Metoda miar ortogonalnych (tyczenie ortogonalne) polega na wyznaczeniu położenia punktu P względem przyjętej linii bazowej (odcinka odniesienia) za pomocą dwóch miar:
- b – odcięta wzdłuż linii bazowej: jest to odległość od początku bazy do rzutu prostokątnego punktu P na tę bazę,
- d – odsadka (rzędna) prostopadła: jest to odległość od linii bazowej do punktu P mierzona prostopadle do bazy.
Kluczowe jest poprawne ustalenie zwrotu bazy (od którego punktu liczymy b) oraz konwencji znaku dla odsadki d. W praktyce znak d wynika ze strony, po której leży punkt P (lewa/prawa) względem kierunku przyjętego dla bazy. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych często występuje odsadka ujemna, gdy punkt znajduje się po "drugiej" stronie osi odniesienia.
Odpowiedź "b = 30,00 m, d = -20,00 m" jest zgodna z ideą tyczenia ortogonalnego: najpierw wyznacza się położenie rzutu punktu P na bazę (co daje b), a następnie odkłada się prostopadłą odsadzając punkt o wartość |d| we właściwą stronę (co daje znak ujemny).
Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?
- "b = 20,00 m, d = -30,00 m" typowo wynika z pomylenia ról miar (zamiana tego, co jest wzdłuż bazy, z tym, co jest prostopadłe) albo z błędnego odczytu odcinków na rysunku.
- "b = 20,00 m, d = 30,00 m" łączy dwa częste błędy naraz: złą wartość b oraz nieprawidłowy znak/stronę odsadki.
- "b = 30,00 m, d = 20,00 m" zachowuje poprawną odciętą, ale odwraca znak d, co zwykle oznacza przyjęcie przeciwnego zwrotu bazy lub nieuwzględnienie konwencji lewo/prawo.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu b i d wykonaj szybki szkic kontrolny – zaznacz bazę, rzut punktu na bazę i stronę odsadki. Taki szkic bardzo często pozwala wyłapać błąd znaku d.
