KWALIFIKACJA ELM4 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 6.
W układzie sterowania przedstawionym na rysunku lampka H1 użyta do kontroli prawidłowości uruchomienia przekaźnika K2 nie zgasła, mimo że naciśnięto przycisk S1 oraz S3. Wskazywać to może na zły stan techniczny
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny układu sterowania, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika automatyka
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeżeli lampka H1, która ma potwierdzać prawidłowe uruchomienie przekaźnika K2, nie gaśnie po naciśnięciu S1 i S3, to oznacza, że warunek zgaśnięcia (zadziałanie K2 lub zależnego toru) nie został spełniony. Najbardziej prawdopodobną przyczyną jest niesprawność przekaźnika K2 albo elementu współpracującego (K3), przez co sygnał "K2 zadziałał" nie pojawia się.

Pełne wyjaśnienie:

Lampka kontrolna w układach przekaźnikowych jest zwykle włączona w taki sposób, aby zmieniła stan po spełnieniu określonego warunku (np. po zadziałaniu przekaźnika, zamknięciu/otwarciu właściwego zestyk u lub przejściu układu w stan "uruchomiony"). Skoro H1 "użyta do kontroli prawidłowości uruchomienia przekaźnika K2" nie zgasła mimo naciśnięcia S1 i S3, to należy wnioskować, że w torze sterowania nie doszło do stanu odpowiadającego poprawnemu zadziałaniu K2.

Odpowiedź "przekaźnika -K2 lub -K3" jest zgodna z typową diagnostyką: jeśli K2 nie zadziała (uszkodzona cewka, brak zasilania cewki, przerwa w obwodzie sterowania) albo jeśli element współpracujący (K3) nie przełączy wymaganego toru/blokady, to sygnalizacja potwierdzająca poprawne uruchomienie nie zmieni stanu. W praktyce objaw "lampka nie gaśnie" często wskazuje na to, że nie została zrealizowana logika uruchomienia, a nie wyłącznie na uszkodzenie pojedynczego styku w innym miejscu.

Odpowiedzi wskazujące na "zestyk przekaźnika -K1:23-24" lub "zestyk przekaźnika -K1:13-14" mogą być kuszące, bo numery 13-14 i 23-24 kojarzą się z typowymi zestykami pomocniczymi. Jednak bezpośrednim obiektem kontroli jest uruchomienie K2, więc wskazanie na K1 jako główną przyczynę jest mniej uzasadnione: nawet jeśli K1 ma w układzie rolę pomocniczą, to objaw dotyczy warunku związanego z K2, a nie samej obecności zasilania czy pracy K1.

Odpowiedź "przekaźnika -K1 i -K3" jest zbyt szeroka i sugeruje jednoczesną usterkę dwóch elementów, co w diagnostyce jest zwykle mniej prawdopodobne niż awaria elementu bezpośrednio odpowiedzialnego za spełnienie warunku (K2) lub pojedynczego elementu z nim sprzężonego (K3). Na egzaminie warto trzymać się zasady: najpierw podejrzewaj element, którego stan jest sygnalizowany, a dopiero potem elementy pośrednie.

Wskazówka praktyczna: w rzeczywistym układzie sprawdza się kolejno zasilanie cewki K2, ciągłość toru sterowania, poprawność działania styków K2 oraz ewentualne blokady realizowane przez K3. Dopiero potem weryfikuje się elementy poboczne (np. styki K1), o ile z analizy schematu wynika ich wpływ na warunek zgaśnięcia H1.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza to, że nie został spełniony warunek przełączenia obwodu sygnalizacji (np. nie zadziałał przekaźnik, nie przełączył się wymagany zestyk, nie ma podtrzymania). W diagnostyce trzeba ustalić, od jakiego elementu zależy zgaśnięcie lampki.
Lampka H1 bywa używana do sygnalizacji stanu (gotowość, praca, błąd, zadziałanie przekaźnika). Jeśli opis mówi, że kontroluje uruchomienie K2, to jej stan jest powiązany z cewką K2 lub z odpowiednim zestyk iem K2/K3 w torze sygnalizacji.
Jeśli H1 ma zgasnąć po uruchomieniu K2, to niezgaśnięcie sugeruje, że K2 nie osiągnął stanu zadziałania (cewka nie jest zasilona, cewka jest uszkodzona, albo nie przełączają się styki). To najbliższa przyczyna związana z logiką "K2 uruchomiony".
Gdy z analizy schematu wynika, że K3 realizuje blokadę, zezwolenie lub podtrzymanie potrzebne do uruchomienia K2 albo do zmiany stanu lampki. Wtedy awaria K3 może uniemożliwić zadziałanie K2 lub przerwać tor sygnalizacji mimo poprawnego naciśnięcia przycisków.
W praktyce są to typowe oznaczenia zestyków pomocniczych (często normalnie otwartych), używanych np. do podtrzymania lub sygnalizacji. Na egzaminie nie wystarczy rozpoznać numerację — trzeba jeszcze wiedzieć, czy dany zestyk jest faktycznie w torze H1 i od czego zależy jego stan.
Najpierw sprawdza się czy cewka przekaźnika ma zasilanie, potem ciągłość toru sterowania (przyciski, zabezpieczenia, styki zezwalające), a następnie działanie styków przekaźnika w torze sygnalizacji. Dopiero później szuka się usterek w elementach pośrednich.
Nie. Naciśnięcie przycisków jest tylko wejściem sterującym. Jeśli w torze są blokady, styki bezpieczeństwa, brak zasilania, przerwa przewodu lub uszkodzona cewka, to K2 nie zadziała mimo poprawnej obsługi przycisków. Dlatego sygnalizacja jest ważna diagnostycznie.
Typowe błędy to: automatyczne wskazywanie "zestyków 13-14/23-24" bez analizy funkcji, mylenie przekaźnika z jego stykami, oraz zakładanie, że objaw dotyczy elementu "najbliższego zasilaniu". Trzeba zawsze powiązać objaw lampki z warunkiem logicznym na schemacie.
Przy usterce cewki przekaźnik zwykle nie "przyciąga" i nie zmienia stanu żadnego ze styków. Przy usterce zestyków cewka może działać, ale konkretny tor (np. sygnalizacji) nie przełączy się poprawnie. W praktyce weryfikuje się to pomiarem napięcia i obserwacją przełączeń.
Ćwicz czytanie schematów: tor sterowania cewki, tor podtrzymania, blokady oraz tor sygnalizacji. Rób zadania typu "co się stanie, gdy…" i "co wskazuje objaw…". Dobrze działa też metoda: wypisz warunki zadziałania przekaźnika i warunki zmiany stanu lampki, a potem porównaj je z objawem.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że najbardziej prawdopodobną przyczyną jest niesprawność przekaźnika K2 albo elementu współpracującego (K3), przez co sygnał "K2 zadziałał" nie pojawia się.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Przekaźnik" – opis zasady działania i typowych zestyków (NO/NC): https://pl.wikipedia.org/wiki/Przeka%C5%BAnik (dostęp 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Styk elektryczny" – pojęcie styku i rola w obwodach: https://pl.wikipedia.org/wiki/Styk_elektryczny (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium: podstawy elektrotechniki i aparatury łączeniowej (przekaźniki, styczniki, styki NO/NC)
  • Materiały dydaktyczne z czytania schematów sterowania (drabinkowe i klasyczne)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: układy podtrzymania i blokady przekaźnikowej z sygnalizacją

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego