KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 29.
Wiedząc, że kontrola odczytów z łaty w tachimetrii zwykłej określana jest wzorem 2s = g + d, oblicz odczyt z łaty kreski środkowej, jeżeli odczyt z łaty kreski górnej wynosi g = 2 200 mm, a odczyt z łaty kreski dolnej wynosi d = 1 600 mm.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ze wzoru 2s = g + d sumujemy odczyty skrajne: 2200 mm + 1600 mm = 3800 mm. Następnie dzielimy przez 2: s = 1900 mm. Po przeliczeniu na metry (1000 mm = 1 m) otrzymujemy s = 1,9 m, więc ta wartość jest prawidłowa.

Pełne wyjaśnienie:

W tachimetrii zwykłej kontrola odczytów z łaty może polegać na sprawdzeniu, czy odczyt kreski środkowej (s) jest średnią arytmetyczną odczytów skrajnych: górnego (g) i dolnego (d). Zależność ta jest zapisana wzorem 2s = g + d, czyli równoważnie s = (g + d) / 2.

Krok 1: podstawienie danych
g = 2200 mm, d = 1600 mm.
g + d = 2200 mm + 1600 mm = 3800 mm.

Krok 2: wyznaczenie s
Skoro 2s = 3800 mm, to s = 3800 mm / 2 = 1900 mm.

Krok 3: zmiana jednostek
1900 mm = 1,900 m, czyli po zapisie z przecinkiem: 1,9 m.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "s = 1,8 m" i "s = 1,7 m" to typowy skutek błędu rachunkowego (np. złego dodania g i d) albo nieuważnego dzielenia przez 2.
  • "s = 2,0 m" często wynika z zaokrąglenia "na oko" do pełnych metrów lub z pomylenia jednostek (np. mylne przyjęcie, że 1900 mm to 2,0 m).

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z odczytami z łaty zawsze kontroluj jednostki (mm vs m) i zapisuj pośrednie wyniki. Najpierw wykonaj rachunki w tej samej jednostce, a dopiero na końcu przelicz na wymaganą postać odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W takim zapisie g to odczyt kreski górnej, d to odczyt kreski dolnej, a s to odczyt kreski środkowej. W praktyce są to trzy odczyty na łacie, które pozwalają kontrolować poprawność obserwacji i wychwycić błędy zapisu.
Aby obliczyć s, trzeba wyznaczyć je z równania: najpierw policzyć sumę g + d, a potem podzielić wynik przez 2. Otrzymujesz wtedy postać: s = (g + d) / 2. To zwykłe przekształcenie algebraiczne.
Dodawaj wartości w tej samej jednostce, czyli tu w mm. Najpierw wykonaj dodawanie (np. 2200 + 1600), a dopiero na końcu zdecyduj, czy wynik przeliczyć na metry. Unikasz wtedy pomyłek wynikających z mieszania mm i m.
Przeliczenie jest stałe: 1000 mm = 1 m. Czyli liczbę milimetrów dzielisz przez 1000. Przykładowo 1900 mm to 1,9 m. W zadaniach egzaminacyjnych warto dopisać jednostkę na każdym etapie, żeby nie zgubić skali.
Mechanicznie wynika to z przyjętej kontroli odczytów: kreska środkowa leży "pośrodku" między skrajnymi, więc powinna odpowiadać średniej arytmetycznej odczytów górnego i dolnego. Jeżeli tak nie jest, może to wskazywać na błąd odczytu lub zapisu w notatkach terenowych.
Najczęstsze pomyłki to: brak podzielenia przez 2 po zsumowaniu g i d, błędne dodawanie liczb (np. przestawione cyfry), oraz błąd jednostek (traktowanie mm jak m). Pomaga zapis pośredni: suma w mm → dzielenie → dopiero potem konwersja na m.
Można, ale tylko po konsekwentnym przeliczeniu obu odczytów do metrów na początku. W przeciwnym razie łatwo o błąd skali. Najprościej: policz wszystko w mm, wyznacz s w mm, a na końcu przelicz s na metry, jeśli tego wymaga odpowiedź.
Taką kontrolę stosuje się podczas pracy z łatą w pomiarach tachimetrycznych, aby szybko sprawdzić spójność odczytów. Jeśli kontrola nie wychodzi, warto powtórzyć odczyt, sprawdzić ustawienie łaty (pion) oraz upewnić się, że zapisano właściwe wartości g i d.
Różnice rzędu 0,1 m (czyli 100 mm) są typowe dla błędów w prostych rachunkach i konwersjach jednostek. Wystarczy pomyłka o 100 mm w sumie albo błędne zaokrąglenie, by wynik przesunął się o 0,1 m. To celowy zabieg w testach, by sprawdzić dokładność obliczeń.
Możesz wykonać szybki test: jeśli s jest średnią, to powinno leżeć mniej więcej w połowie między g i d. Gdy g=2,2 m i d=1,6 m, połowa wypada około 1,9 m. Potem potwierdź rachunkiem: (2,2+1,6)/2=1,9.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (podręcznik/skrypt do tachimetrii dla technika geodety); w treści zadania nie podano bibliografii ani normy

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geodezji: tachimetria i praca z łatą (skrypt szkolny/technikum)
  • Zestawy zadań rachunkowych: przekształcanie wzorów i konwersje jednostek
  • Instrukcje do ćwiczeń terenowych z tachimetrii (kontrola odczytów, notowanie obserwacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego