KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 32.
W wale o wskaźniku wytrzymałości przekroju na skręcanie równym 50-10-6 m3 naprężenia styczne wynoszą 40 MPa. Ile wynosi moment skręcający wał?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Korzystamy ze wzoru na skręcanie:
τ = T/Wt, więc T = τ·Wt. Dla τ = 40 MPa = 40·106 Pa oraz Wt = 50·10-6 m3 otrzymujemy T = 40·106 · 50·10-6 = 2000 N·m. To odpowiada momentowi 2 000 N·m.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach ze skręcania wałów często korzysta się z zależności między momentem skręcającym a maksymalnym naprężeniem stycznym w przekroju. Dla przekrojów, dla których podano wskaźnik wytrzymałości przekroju na skręcanie Wt, obowiązuje zależność:

τ = T / Wt, a więc po przekształceniu T = τ · Wt.

Krok 1. Zamiana jednostek naprężenia
1 MPa = 106 Pa, więc:
τ = 40 MPa = 40 · 106 Pa.

Krok 2. Podstawienie wskaźnika Wt
Wt = 50 · 10-6 m3.

Krok 3. Obliczenie momentu
T = (40 · 106) · (50 · 10-6) N·m.
Mnożymy liczby: 40 · 50 = 2000.
Mnożymy potęgi: 106 · 10-6 = 100 = 1.
T = 2000 N·m.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 800 N·m – typowy wynik po błędnym przeliczeniu MPa na Pa lub po przyjęciu innego (zbyt małego) Wt.
  • 1 250 N·m – często wynika z nieuważnego mnożenia 40·50 (np. policzenia 25 zamiast 50) albo z pomylenia zapisu notacji wykładniczej.
  • 200 N·m – odpowiada błędowi rzędu wielkości: zwykle pomija się czynnik 106 przy MPa albo mylnie traktuje Wt jako 50·10-7.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj wymiary. Skoro τ jest w Pa (N/m2), a Wt w m3, to iloczyn τ·Wt daje N·m, czyli prawidłową jednostkę momentu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się zależność dla skręcania: τ = T/Wt. Po przekształceniu: T = τ·Wt. Kluczowe jest ujednolicenie jednostek: MPa zamień na Pa (1 MPa = 106 Pa), a wtedy wynik T otrzymasz w N·m.
Wt to wielkość geometryczna przekroju, która "łączy" moment skręcający z maksymalnym naprężeniem stycznym. Im większy Wt, tym przy tym samym momencie skręcającym naprężenia są mniejsze. W praktyce pomaga szybko ocenić nośność wału na skręcanie.
Moment skręcający powoduje wzajemne "ślizganie" się warstw materiału w przekroju poprzecznym, co generuje naprężenia styczne. Naprężenia normalne dominują np. przy rozciąganiu i zginaniu, natomiast w czystym skręcaniu podstawową miarą obciążenia jest właśnie τ.
MPa to megapascal, czyli 106 Pa. Dlatego 40 MPa = 40·106 Pa. To częsty punkt, w którym uczniowie tracą rząd wielkości wyniku, więc warto zawsze dopisać sobie potęgę 10 przed podstawieniem do wzoru.
W skręcaniu, gdy liczysz T = τ·Wt, podstaw τ w Pa (N/m2) oraz Wt w m3. Iloczyn daje N·m, czyli jednostkę momentu. Jeśli wychodzi Ci np. N/m lub sama liczba bez jednostek, to znaczy, że po drodze zgubiłeś jednostki.
Nie zawsze. Gdy podany jest wskaźnik Wt, to jest to najprostsza droga. Czasem zamiast Wt podają biegunowy moment bezwładności i promień, wtedy stosuje się inne zapisy zależności. Na egzaminie dobór wzoru zależy od danych w treści.
Najczęstsze to: (1) pominięcie 106 przy MPa, (2) złe mnożenie potęg 10, (3) błędna interpretacja zapisu typu 50·10-6, (4) podstawienie do wzoru od zginania zamiast skręcania. Pomaga kontrola rzędu wielkości.
Gdy dobiera lub weryfikuje elementy napędu: wały, sprzęgła, przekładnie i połączenia wpustowe. Moment wynika np. z mocy i prędkości obrotowej, a następnie sprawdza się, czy naprężenia styczne w wale nie przekraczają dopuszczalnych wartości dla materiału i warunków pracy.
Warto ocenić wpływ potęg 10: tutaj mnożysz 106 przez 10-6, więc te potęgi się znoszą. Wynik powinien być zbliżony do 40·50 = 2000. Jeśli wychodzi 200 lub 20000, to zwykle znaczy, że błędnie potraktowałeś MPa albo zapis Wt.
Przećwicz typowe schematy: skręcanie (τ–T–Wt), zginanie (σ–M–W), rozciąganie (σ–F–A). Zrób serię zadań z notacją wykładniczą i jednostkami. Na końcu każdego zadania dopisz kontrolę: jednostka wyniku i szybkie oszacowanie rzędu wielkości.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że korzystamy ze wzoru na skręcanie:τ = T/Wt, więc T = τ·Wt.

Źródła:

  • Wikipedia: "Torsion (mechanics)" – https://en.wikipedia.org/wiki/Torsion_(mechanics) - accessed 2026-02-18
  • The Engineering ToolBox: "Torsion - Shear Stress and Torsion Moment" – https://www.engineeringtoolbox.com/torsion-shear-stress-d_947.html - accessed 2026-02-18
  • Wikipedia (PL): "Wytrzymałość materiałów" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wytrzyma%C5%82o%C5%9B%C4%87_materia%C5%82%C3%B3w - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki z wytrzymałości materiałów: rozdział o skręcaniu prętów kołowych
  • Zestawy zadań rachunkowych z wytrzymałości materiałów (skręcanie wałów)
  • Notatki/ściągi z przeliczeń jednostek i notacji wykładniczej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego