), który próbuje sygnał, a następnie go kwantyzuje i zamienia na kod liczbowy.

Odpowiedź "Przetwornik A/C" jest poprawna, bo to element przeznaczony właśnie do konwersji: analog → cyfrowy. W praktyce występuje w modułach wejść analogowych PLC oraz w mikrokontrolerach jako wbudowany ADC.

Pozostałe odpowiedzi są błędne z typowych powodów:

  • "Rezystor" nie wykonuje konwersji sygnału; służy m.in. do ograniczania prądu, dzielenia napięcia, polaryzacji wejść czy tworzenia obwodów pomiarowych.
  • "Kondensator" także nie zamienia sygnału na cyfrowy; jest używany np. do filtracji, sprzęgania, odsprzęgania zasilania, kształtowania stałej czasowej.
  • "Przetwornik C/A" (DAC) ma funkcję przeciwną: zamienia dane cyfrowe na sygnał analogowy, np. gdy sterownik ma wystawić sygnał 0–10 V na wyjściu analogowym.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź kierunek strzałki "co na co". A/C oznacza, że po stronie wejściowej jest analog, a po stronie wyjściowej cyfrowy kod; C/A odwrotnie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przetwornik A/C (ADC) to układ, który zamienia sygnał analogowy (np. napięcie z czujnika) na wartość cyfrową, czyli liczbę zrozumiałą dla sterownika. Dzięki temu PLC lub mikrokontroler może dalej przetwarzać sygnał programowo, np. porównywać z progami i realizować regulację.
Sterownik PLC przetwarza dane wewnętrznie w postaci cyfrowej. Jeśli czujnik daje sygnał ciągły, potrzebny jest ADC, aby go "zliczbować". Bez tego sterownik nie odczyta poprawnie wartości pomiaru, a logika sterowania (np. progi, PID) nie zadziała zgodnie z założeniami.
Przetwornik C/A (DAC) zamienia dane cyfrowe na sygnał analogowy, np. 0–10 V. Stosuje się go zwykle na wyjściach analogowych, gdy sterownik musi sterować urządzeniem wymagającym sygnału ciągłego, np. zadawaniem prędkości napędu lub wartości procesu w regulatorze.
Najprościej sprawdzić kierunek: A/C oznacza analog → cyfrowy, a C/A oznacza cyfrowy → analog. Jeśli w treści jest "przetwarzanie sygnałów analogowych na cyfrowe", pasuje ADC. Gdy jest "z cyfrowych na analogowe", pasuje DAC.
Nie. Rezystor jest elementem biernym i nie realizuje konwersji rodzaju sygnału. Może jedynie wpływać na parametry elektryczne (np. podział napięcia, ograniczenie prądu, polaryzacja wejścia). Do zamiany analog → cyfrowy potrzebny jest przetwornik A/C lub układ o takiej funkcji.
Nie. Kondensator służy m.in. do filtracji, tłumienia zakłóceń i kształtowania przebiegów w czasie (stałe czasowe RC). Może przygotować sygnał do pomiaru (np. wygładzić), ale nie wykona kodowania wartości na postać liczbową. Konwersję wykonuje przetwornik A/C.
W automatyce spotyka się np. sygnały napięciowe 0–10 V oraz prądowe 4–20 mA (po odpowiednim wejściu/modułach). Mogą pochodzić z czujników ciśnienia, temperatury, poziomu czy przetworników położenia. Takie sygnały zwykle trafiają do modułu wejść analogowych z przetwornikiem A/C.
Najczęściej myli się kierunek konwersji (A/C vs C/A) oraz przypisuje funkcję "przetwarzania" elementom biernym, bo występują w torze sygnałowym. Pomaga zapamiętanie: ADC "zlicza" analog, a DAC "wystawia" analog z liczb. Warto też czytać dokładnie: "na cyfrowe" vs "na analogowe".
Wejście analogowe jest potrzebne wtedy, gdy mierzona wielkość jest przekazywana jako sygnał ciągły (np. napięcie lub prąd proporcjonalny do temperatury/ciśnienia). W takim wejściu zwykle pracuje przetwornik A/C, który zamienia wartość sygnału na wynik cyfrowy używany dalej w programie sterownika.
Ucz się blokowo: rodzaje sygnałów (analog/cyfrowy), rola toru pomiarowego, podstawowe funkcje ADC i DAC oraz przykłady z praktyki PLC (wejścia/wyjścia analogowe). Rozwiązuj krótkie testy z rozróżniania kierunku konwersji i łącz temat z czujnikami oraz modułami I/O.
info

Około 77% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że za zamianę sygnału analogowego (ciągłego) na postać cyfrową (liczbową) odpowiada przetwornik A/C, nazywany też ADC.

Źródła:

  • Horowitz, Hill, "Sztuka elektroniki" (The Art of Electronics), rozdział o przetwornikach danych (ADC/DAC) i akwizycji sygnałów — wydanie polskie, wskazanie tematu: przetworniki A/C i C/A
  • Texas Instruments, "ADC Basics" / materiały wprowadzające do przetworników analogowo-cyfrowych (opis próbkowania i kwantyzacji) — https://www.ti.com/ (sekcja Analog → Data Converters → ADC, dostęp 2026-03-01)
  • Analog Devices, "Data Conversion" / "ADC/DAC" – materiały edukacyjne o konwersji A/C i C/A — https://www.analog.com/en/education/education-library.html (dział data conversion, dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw elektroniki i techniki cyfrowej (przetworniki A/C i C/A, próbkowanie, kwantyzacja)
  • Dokumentacje modułów wejść/wyjść analogowych PLC (opisy ADC/DAC, rozdzielczość, zakresy sygnałów)
  • Materiały dydaktyczne z automatyki przemysłowej: tory pomiarowe i systemy akwizycji danych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego