KWALIFIKACJA MEC8 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 12.
Wrzeciennik wiertarki jest zespołem obrabiarki ustawionym współosiowo z prowadnicami i spełniającym rolę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wrzeciennik wiertarki to zespół zawierający wrzeciono oraz mechanizm zmiany prędkości obrotowej, czyli układ o funkcji przekładniowej. Dlatego najtrafniej opisuje go rola "skrzynki przekładniowej". Pozostałe opcje dotyczą posuwu, wymiennych kół (gitara) lub stołu, a nie napędu obrotowego.

Pełne wyjaśnienie:

Wrzeciennik (głowica wrzecionowa) jest kluczowym zespołem wiertarki, ustawionym współosiowo z prowadnicami/kolumną, ponieważ prowadzi on i łożyskuje wrzeciono, które wykonuje ruch obrotowy narzędzia.

Istotną funkcją wrzeciennika jest także zmiana prędkości obrotowej wrzeciona. W praktyce realizuje się to przez wewnętrzny układ kół zębatych lub inny mechanizm przełożeń, który pozwala dobrać obroty do: rodzaju materiału, średnicy wiertła i wymaganej jakości obróbki. Tę rolę opisuje odpowiedź "skrzynki przekładniowej", bo wskazuje na funkcję przekładni (zmiana przełożenia i przeniesienie momentu).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nietrafne?

  • "skrzynki posuwów" odnosi się do mechanizmu odpowiedzialnego za ruch posuwowy (dosuw narzędzia do materiału). To inna funkcja niż zmiana obrotów wrzeciona; posuw może być ręczny lub mechaniczny, ale nie definiuje wrzeciennika.
  • "przekładni gitarowej" to zestaw wymiennych kół do uzyskania określonych przełożeń, spotykany w niektórych maszynach. Nie jest to typowa, jednoznaczna nazwa roli wrzeciennika w wiertarce; łatwo ją błędnie uogólnić na każdy układ przełożeń.
  • "stołu pochylnego" dotyczy elementu podparcia i mocowania przedmiotu obrabianego oraz ustawienia kąta wiercenia. Stół nie realizuje funkcji napędowej ani przekładniowej.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się wrzeciono, obroty lub zmiana prędkości, szukaj odpowiedzi związanej z napędem i przełożeniami, a nie z posuwem czy stołem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wrzeciennik to zespół wiertarki, w którym znajduje się wrzeciono (część obracająca narzędzie) oraz elementy je podpierające, np. łożyska. W wielu wiertarkach wrzeciennik obejmuje też mechanizm zmiany prędkości obrotowej, czyli część o funkcji przekładniowej.
Bo zmiana prędkości obrotowej dotyczy bezpośrednio wrzeciona. Najwygodniej konstrukcyjnie umieścić przełożenia i sterowanie biegami w tym samym zespole, który przenosi moment na wrzeciono. Dzięki temu operator może dobrać obroty do materiału i średnicy wiertła.
Wrzeciennik dotyczy przede wszystkim ruchu obrotowego (wrzeciono i obroty). Skrzynka posuwów dotyczy ruchu posuwowego (dosuw wiertła do detalu) i może sterować szybkością posuwu. Na egzaminie szukaj słów: obroty/prędkość → wrzeciennik; posuw → mechanizm posuwu.
Oznacza, że w obrębie wrzeciennika działa układ, który zmienia przełożenie (np. zestaw kół zębatych) i pozwala uzyskać różne prędkości obrotowe wrzeciona. To typowa rola przekładni: dopasowanie obrotów i momentu do warunków wiercenia.
Nie zawsze w sensie ścisłym. Wrzeciennik jest zespołem obejmującym wrzeciono i jego osadzenie, a często także mechanizm zmiany prędkości. W uproszczonym ujęciu egzaminacyjnym mówi się, że "pełni rolę skrzynki przekładniowej", bo realizuje zmianę przełożeń dla obrotów wrzeciona.
Gdy zmieniają się warunki obróbki: inny materiał (stal, aluminium, tworzywo), inna średnica wiertła lub wymagania co do jakości otworu. Zmianę obrotów wykonuje się zgodnie z instrukcją maszyny, zwykle przy zatrzymanej wiertarce, aby nie uszkodzić mechanizmu przełożeń.
Przekładnia gitarowa to zestaw wymiennych kół zębatych do uzyskania określonych przełożeń (często kojarzona z innymi obrabiarkami). W pytaniu o rolę wrzeciennika w wiertarce chodzi o typową funkcję zmiany obrotów w głowicy, a nie o specyficzny układ z wymiennymi kołami.
Stół służy do podparcia i mocowania przedmiotu obrabianego oraz do ustawienia jego położenia. Stół pochylany umożliwia wiercenie pod kątem przez zmianę ustawienia detalu. Nie ma on roli w przenoszeniu napędu ani w zmianie prędkości obrotowej wrzeciona.
Typowo są to: wrzeciono, łożyskowanie wrzeciona, elementy mocujące narzędzie (np. uchwyt/stożek), a w wielu konstrukcjach także mechanizm zmiany prędkości (koła pasowe lub koła zębate). Dokładny układ zależy od typu wiertarki, ale funkcja związana z obrotami jest stała.
Najpierw ustal, czy pytanie dotyczy obrotów, posuwu czy mocowania. Obroty i zmiana prędkości → wrzeciennik/przekładnia. Posuw → mechanizm posuwu. Mocowanie detalu/ustawienie kąta → stół. Ta prosta klasyfikacja ogranicza pomyłki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wrzeciennik wiertarki to zespół zawierający wrzeciono oraz mechanizm zmiany prędkości obrotowej, czyli układ o funkcji przekładniowej.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wiertarka" – opis budowy i zastosowań, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiertarka (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (EN): "Headstock" – ogólna definicja zespołu wrzecionowego w obrabiarkach, https://en.wikipedia.org/wiki/Headstock (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi (DTR) wiertarek stołowych/kolumnowych używanych w pracowni
  • Rysunki poglądowe budowy wiertarki: wrzeciennik, wrzeciono, stół, kolumna
  • Materiały dydaktyczne z podstaw obrabiarek w kształceniu zawodowym (budowa i funkcje zespołów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego