KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 28.
W wyniku spalania 10 papierosów w zamkniętym pomieszczeniu powstaje 245 mg tlenku węgla. Ile papierosów spalono, jeżeli w wyniku pomiarów stwierdzono w pomieszczeniu zawartość tlenku węgla równą 980 mg?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakładamy proporcjonalność: 10 papierosów daje 245 mg CO. Stwierdzono 980 mg, czyli 980/245 = 4 razy więcej. Zatem liczba spalonych papierosów była 4 razy większa: 10 · 4 = 40. Pozostałe wartości nie dają 980 mg przy tej samej proporcji.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano zależność: 10 papierosów powoduje powstanie 245 mg tlenku węgla (CO) w zamkniętym pomieszczeniu. Następnie z pomiaru otrzymano 980 mg CO. Ponieważ w treści nie ma informacji o innych zmianach (np. wietrzeniu, innym czasie spalania, innej objętości pomieszczenia), przyjmujemy typowe dla zadań rachunkowych założenie zależności liniowej: ilość CO jest proporcjonalna do liczby spalonych papierosów.

Najpierw wyznaczamy, ile razy 980 mg jest większe od 245 mg:

980 / 245 = 4

Oznacza to, że zmierzona ilość CO jest czterokrotnie większa niż ta, która powstaje przy spaleniu 10 papierosów. Skoro 10 papierosów odpowiada 1 "porcji" 245 mg, to 4 takie porcje odpowiadają:

10 · 4 = 40 papierosów

Dlatego odpowiedź "40" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "20" oznaczałoby podwojenie liczby papierosów, a więc oczekiwalibyśmy około 2 · 245 mg = 490 mg, a nie 980 mg.
  • "10" odpowiada dokładnie 245 mg, więc jest czterokrotnie za mało w porównaniu do 980 mg.
  • "50" to pięć razy więcej niż 10, więc dawałoby 5 · 245 mg = 1225 mg, czyli wynik zbyt duży.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach o emisji, stężeniu lub masie zanieczyszczenia najpierw sprawdź, czy relacja jest liniowa (proporcja), a potem policz współczynnik "ile razy więcej/mniej". To ogranicza pomyłki rachunkowe i ułatwia szybką weryfikację odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Traktuj to jako proporcję: skoro 10 papierosów daje 245 mg, to najpierw policz współczynnik 980/245, a potem pomnóż go przez 10. W ten sposób przechodzisz z "porcji" emisji dla 10 sztuk na emisję zmierzoną w pomieszczeniu.
W treści przyjęto stały przelicznik: 10 papierosów → 245 mg CO, bez dodatkowych warunków (wietrzenie, zmiana objętości). W zadaniach egzaminacyjnych oznacza to założenie, że ilość zanieczyszczenia rośnie liniowo wraz z liczbą spalonych papierosów.
To informacja o masie CO wykrytej w powietrzu (lub w próbce odniesionej do pomieszczenia) wyrażonej w miligramach. W praktyce oceny jakości powietrza częściej podaje się stężenia (np. mg/m³), ale tu zadanie operuje masą do obliczeń proporcji.
980 mg jest bliskie 4 · 245 mg (bo 1000 mg byłoby ok. 4 razy większe niż 250 mg). Skoro 245 mg odpowiada 10 papierosom, to 4 razy więcej odpowiada 4 · 10, czyli 40. To szybka kontrola "na oko".
Najczęstsze są: odwrócenie ułamka (mnożenie przez 245/980 zamiast 980/245), pominięcie faktu, że 245 mg dotyczy 10 papierosów, oraz wybór odpowiedzi "z głowy" (np. 20), bo 980 kojarzy się z "prawie 1000".
Nie wprost. Do oceny ryzyka zwykle potrzebujesz stężenia (np. mg/m³ lub ppm), czasu ekspozycji i warunków wentylacji. Sama masa (mg) nie mówi, jak "zagęszczony" jest gaz w powietrzu, jeśli nie znasz objętości pomieszczenia.
1 g = 1000 mg, więc aby przejść z mg na g, dzielisz przez 1000. W ochronie środowiska pomaga to porównywać wyniki pomiarów i emisji, bo część danych podaje się w mg, a część w g lub kg (np. w zestawieniach emisji).
Gdy trzeba oszacować emisję bez pełnych pomiarów: np. przy inwentaryzacji źródeł emisji, wstępnych ocenach oddziaływania lub analizie "co by było gdyby". Stosuje się wtedy przeliczniki typu "ilość zanieczyszczenia na jednostkę aktywności".
Wentylacja zmienia ilość CO pozostającą w pomieszczeniu: dopływ świeżego powietrza i usuwanie zużytego obniżają poziom zanieczyszczeń. W zadaniu przyjęto "zamknięte pomieszczenie", aby uprościć sytuację i utrzymać proporcję emisji do liczby papierosów.
Ćwicz: proporcje, jednostki (mg, g, m³), odczyt i interpretację wielkości, oraz szybkie sprawdzanie wyniku. Pomaga schemat: "dane dla 1 jednostki" → "współczynnik" → "wynik" + krótka kontrola sensowności.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 73% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zakładamy proporcjonalność: 10 papierosów daje 245 mg CO.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Proporcja" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcja (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL): "Tlenek węgla" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Tlenek_w%C4%99gla (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL): "Miligram" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Miligram (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z matematyki: proporcje i zadania tekstowe
  • Podstawy monitoringu jakości powietrza (emisje, imisje, interpretacja wyników)
  • Wprowadzenie do toksykologii tlenku węgla (CO) i oceny ryzyka

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego