KWALIFIKACJA MOT6 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 6.
W wyniku pomiaru czopów głównych wału korbowego silnika 1,6 wykonanego w grupie selekcyjnej B otrzymano wynik 50,785 mm. Na podstawie tabeli wymiarów układu tłokowo korbowego, wał korbowy należy zakwalifikować do części
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi technicznymi dotyczącymi wymiarów układu tłokowo-korbowego w silnikach o pojemności
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wynik 50,785 mm dla czopów głównych w silniku 1,6 należy porównać z zakresem grupy selekcyjnej B z tabeli.
Zakres B wynosi 50,780–50,790 mm, więc 50,785 mm mieści się w tolerancji części nowych/sprawnych. Dlatego wał kwalifikuje się do części dobrych.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu kluczowe jest właściwe rozumienie grup selekcyjnych. Oznaczenia A i B nie opisują stopnia zużycia, tylko produkcyjne przedziały tolerancji wymiarowej, które służą do dobrania współpracujących elementów (np. wału i panewek) o pasujących wymiarach.

Postępowanie jest proste:

  • Odczytaj, że pomiar dotyczy średnicy czopów głównych wału korbowego w silniku 1,6.
  • Uwzględnij, że pomiar wykonano w grupie selekcyjnej B.
  • Porównaj wynik 50,785 mm z zakresem z tabeli dla silnika 1,6, grupa B: 50,780–50,790 mm.

Ponieważ 50,785 mm znajduje się wewnątrz przedziału 50,780–50,790 mm, element spełnia wymagania dla danej grupy selekcyjnej, czyli jest to część dobra i może być kwalifikowana do dalszej eksploatacji (oczywiście przy zachowaniu pozostałych kryteriów oceny, np. braku uszkodzeń powierzchni).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "podlegających naprawie." – dotyczy sytuacji, gdy wymiar jest poza tolerancją nominalną, ale możliwe jest przywrócenie wymiaru przez obróbkę (np. przetoczenie na podwymiar naprawczy). W tym zadaniu nie ma przekroczenia zakresu.
  • "podlegających regeneracji." – stosuje się przy większym zużyciu lub uszkodzeniach wymagających technologii odtworzeniowych (np. napawanie/natrysk i obróbka). Sam wynik 50,785 mm nie wskazuje na taką konieczność.
  • "zużytych, nie nadających się do naprawy." – to przypadek, gdy wymiar jest poza wszystkimi dopuszczalnymi zakresami lub występują uszkodzenia dyskwalifikujące element. Tu pomiar mieści się w tolerancji grupy B.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze porównuj liczbę z właściwym przedziałem dla danego silnika i grupy; litera A/B sama w sobie nie oznacza "lepszy/gorszy", a jedynie inny nominalny zakres tolerancji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Grupa selekcyjna to przedział tolerancji produkcyjnej wymiaru części (np. czopu wału, otworu, panewki). Oznaczenia A i B nie mówią o zużyciu, tylko o tym, w jakim zakresie wymiarów nominalnych mieści się nowy element, aby dobrać pasujące elementy współpracujące.
Litera grupy nie jest oceną jakości, tylko informacją o innym zakresie wymiaru nominalnego. Zarówno grupa A, jak i B obejmują części sprawne, a różnią się minimalnie średnicą w granicach tolerancji. O zużyciu świadczy dopiero wyjście poza dopuszczalny przedział lub uszkodzenia powierzchni.
Najpierw wybierz właściwy wiersz tabeli (np. średnica czopów głównych), potem kolumnę dla danego silnika (1,6) i grupę selekcyjną (B). Następnie sprawdź, czy liczba z pomiaru mieści się między wartościami "od–do". Jeśli tak, część kwalifikuje się jako dobra.
Najczęściej używa się mikrometru zewnętrznego o odpowiednim zakresie (np. 50–75 mm, zależnie od silnika). Ważne jest czyste miejsce pomiaru, prawidłowy docisk (grzechotka) i wykonanie kilku pomiarów w różnych położeniach, aby wychwycić ewentualną owalizację.
Gdy średnice czopów są nieco poza tolerancją nominalną, ale można je przywrócić przez obróbkę, typowo przez przetoczenie/szlifowanie na podwymiar naprawczy i zastosowanie odpowiednich panewek. Decyzja wymaga porównania z danymi technicznymi oraz oceny stanu powierzchni.
To wartości, o jakie zmniejsza się wymiar czopa po obróbce naprawczej (szlifowaniu) w stosunku do nominalnego. Po wykonaniu podwymiaru dobiera się panewki o odpowiednio większej grubości, aby zachować właściwy luz roboczy. To inna kategoria niż grupy selekcyjne A/B.
Najczęstsze pomyłki to: utożsamianie A/B ze zużyciem, wybór odpowiedzi "na intuicję" bez sprawdzenia przedziału liczbowego oraz pomylenie kolumn (np. 1,4 z 1,6). Częsty jest też błąd graniczny, gdy uczący się nie potrafi ocenić, czy wartość dokładnie na granicy mieści się w zakresie.
Nie zawsze. Jeśli wartość mieści się w podanym w tabeli zakresie tolerancji, to z punktu widzenia tej tabeli jest akceptowalna. W praktyce mechanik dodatkowo ocenia stan powierzchni czopa, ewentualną owalizację i stożkowatość oraz dobiera właściwe panewki zgodnie z danymi producenta.
Trzeba rozpoznać: co jest mierzone (który element i jaki wymiar), jaki wariant silnika dotyczy tabela (np. 1,6) oraz jaką grupę selekcyjną przyjąć. Dopiero potem porównuje się wynik pomiaru z przedziałem tolerancji i wyciąga wniosek o kwalifikacji części.
Ćwicz czytanie tabel danych technicznych i szybkie porównywanie wyniku z przedziałem "od–do". Powtórz zasady pracy mikrometrem oraz pojęcia: tolerancja, grupa selekcyjna, podwymiar naprawczy, kwalifikacja części. Rozwiązuj zadania na podstawie przykładów z układu korbowo-tłokowego.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dlatego wał kwalifikuje się do części dobrych.

Źródła:

  • Opis ilustracji z tabelą wymiarów (wewnętrzny materiał zadania): zakres dla silnika 1,6, grupa B czopów głównych 50,780–50,790 mm; grupa A 50,790–50,800 mm; podwymiary naprawcze 0,254 i 0,508.

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały o metrologii warsztatowej (mikrometr, zasady pomiaru średnic)
  • Instrukcje napraw i dane techniczne silników (tabele tolerancji czopów i łożysk)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji MOT.2 z zakresu układu korbowo-tłokowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego