KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 13.
W zamieszczonym opisie przedstawiono fragment instrukcji obsługi
Ilustracja przedstawia fragment instrukcji obsługi dotyczącej wirówki laboratoryjnej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wirówka laboratoryjna jest urządzeniem służącym do rozdzielania składników mieszanin pod wpływem siły odśrodkowej, a instrukcje jej obsługi zwykle dotyczą pracy elementów wirujących i bezpiecznego wyważenia. Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do urządzeń grzewczych (piec muflowy, cieplarka) lub do odparowania pod próżnią (wyparka).

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź to "wirówki laboratoryjnej", ponieważ wirówka jest aparatem przeznaczonym do rozdzielania składników mieszaniny (np. osadu i supernatantu, frakcji komórkowej, faz po ekstrakcji) poprzez wytworzenie przyspieszenia odśrodkowego. Fragmenty instrukcji obsługi tego typu urządzeń koncentrują się zwykle na zagadnieniach typowych dla ruchu obrotowego i bezpieczeństwa pracy: doborze parametrów wirowania, właściwym doborze i montażu osprzętu oraz zasadach zapobiegania drganiom i uszkodzeniom spowodowanym niewyważeniem.

Odpowiedź "pieca muflowego" jest nieprawidłowa, ponieważ piec muflowy służy do pracy w wysokich temperaturach (np. prażenia, wyżarzania, spopielania). Instrukcja pieca dotyczyłaby typowo nastaw temperatury, programów grzania, czasu wygrzewania oraz zasad bezpiecznej pracy z rozgrzanymi elementami i tyglami, a nie zagadnień związanych z wirowaniem.

Odpowiedź "wyparki próżniowej" również jest błędna: wyparka pracuje z układem próżniowym i łaźnią grzewczą w celu łagodnego odparowania rozpuszczalnika. Instrukcja obsługi wyparki akcentuje zwykle obsługę próżni, szczelność, chłodnicę, temperaturę łaźni i regulację odparowania, czyli procesy parowania i kondensacji, a nie separację odśrodkową.

Odpowiedź "cieplarki" jest nieprawidłowa, bo cieplarka (inkubator) służy do utrzymywania stabilnej temperatury w czasie inkubacji próbek. W jej instrukcji dominują kwestie nastawy temperatury, stabilności/kalibracji i warunków przechowywania/inkubacji, a nie elementy związane z ruchem obrotowym i rozdziałem pod wpływem siły odśrodkowej.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy masz rozpoznać urządzenie z instrukcji, szukaj "języka funkcji": słowa i pojęcia wskazujące na wirujące elementy i separację sugerują wirówkę; pojęcia związane z temperaturą i grzaniem – piec lub cieplarkę; a próżnia i odparowanie – wyparkę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wirówka laboratoryjna to urządzenie, które rozdziela składniki mieszaniny dzięki sile odśrodkowej. Stosuje się ją m.in. do oddzielania osadu od cieczy, zagęszczania zawiesin lub rozdziału frakcji po ekstrakcji. W analizie chemicznej wspiera etap przygotowania próbki przed pomiarem.
Na wirówkę wskazują sformułowania związane z ruchem obrotowym i bezpieczeństwem: dobór parametrów wirowania, dobór osprzętu, równomierne rozmieszczenie próbek, ograniczenia dla pojemników oraz ostrzeżenia przed drganiami. Taki "profil" treści odróżnia ją od urządzeń grzewczych.
Piec muflowy realizuje procesy wysokotemperaturowe (prażenie, spopielanie, wyżarzanie), czyli opiera się na grzaniu. Wirówka realizuje separację mechaniczną przez przyspieszenie odśrodkowe. W praktyce instrukcje pieca skupiają się na temperaturze i czasie, a wirówki na wirowaniu i wyważeniu.
Wyparka próżniowa służy do odparowywania rozpuszczalników (często w niższej temperaturze dzięki próżni) i ma elementy układu próżniowego oraz chłodzenia par. Wirówka nie odparowuje cieczy, tylko rozdziela składniki mieszaniny przez wirowanie. To dwa różne etapy pracy z próbką.
Cieplarka (inkubator) utrzymuje stabilną temperaturę w komorze, aby prowadzić inkubację próbek w kontrolowanych warunkach. Stosuje się ją wtedy, gdy reakcja, hodowla lub stabilizacja próbki wymaga stałej temperatury. Nie służy do rozdzielania faz ani sedymentacji jak wirówka.
Częsty błąd to wybór urządzenia "na skróty" po pojedynczym słowie (np. temperatura → cieplarka), bez analizy funkcji procesu. Inny błąd to mylenie etapów przygotowania próbki: odparowanie (wyparka) vs rozdział mechaniczny (wirówka). Warto szukać słów opisujących mechanizm działania.
Tak. Wirówka jest powszechna w przygotowaniu próbek: przyspiesza sedymentację cząstek, pomaga klarować roztwory, rozdziela osad od supernatantu i ułatwia pracę po ekstrakcjach. Dzięki temu do właściwego oznaczenia trafia bardziej jednorodny materiał, co poprawia powtarzalność wyników.
Kluczowe jest wyważenie: próbki powinny być rozmieszczone symetrycznie i mieć zbliżoną masę/objętość. Należy używać właściwych pojemników i sprawdzić ich stan, szczelność oraz dopuszczalne obciążenie. Nie wolno uruchamiać urządzenia przy podejrzeniu niewyważenia lub uszkodzeń.
Urządzenia grzewcze (piec, cieplarka) będą "mówiły" o temperaturze, grzaniu, czasie wygrzewania i pracy komory. Wirówka będzie "mówiła" o wirowaniu, rozdzielaniu składników, elementach wirujących i zasadach wyważenia. Wyparka dodatkowo wskazuje na próżnię i odparowanie rozpuszczalnika.
Warto umieć powiązać wirówkę z pojęciami: odśrodkowanie, sedymentacja, osad, supernatant, klarowanie, rozdział faz. Przydatne jest też rozumienie, że urządzenie ma elementy wirujące i wymaga bezpiecznego obchodzenia się z próbkami oraz poprawnego rozmieszczenia obciążeń.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do urządzeń grzewczych (piec muflowy, cieplarka) lub do odparowania pod próżnią (wyparka)."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pracowni analitycznej: aparatura do przygotowania próbek
  • Instrukcje obsługi typowych urządzeń laboratoryjnych używanych w analizie chemicznej (wirówki, wyparki, cieplarki)
  • Podręczniki z podstaw technik laboratoryjnych i BHP w laboratorium chemicznym

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego