W robotach ziemnych przy budowie i utrzymaniu podtorza ważne jest rozróżnienie stanu rodzimego (grunt w podłożu, nienaruszony) oraz stanu po odspojeniu (grunt spulchniony, luźniejszy). Po urabianiu piasek zwykle zwiększa objętość, ponieważ jego szkielet ziarnowy układa się luźniej, rośnie porowatość, a ta sama masa zajmuje większą przestrzeń.
Współczynnik spulchnienia jest wskaźnikiem opisującym tę zmianę. W praktyce liczy się go jako stosunek wielkości odpowiadającej stanowi po spulchnieniu do wielkości odpowiadającej stanowi rodzimemu (najczęściej w ujęciu objętościowym; zależnie od tabeli może to być bezpośredni stosunek objętości lub wielkości wynikających z gęstości objętościowej). Kluczowe jest, aby konsekwentnie porównać te same rodzaje danych (np. objętość do objętości albo gęstość do gęstości w układzie wynikającym z definicji w tabeli).
W tym zadaniu należy:
- odczytać z tabeli dane dla piasku w stanie rodzimym,
- odczytać z tabeli dane dla piasku po spulchnieniu,
- wykonać obliczenie zgodnie z definicją współczynnika spulchnienia, a wynik podać w postaci liczby bez jednostki.
Wynik 1,11 oznacza, że po odspojeniu objętość jest o około 11% większa niż w stanie rodzimym (dla tej samej ilości gruntu). To ma bezpośrednie skutki organizacyjne: wpływa na liczbę transportów, wielkość odkładu, a także na rozliczenia objętości robót.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne? Odpowiedzi 0,90 i 0,95 sugerują zmniejszenie objętości po spulchnieniu (współczynnik mniejszy od 1), co jest typowym skutkiem pomylenia spulchnienia z zagęszczeniem albo odwrócenia ilorazu. Odpowiedź 1,00 oznacza brak zmiany objętości, co zwykle wynika z pominięcia różnicy stanów w tabeli lub zaokrąglenia "na oko" zamiast obliczenia.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy wskaźnik powinien być większy czy mniejszy od 1 (spulchnienie → zwykle > 1), a dopiero potem wykonaj rachunek z tabeli. To pomaga wychwycić odwrócony iloraz i błędy interpretacji danych.
