KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 5.
We wnętrzu obudowy przekładni kierowniczej przedstawionej na ilustracji umieszczona jest przekładnia
Ilustracja przedstawia przekładnię kierowniczą, która jest elementem układu kierowniczego w pojazdach samochodowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia zębatkowa (listwa zębata + koło zębate) jest typowym rozwiązaniem w przekładniach kierowniczych wielu samochodów.
Pozostałe odpowiedzi dotyczą zwykle innych zastosowań: hipoidalna jest charakterystyczna dla przekładni głównej mostu, planetarna dla redukcji w skrzyniach/automatach, a ślimakowa ma inną budowę niż listwa zębata.

Pełne wyjaśnienie:

W przekładni kierowniczej typu zębatkowego ruch obrotowy wałka wejściowego (od kierownicy) jest zamieniany na ruch posuwisty listwy zębatej. Kluczowe elementy to koło zębate (zębnik) współpracujące z listwą zębatą, a całość pracuje wewnątrz obudowy przekładni. Taka konstrukcja jest powszechna w samochodach osobowych ze względu na prostotę, kompaktowe wymiary i precyzję prowadzenia.

Odpowiedź "hipoidalna" jest błędna, ponieważ przekładnia hipoidalna kojarzy się z przekładnią główną w moście napędowym (zmiana kierunku przeniesienia napędu i przełożenie w mechanizmie różnicowym), a nie z mechanizmem zmiany kierunku kół w układzie kierowniczym.

Odpowiedź "planetarna" jest błędna, bo przekładnie planetarne stosuje się głównie tam, gdzie potrzebne są duże przełożenia przy zwartej budowie (np. w przekładniach automatycznych, reduktorach). Sama idea układu planetarnego (koło słoneczne, satelity, jarzmo) nie odpowiada typowej budowie przekładni kierowniczej widocznej w obudowie listwowej.

Odpowiedź "ślimakowa" także jest błędna: przekładnia ślimakowa wykorzystuje ślimak i ślimacznicę, ma inną geometrię współpracy oraz zwykle inną "logikę" obudowy. W układach kierowniczych spotyka się konstrukcje ślimakowe (zwłaszcza starsze), ale rozpoznanie elementów wewnątrz obudowy przekładni listwowej wskazuje na rozwiązanie zębatkowe.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w kontekście układu kierowniczego pojawia się listwa i zębnik (zamiana obrotu na przesuw), najczęściej chodzi o przekładnię zębatkową. Nazwy "hipoidalna" i "planetarna" zwykle prowadzą do zespołów napędowych, nie kierowniczych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To mechanizm, w którym zębnik (koło zębate na wałku) współpracuje z listwą zębatą, zamieniając obrót kierownicy na przesuw listwy. Ten przesuw jest dalej przekazywany na drążki kierownicze i zwrotnice, powodując skręt kół.
Najczęściej widać długą, prostą obudowę "listwową" oraz miejsce wejścia wałka zębnika z boku/od góry. Charakterystyczny jest element przypominający listwę z zębami oraz wyjścia na drążki kierownicze po obu stronach.
Przekładnia hipoidalna jest typowa dla przekładni głównej w moście napędowym (okolice mechanizmu różnicowego) i służy do przeniesienia napędu, a nie do zmiany kierunku kół. W pytaniu mowa o przekładni kierowniczej, więc to inne zastosowanie.
Tak, spotyka się rozwiązania ślimakowe w wybranych konstrukcjach (częściej starszych lub specyficznych), ale mają one inną budowę niż przekładnia listwowa. Jeśli ilustracja pokazuje zębnik i listwę, właściwsza jest odpowiedź "zębatkowa".
Przekładnie planetarne kojarzą się głównie ze skrzyniami biegów (zwłaszcza automatycznymi) i reduktorami, gdzie potrzebne są różne przełożenia w zwartej obudowie. W typowej przekładni kierowniczej nie stanowią podstawowego rozwiązania mechanizmu skrętu.
Częste objawy to luzy na kierownicy, stuki przy zmianie kierunku skrętu, nierówna praca podczas obracania kierownicą oraz wycieki z uszczelnień (zwłaszcza w przekładniach ze wspomaganiem). Diagnozę potwierdza kontrola luzów i szczelności.
Podstawowy zestaw to zębnik (na wałku wejściowym) i listwa zębata. Dodatkowo występują łożyskowania, elementy kasujące luz, uszczelnienia oraz mocowania drążków kierowniczych. We wspomaganiu dochodzą elementy hydrauliczne lub elektryczne.
Podczas przeglądu układu kierowniczego, po zgłoszeniu przez kierowcę "pływania" auta, stuków lub niestabilności toru jazdy, a także po uderzeniu kołem w przeszkodę. Kontrola luzów pomaga odróżnić usterkę przekładni od końcówek drążków czy zawieszenia.
Najczęściej myli się nazwy przekładni z ich zastosowaniem: "hipoidalna" wybierana jest przez skojarzenie z zębami, a "planetarna" przez skojarzenie z nowoczesną techniką. Warto zawsze dopasować przekładnię do zespołu: kierownica vs napęd.
Często pomaga, ale nie zawsze jest wystarczająca. Dla przekładni zębatkowej typowa jest długa obudowa listwowa i wyjścia na drążki po obu stronach. Jednak do pewnej identyfikacji warto uwzględnić też położenie wałka wejściowego i charakterystyczne elementy wewnętrzne.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Przekładnia zębatkowa (listwa zębata + koło zębate) jest typowym rozwiązaniem w przekładniach kierowniczych wielu samochodów."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Przekładnia zębata" – sekcja o odmianach przekładni i zasadzie działania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_z%C4%99bata - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Przekładnia kierownicza" – opis typów przekładni kierowniczych (m.in. zębatkowej), https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_kierownicza - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Przekładnia hipoidalna" – zastosowanie w przekładni głównej pojazdów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_hipoidalna - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z budowy pojazdów: dział "Układ kierowniczy"
  • Katalogi producentów przekładni kierowniczych (opisy konstrukcji typu rack-and-pinion)
  • Materiały dydaktyczne branżowe o przekładniach zębatkowych i ślimakowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego