KWALIFIKACJA HAN2 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 8.
Właściciel sklepu spożywczego kupił towar po cenie netto 12,00 zł. W sklepie nalicza się marżę detaliczną w wysokości 20%, obliczaną metodą "w stu". Ile wynosi cena sprzedaży netto towaru?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Marża "w stu" oznacza, że 20% liczy się od ceny sprzedaży, a nie od ceny zakupu.
Cena zakupu netto 12,00 zł stanowi 80% ceny sprzedaży (bo 100% − 20% = 80%).
Zatem cena sprzedaży netto = 12,00 / 0,80 = 15,00 zł. Pozostałe wyniki wynikają z pomylenia marży z narzutem lub z błędnego przeliczenia procentów.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano cenę zakupu netto: 12,00 zł oraz marżę detaliczną 20% liczoną metodą "w stu". Kluczowe jest zrozumienie, co oznacza "w stu": procent (marża) odnosi się do ceny sprzedaży, czyli stanowi część tej ceny.

Jeżeli marża wynosi 20%, to znaczy, że:

  • marża = 20% ceny sprzedaży,
  • cena zakupu = 80% ceny sprzedaży (bo 100% − 20% = 80%).

Dlatego obliczamy cenę sprzedaży netto z proporcji:

  • 12,00 zł = 80% ceny sprzedaży,
  • cena sprzedaży = 12,00 / 0,80 = 15,00 zł.

Odpowiedź 15,00 zł jest poprawna, bo dokładnie realizuje definicję marży "w stu".

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • Wartość 14,40 zł odpowiada sytuacji, gdy ktoś policzy 20% od ceny zakupu (12,00 × 1,20). To jest typowy błąd polegający na zastosowaniu narzutu zamiast marży.
  • Wartości 18,45 zł i 18,54 zł nie wynikają z poprawnego zastosowania marży 20% do 12,00 zł w metodzie "w stu". Zwykle pojawiają się przy niepoprawnym przekształceniu wzoru (np. dzieleniu przez złą liczbę lub błędnym zaokrąglaniu).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz "marża metodą w stu", zapamiętaj schemat: cena sprzedaży = cena zakupu / (1 − marża) (marżę wstaw w postaci ułamka dziesiętnego). To najszybszy i najbezpieczniejszy sposób uniknięcia pomyłki z narzutem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metoda "w stu" oznacza, że podany procent marży odnosi się do ceny sprzedaży, a nie do ceny zakupu. Czyli marża jest "w środku" ceny sprzedaży: część ceny to koszt zakupu, a część to marża. To odróżnia ją od narzutu liczonego od ceny zakupu.
Najprościej użyć wzoru: cena sprzedaży = cena zakupu / (1 − marża). Marżę wpisujesz jako ułamek dziesiętny (np. 20% = 0,20). Dla 12,00 zł: 12,00 / 0,80 = 15,00 zł. To działa zawsze przy marży liczonej od ceny sprzedaży.
Dodanie 20% do ceny zakupu (mnożenie przez 1,20) to obliczenie narzutu, czyli procentu liczonego od kosztu. W metodzie "w stu" marża jest liczona od ceny sprzedaży, więc 12,00 zł ma stanowić 80% ceny sprzedaży, a nie 100%.
Marża to udział zysku w cenie sprzedaży (liczony od sprzedaży). Narzut to procent doliczany do ceny zakupu (liczony od kosztu). Te pojęcia dają inne wyniki liczbowe mimo tego samego "procentu", dlatego w zadaniach trzeba sprawdzać, czy jest "w stu".
Nie, bo zadanie konsekwentnie operuje na wartościach netto i nie podaje stawki VAT. Liczysz tylko relację między ceną zakupu netto i ceną sprzedaży netto. Dopiero gdyby pytano o cenę brutto, potrzebna byłaby informacja o VAT.
Po obliczeniu ceny sprzedaży sprawdź, czy marża stanowi podany procent tej ceny. Dla 15,00 zł marża 20% to 3,00 zł, a 15,00 − 3,00 = 12,00 zł (cena zakupu). Jeśli te zależności się zgadzają, wynik jest spójny.
Najczęściej myli się podstawę procentu: zamiast uznać, że 12,00 zł to 80% ceny sprzedaży, przyjmuje się błędnie, że to 100% i dolicza 20%. To automatyczny nawyk z zadań o narzucie, dlatego warto zawsze dopisać: "marża liczona od sprzedaży".
Pomaga zamiana na ułamki: 20% to 1/5, więc 80% to 4/5. Jeśli 12,00 zł to 4/5 ceny sprzedaży, to 1/5 wynosi 3,00 zł, a 5/5 (całość) to 15,00 zł. Ta metoda jest szybka przy "ładnych" procentach.
Nie. Marża 20% oznacza, że koszt zakupu to 80% ceny sprzedaży, więc cena sprzedaży rośnie bardziej niż o 20% względem kosztu. Narzut 20% oznacza cenę sprzedaży = koszt × 1,20. To różne definicje, dlatego nie można ich stosować zamiennie.
Często pojawiają się obliczenia: ceny sprzedaży przy marży/narzucie, wartości marży w zł, ceny brutto przy danej stawce VAT, rabaty i upusty, a także progi rentowności. Warto ćwiczyć rozpoznawanie, czy procent liczony jest od kosztu czy od sprzedaży.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Marża" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Mar%C5%BCa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Narzut" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Narzut (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z rachunku handlowego (dział: marża i narzut)
  • Zestawy zadań maturalnych/egzaminacyjnych z kalkulacji cen (marża "w stu")
  • Notatka własna: tabela porównująca wzory na marżę i narzut + przykłady liczbowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego