KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2023 (test 2)

PYTANIE NR 3.
Wał korbowy silnika spalinowego przeszlifowano na następujące wymiary: czopy główne dg = 69,485 mm, a czopy korbowodowe dk = 59,742 mm. Jakie należy dobrać panewki główne i korbowodowe do montażu tego wału?
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą specyfikacji wałów korbowych silnika spalinowego, co jest związane z kwalifikacją
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór panewek wykonuje się przez porównanie średnic czopów po szlifie z wartościami odpowiadającymi kolejnym stopniom wymiarów naprawczych.
Podane średnice czopów głównych i korbowodowych wskazują różny stopień "naprawy", dlatego do montażu należy przyjąć panewki główne w 2. naprawie oraz korbowodowe w 1. naprawie.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku spalinowym wał korbowy jest łożyskowany na panewkach ślizgowych: osobno dla czopów głównych (w kadłubie) i osobno dla czopów korbowodowych (w stopach korbowodów). Po zużyciu lub uszkodzeniu czopy mogą zostać poddane szlifowaniu, czyli zmniejszeniu średnicy do jednego z dopuszczalnych wymiarów "naprawczych".

Zasada doboru jest zawsze taka sama:

  • mierzy się średnice czopów po obróbce (tu: dg = 69,485 mm oraz dk = 59,742 mm),
  • porównuje się je z tabelą wymiarów nominalnych i naprawczych danego silnika,
  • dobiera się panewki o tym samym stopniu naprawy, który odpowiada wykonanemu szlifowi danego czopa.

Dlatego w tym zadaniu wynik dla czopów głównych i korbowodowych nie musi być taki sam: czopy mogły zostać zeszlifowane do różnych stopni naprawy. Odpowiedź "Główne 2 naprawa i korbowe 1 naprawa." jest zgodna z ideą, że dla każdej grupy czopów dobiera się właściwy wymiar naprawczy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe? Opcje wskazujące jednakowy stopień naprawy dla obu rodzajów panewek zakładają, że oba typy czopów mają identyczny ubytek średnicy, co nie wynika z podanych danych. Z kolei wariant z wyższymi stopniami ("Główne 3 naprawa i korbowe 2 naprawa.") odpowiadałby głębszemu szlifowi, czyli jeszcze mniejszym średnicom czopów niż podane w zadaniu.

W praktyce warsztatowej kluczowe jest, aby zawsze opierać dobór na danych producenta (nominał i kolejne podwymiarowania) oraz wykonać pomiary w kilku przekrojach czopa, bo o doborze decyduje nie tylko średnica, ale też stożkowatość i owalność.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Panewki główne pracują na czopach głównych wału korbowego w kadłubie, a panewki korbowodowe na czopach korbowodowych w stopach korbowodów. Obie tworzą łożysko ślizgowe, w którym film olejowy oddziela powierzchnie i ogranicza zużycie.
Najpewniejsza metoda to pomiar średnic czopów mikrometrem i porównanie z danymi nominalnymi oraz tabelą wymiarów naprawczych. Dodatkowo można spotkać oznaczenia na wale lub w dokumentacji remontu, ale pomiar jest kluczowy.
Dobiera się taki stopień naprawy, który odpowiada uzyskanej średnicy czopa po obróbce. W praktyce korzysta się z tabel producenta silnika (nominał i kolejne podwymiarowania). Ważne: osobno dobiera się panewki dla czopów głównych i osobno dla korbowodowych.
Bo zużycie i uszkodzenia nie muszą być takie same w obu miejscach. Mechanik może zeszlifować czopy główne do innego stopnia niż czopy korbowodowe, aby usunąć rysy i zachować możliwie duże średnice. Stąd czasem dobiera się różne wymiary naprawcze panewek.
Najczęściej używa się mikrometru zewnętrznego o odpowiednim zakresie i dokładności. Pomiar powinno się wykonać w kilku miejscach (różne przekroje i kierunki), aby ocenić owalność i stożkowatość. Same suwmiarki zwykle nie dają wystarczającej pewności.
Zwykle nie jest to bezpieczne. Same wymiary po szlifie trzeba odnieść do nominału i do tabeli stopni naprawczych danego silnika, bo oznaczenia typu "1 naprawa" mogą zależeć od producenta. W praktyce potrzebne są dane katalogowe lub instrukcja napraw.
Typowe pomyłki to: mylenie panewek głównych z korbowodowymi, wybór tego samego stopnia naprawy "dla spokoju", przesunięcie o jeden stopień (np. 1 zamiast 2), oraz pomiar tylko w jednym miejscu czopa. Każdy z tych błędów grozi nieprawidłowym luzem łożyskowym.
Szlif jest potrzebny, gdy czopy mają rysy, przegrzania, owalność/stożkowatość ponad dopuszczalne wartości albo gdy średnica jest już zbyt mała i nie da się uzyskać właściwego pasowania z panewek standardowych. Decyzję podejmuje się po oględzinach i pomiarach oraz według instrukcji napraw.
Jeśli panewki mają zbyt duży luz roboczy względem czopa, olej łatwiej "ucieka" z łożysk, a pompa ma trudniej utrzymać ciśnienie w układzie. Skutkiem mogą być hałasy, spadek smarowania i przyspieszone zużycie. Dlatego dobór wymiaru i kontrola luzu są krytyczne.
Ćwicz schemat: identyfikacja czopów, odczyt wymiarów, porównanie z tabelą naprawczą i wybór odpowiedniego stopnia. Warto też powtarzać pojęcia: nominał, podwymiarowanie, szlif, luz łożyskowy oraz uczyć się pracy z mikrometrem. Pomaga rozwiązywanie zadań z różnymi zestawami wymiarów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "naprawie oraz korbowodowe w 1."

Źródła:

  • Dokumentacja naprawcza konkretnego producenta silnika (tabele: średnice nominalne czopów i odpowiadające im wymiary naprawcze panewek) – wymagana do pełnej weryfikacji przypisania "1/2/3 naprawa" do podanych średnic.

Materiały:

  • Instrukcje napraw i katalogi części producenta silnika (tabele wymiarów nominalnych i naprawczych czopów)
  • Podręczniki z podstaw budowy i naprawy silników spalinowych (dział: wał korbowy i łożyskowanie ślizgowe)
  • Ćwiczenia warsztatowe: pomiar czopów mikrometrem i dobór części według tabeli naprawczej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego