KWALIFIKACJA TKO3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 16.
Wielkość wichrowatości toru kolejowego określana jest na podstawie pomiarów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wichrowatość toru oznacza skręcenie płaszczyzny toru wynikające z różnicy wysokości obu toków szynowych na określonej bazie pomiarowej. Wyznacza się ją więc z pomiarów nierówności toków szynowych w profilu (w pionie). Zużycie boczne i faliste to wady szyn, a nierówności w planie dotyczą geometrii poziomej.

Pełne wyjaśnienie:

Wichrowatość toru jest parametrem geometrii toru w płaszczyźnie pionowej. Opisuje ona "skręcenie" toru, czyli sytuację, w której na pewnej długości (bazie pomiarowej) oba toki szynowe mają różne wysokości, a różnica ta zmienia się wzdłuż toru. Z praktycznego punktu widzenia wpływa to na pracę zestawów kołowych, oddziaływania dynamiczne oraz bezpieczeństwo i komfort jazdy.

Dlatego poprawne jest stwierdzenie, że wielkość wichrowatości toru określa się na podstawie pomiarów nierówności toków szynowych w profilu, czyli pomiarów dotyczących położenia w pionie (niwelety) obu szyn. To właśnie z danych "profilowych" można obliczać różnice wysokości między tokami na danej bazie i oceniać skręcenie toru.

Pozostałe odpowiedzi nie opisują właściwej podstawy wyznaczania wichrowatości:

  • Zużycie boczne szyn dotyczy ubytku materiału na boku główki szyny (związane m.in. z ruchem w łukach). Jest to cecha stanu szyny jako elementu, a nie bezpośredni parametr geometrii toru w pionie.
  • Nierówności toków szynowych w planie odnoszą się do geometrii poziomej (kierunku/krzywizny w planie). Mogą wpływać na prowadzenie pojazdu, ale nie są podstawą do wyznaczania skręcenia wynikającego z różnic wysokości.
  • Zużycie faliste szyn to pofalowanie powierzchni tocznej, związane z oddziaływaniami dynamicznymi i akustyką. Również jest to rodzaj zużycia szyny, a nie miara skręcenia toru w profilu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się rozróżnienie profil vs plan, najczęściej chodzi o wybór między geometrią pionową (profil/niweleta, różnice wysokości) a geometrią poziomą (plan/kierunek). Wichrowatość wiąże się z pionem, więc szukaj odpowiedzi odnoszącej się do profilu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wichrowatość to miara skręcenia toru wynikającego z różnic wysokości między prawym i lewym tokiem szynowym na określonej długości (bazie pomiarowej). Jest to parametr geometrii toru w pionie, a nie cecha zużycia samej szyny.
Potrzebne są pomiary nierówności obu toków szynowych w profilu, czyli dane o położeniu szyn w pionie. Na ich podstawie analizuje się różnice wysokości między tokami na zadanej bazie, co opisuje skręcenie toru.
Nierówności w planie opisują geometrię poziomą (kierunek toru, odchyłki boczne), a wichrowatość dotyczy geometrii pionowej (różnic wysokości). To inne zjawiska i inne dane pomiarowe, choć oba wpływają na dynamikę ruchu.
"Profil" odnosi się do przebiegu toru w płaszczyźnie pionowej: niwelety i nierówności wzdłużne toków szynowych. Gdy pytanie dotyczy profilu, chodzi o wysokości/odchyłki w pionie, a nie o przebieg toru w poziomie.
"Plan" opisuje przebieg toru w płaszczyźnie poziomej, czyli odchyłki boczne i krzywiznę. Pomiary w planie służą do oceny kierunku toru, a nie do oceny skręcenia wynikającego z różnic wysokości toków.
Zużycie boczne szyn może pośrednio wpływać na zachowanie pojazdu i wymagania utrzymaniowe, ale nie jest podstawą wyznaczania wichrowatości. Wichrowatość wyznacza się z geometrii toru w profilu, a zużycie boczne to parametr stanu szyny jako elementu.
Zużycie faliste opisuje pofalowanie powierzchni tocznej szyny (zjawisko eksploatacyjne i materiałowe). Nie jest to parametr geometrii toru w rozumieniu pomiarów profilu/plan-u, dlatego nie służy do określania wichrowatości.
"Zużycie" dotyczy ubytku lub zmiany kształtu materiału szyny (np. boczne, faliste), a "nierówność" zwykle odnosi się do położenia toru/torów szynowych (geometrii). Wichrowatość jest parametrem geometrii, więc szukaj odpowiedzi o nierównościach w profilu.
Najczęściej mylą profil z planem (pion z poziomem) oraz utożsamiają parametr geometrii toru z oceną zużycia szyn. Pomaga prosta zasada: jeśli pojawia się skręcenie i różnice wysokości, to jest to temat profilu (pionu).
Warto uporządkować pojęcia: profil (pion, niweleta, nierówności wzdłużne), plan (poziom, odchyłki boczne), oraz parametry związane z różnicą między tokami. Trenuj na krótkich definicjach i przykładach, by szybko rozpoznawać, czego dotyczy pytanie.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Wichrowatość toru oznacza skręcenie płaszczyzny toru wynikające z różnicy wysokości obu toków szynowych na określonej bazie pomiarowej."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu nawierzchni kolejowej i geometrii toru (działy: pomiary i diagnostyka toru)
  • Materiały szkoleniowe zarządcy infrastruktury dotyczące parametrów i oceny geometrii toru
  • Instrukcje/wytyczne dotyczące pomiarów toru i interpretacji parametrów geometrycznych (jeśli udostępnione w szkole/ośrodku)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego