KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 7

PYTANIE NR 24.
Wskaż, który z poniższych elementów jest obowiązkowy w opisie bibliograficznym wydawnictwa kartograficznego zgodnie z normą bibliograficzną PN-ISO 690:2012:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydawnictwa kartograficzne (np. mapy, atlasy) wymagają podania informacji kluczowych dla ich użycia i identyfikacji. Jednym z podstawowych, obowiązkowych elementów opisu jest skala, bo pozwala ocenić stopień szczegółowości i zakres przedstawienia terenu. Pozostałe opcje nie są typowymi elementami obowiązkowymi dla map.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie bibliograficznym wydawnictwa kartograficznego należy uwzględnić takie dane, które jednoznacznie identyfikują dokument oraz opisują jego najważniejsze cechy użytkowe. Dla map i atlasów szczególnie istotna jest skala, ponieważ wpływa na interpretację treści kartograficznej (np. ile kilometrów w terenie odpowiada odcinkowi na mapie) i pozwala odróżniać różne wydania lub warianty tego samego opracowania.

Dlaczego "Informacja o skali" jest poprawna?
Skala jest cechą specyficzną dla dokumentów kartograficznych i stanowi jedną z podstawowych informacji, których użytkownik szuka przy doborze mapy do zadania (nawigacja, planowanie trasy, prace terenowe, edukacja). Brak skali w opisie utrudnia ocenę przydatności dokumentu i może prowadzić do błędnego doboru źródła.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Informacja o liczbie stron – to element typowy dla opisu książek i wielu wydawnictw zwartych. Dla map (zwłaszcza pojedynczych arkuszy) liczba stron nie jest informacją kluczową ani uniwersalnie stosowaną w ten sam sposób.
  • Informacja o technice wykonania – może się pojawić jako informacja dodatkowa (np. przy opisie szczególnych materiałów), ale nie jest powszechnym, podstawowym elementem identyfikującym mapę w standardowym opisie.
  • Informacja o języku oryginalnym – dotyczy głównie tłumaczeń i relacji między wersjami językowymi tekstów. W kartografii język może być ważny, ale "język oryginalny" nie jest typową, obowiązkową pozycją opisu mapy w porównaniu do skali.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "wydawnictwo kartograficzne", szukaj odpowiedzi związanych z cechami mapy (np. skala), a nie z cechami książki (np. liczba stron). To szybki sposób na ograniczenie pomyłek wynikających z automatycznych skojarzeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zestaw uporządkowanych danych identyfikujących mapę lub atlas (np. tytuł, miejsce i rok wydania, wydawca oraz elementy charakterystyczne dla map, takie jak skala). Celem jest jednoznaczne rozpoznanie dokumentu i ułatwienie jego wyszukania w katalogu lub bibliografii.
Skala określa stopień szczegółowości mapy i pozwala ocenić jej przydatność do konkretnego celu. Dwie mapy tego samego obszaru mogą mieć różne skale i służyć do innych zadań, dlatego informacja o skali ułatwia dobór oraz identyfikację właściwego wydania.
W opisie książek często występują dane typu liczba stron czy wydanie. Dla map kluczowe są elementy kartograficzne, np. skala i czasem arkusz/format. Na egzaminie zwracaj uwagę na słowa "mapa", "atlas", "kartograficzne" – to sygnał, że poprawna odpowiedź będzie dotyczyć cech mapy.
Dla map arkuszowych liczba stron zwykle nie jest podstawową informacją identyfikacyjną, bo dokument może być pojedynczym arkuszem. W atlasach mogą występować cechy podobne do książek, ale pytanie o "wydawnictwo kartograficzne" najczęściej kieruje uwagę na elementy typowe dla map, w tym skalę.
Uczniowie często mylą elementy charakterystyczne dla książek (np. liczba stron) z elementami specyficznymi dla map (np. skala). To wynika z automatycznego stosowania jednego schematu opisu do wszystkich dokumentów. Warto ćwiczyć rozpoznawanie typu dokumentu przed wyborem odpowiedzi.
To oznaczenie normy opisującej zasady tworzenia odniesień bibliograficznych i cytowań zasobów informacji. W praktyce pomaga ujednolicić sposób zapisu źródeł w bibliografiach, przypisach i katalogach. Na egzaminie zwykle sprawdza się znajomość, jakie dane są kluczowe dla różnych typów dokumentów.
Informacja o języku oryginalnym ma znaczenie głównie przy tłumaczeniach (np. książek, artykułów). W przypadku map częściej liczą się dane kartograficzne i wydawnicze. Jeśli pytanie nie dotyczy przekładu lub wersji językowych, "język oryginalny" bywa odpowiedzią-pułapką.
Pułapką są odpowiedzi "uniwersalne", pasujące do wielu publikacji (np. liczba stron) oraz odpowiedzi brzmiące fachowo, ale nieobowiązkowe (np. technika wykonania). Najbezpieczniej wybrać element najbardziej charakterystyczny dla dokumentu kartograficznego, czyli zwykle skalę.
Weź kilka map i atlasów, a potem spróbuj wypisać dane identyfikujące: tytuł, miejsce i rok wydania, wydawcę oraz skalę. Następnie porównaj swoje opisy z rekordami katalogowymi w bibliotece. Takie porównanie uczy, które elementy są stałe i najważniejsze dla map.
Ucz się przez przykłady: porównuj opisy książki, artykułu, strony WWW i mapy. Zrób listę elementów "charakterystycznych" dla każdego typu dokumentu (dla map: skala). Na egzaminie najpierw rozpoznaj typ dokumentu, a dopiero potem wybieraj elementy opisu.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Wydawnictwa kartograficzne (np. mapy, atlasy) wymagają podania informacji kluczowych dla ich użycia i identyfikacji."

Źródła:

  • PN-ISO 690:2012, Informacja i dokumentacja — Wytyczne sporządzania przypisów bibliograficznych i cytowań zasobów informacji (dokument normy – weryfikacja wymaga dostępu do treści normy)
  • ISO 690:2010, Information and documentation — Guidelines for bibliographic references and citations to information resources (dokument normy – treść porównawcza dla zasad cytowania)

Materiały:

  • Tekst normy PN-ISO 690 (aktualnie stosowana wersja w danej instytucji) – rozdziały o opisie dokumentów szczególnych
  • Materiały dydaktyczne z bibliografii i opisu bibliograficznego (mapy, atlasy, dokumenty elektroniczne)
  • Przykładowe rekordy katalogowe map/atlasów z bibliotek (jako wzorce zapisu pól i danych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego