W recepturze aptecznej zapis składu w częściach oznacza proporcje masowe. Aby przejść z "części" na gramy, najpierw sumuje się wszystkie części, a potem oblicza udział danego składnika w całości.
Dane w zadaniu: kamfora 10 części, etanol 65 części, woda 25 części. Suma części wynosi 100, więc obliczenia są szczególnie proste: liczba części etanolu odpowiada bezpośrednio procentowemu udziałowi masy etanolu w preparacie.
Masę etanolu obliczamy ze wzoru:
m(etanolu) = (liczba części etanolu / suma części) × masa preparatu
czyli: m = (65/100) × 250 g = 162,5 g.
Odpowiedź "162,5 g" jest poprawna, bo wynika wprost z proporcji 65% masy całego preparatu. Pozostałe odpowiedzi odzwierciedlają typowe pomyłki:
- "150,0 g" często wynika z intuicyjnego zgadywania lub błędnego zaokrąglania 65% do 60% (0,6 × 250 = 150).
- "100,0 g" może być skutkiem błędnego przyjęcia, że "65 części" to 65 ml lub że należy odjąć inne składniki zamiast liczyć udział.
- "200,0 g" bywa efektem pomylenia proporcji lub nieprawidłowego założenia, że etanol stanowi "większość" i przyjęcia zbyt dużego udziału bez rachunku.
W praktyce recepturowej kamforę rozpuszcza się w etanolu, a następnie dodaje wodę oczyszczoną i miesza. Umiejętność takiego przeliczenia pozwala prawidłowo przygotować ilość surowców i uniknąć błędów w sporządzeniu leku/preparatu recepturowego.
