KWALIFIKACJA CHM2 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 6.
Wsad do komór koksowniczych składa się z wymieszanych w odpowiednich proporcjach określonych gatunków węgla, z których węgiel gatunku 31 stanowi 22 ÷ 27% jego składu. Ile kilogramów wsadu można maksymalnie przygotować, dysponując 440 kg węgla gatunku 31 oraz dowolną ilością węgla pozostałych gatunków?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby przygotować maksymalną masę wsadu przy 440 kg węgla 31, trzeba przyjąć najmniejszy dopuszczalny udział tego węgla, czyli 22%.
Wtedy 440 kg = 22% masy wsadu, więc masa wsadu = 440 / 0,22 = 2000 kg. Większy udział (np. 27%) dałby mniejszą masę całkowitą.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano, że węgiel gatunku 31 ma stanowić od 22% do 27% masy całego wsadu. Dysponujemy stałą ilością tego składnika (440 kg), a pozostałe gatunki węgla są "bez ograniczeń". Oznacza to, że czynnikiem ograniczającym jest wyłącznie węgiel 31.

Szukamy maksymalnej masy całego wsadu. Gdy ilość składnika ograniczającego jest stała, to masa całkowita mieszaniny jest tym większa, im mniejszy jest procentowy udział tego składnika. Dlatego wybieramy dolną granicę przedziału: 22%.

Niech M oznacza masę wsadu. Wtedy:

0,22 · M = 440 kg

Stąd:

M = 440 / 0,22 = 2000 kg

Zatem poprawna jest odpowiedź: "2000 kg".

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "1500 kg" nie wynika z żadnej granicy procentowej; przy 1500 kg udział 440 kg wyniósłby ok. 29,3%, czyli poza dopuszczalnym zakresem 22–27%.
  • "1000 kg" dawałoby udział 440/1000 = 44%, co zdecydowanie przekracza podany przedział; to typowy skutek pomylenia relacji "część–całość".
  • "3000 kg" wymagałoby, aby 440 kg było tylko 14,7% wsadu, a to jest mniej niż minimalne 22%, więc taka masa nie jest dopuszczalna.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu jest przedział procentowy i pytanie o maksimum całkowitej masy przy ograniczeniu jednego składnika, zwykle trzeba użyć najmniejszego procentu z przedziału (analogicznie, dla minimum używa się największego procentu).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności: masa składnika = udział · masa całości. Jeśli znasz masę składnika, to przekształcasz wzór: masa całości = masa składnika / udział. Udział procentowy zamień na ułamek dziesiętny, np. 22% = 0,22.
Bo ilość węgla 31 jest ograniczona (440 kg). Im mniejszy jego udział w mieszance, tym większa może być masa całego wsadu przy tej samej masie składnika. Dlatego maksimum masy całości uzyskasz dla najmniejszego dopuszczalnego procentu.
To przedział dopuszczalnych wartości: udział danego składnika może wynosić od 22% do 27% masy całości. W praktyce oznacza to tolerancję receptury. W zadaniach rachunkowych musisz dobrać z tego przedziału wartość zgodną z celem (maksimum lub minimum).
Policz udział: 440 kg / 2000 kg = 0,22, czyli 22%. To dokładnie dolna granica wymaganego przedziału 22–27%. Dodatkowo każdy większy wynik zwiększałby masę całości przy stałych 440 kg, a wtedy procent spadłby poniżej 22% i warunek nie byłby spełniony.
Tak. Technologia jest tłem, a rdzeniem są obliczenia procentowe i praca z przedziałem. Wystarczy zrozumieć, że węgiel 31 musi stanowić 22–27% całości, a jego masa jest ograniczona do 440 kg. Reszta to poprawne przekształcenie wzoru.
Najczęściej myli się kierunek obliczeń (mnożenie zamiast dzielenia), bierze zły kraniec przedziału (27% zamiast 22% przy maksymalizacji) albo nie sprawdza wyniku w warunku procentowym. Częsty jest też błąd intuicyjny: "większy procent da większą całość".
Dla minimum sytuacja się odwraca: przy stałych 440 kg składnika minimalną masę całości uzyskasz przy największym dopuszczalnym udziale, czyli 27%. Wtedy masa wsadu = 440 / 0,27. Taki schemat warto zapamiętać na egzamin.
Trzeba sprawdzić, który składnik jest ograniczający i jakie warunki procentowe muszą być spełnione jednocześnie. Często maksymalną masę wyznacza "najbardziej restrykcyjny" warunek (np. największy wymagany udział składnika o ograniczonej masie). Pomaga zapis równań dla każdego składnika.
Wystarczy przesunąć przecinek o dwa miejsca w lewo: 22% = 0,22; 27% = 0,27. Dobrą praktyką jest zapisanie krótkiej tabelki pomocniczej na brudno. Unikniesz wtedy pomyłek typu 0,022 albo 2,2, które całkowicie zmieniają wynik.
Jeśli całość miałaby 3000 kg, to udział węgla 31 wyniósłby 440/3000 ≈ 14,7%. To jest mniej niż wymagane minimum 22%, więc warunek receptury nie jest spełniony. Takie sprawdzenie "wstecz" jest szybkim testem sensowności wyniku.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Procent" (definicja i zapis obliczeń procentowych): https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – "Mieszanina" (pojęcie mieszaniny i udziałów składników): https://pl.wikipedia.org/wiki/Mieszanina (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – "Koks" (kontekst technologiczny pojęcia koksu/koksowania): https://pl.wikipedia.org/wiki/Koks (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Zbiór zadań z obliczeń procentowych (poziom szkoły branżowej/technikum)
  • Materiały dydaktyczne z zakresu bilansowania mieszanin w technologii chemicznej
  • Karty technologiczne/receptury mieszanek stosowane w zakładach (jako przykład pracy z przedziałami tolerancji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego