KWALIFIKACJA HGT2 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 31.
Wskaż, o której pojemności garnek należy użyć do ugotowania 5 dm3 grochu, który w czasie obróbki zwiększa swoją objętość o 200%?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zwiększenie objętości o 200% oznacza, że objętość końcowa wynosi 100% + 200% = 300% wartości początkowej, czyli jest trzykrotna. Dla 5 dm3 grochu po obróbce: 5 · 3 = 15 dm3. Garnek musi mieć pojemność co najmniej 15 dm3, a z podanych opcji najbliższą większą pojemnością jest 20 dm3.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba dobrać pojemność garnka do gotowania 5 dm3 grochu, który podczas obróbki zwiększa objętość o 200%. Kluczowa jest poprawna interpretacja procentów.

1) Co znaczy "zwiększa o 200%"?
Przyrost "o 200%" liczony jest względem wartości początkowej. To znaczy, że objętość wzrasta o dodatkowe 2 razy tyle, ile było na początku. Razem otrzymujemy:
100% (początkowo) + 200% (przyrost) = 300%, czyli 3 razy objętość początkową.

2) Obliczenie objętości po obróbce

  • Objętość początkowa: 5 dm3
  • Objętość końcowa: 5 dm3 × 3 = 15 dm3

3) Dobór garnka z podanych pojemności
Garnek powinien mieć pojemność co najmniej równą objętości produktu po zwiększeniu. Skoro po obróbce groch zajmie ok. 15 dm3, to:

  • "15 dm3" jest wartością graniczną (minimalną) i w praktyce nie daje zapasu na gotowanie; w teście wybieramy bezpieczniejszą pojemność z listy.
  • "10 dm3" jest za małe, bo nie pomieści 15 dm3 produktu.
  • "20 dm3" spełnia warunek (jest większe niż 15 dm3) i zapewnia zapas.
  • "25 dm3" także byłoby wystarczające, ale nie jest najlepszym wyborem, gdy dobieramy naczynie możliwie najbliższe wymaganej pojemności (bez zbędnego przewymiarowania) spośród odpowiedzi.

Wniosek: poprawnym wyborem jest 20 dm3, bo wynik obliczeń daje 15 dm3 po zwiększeniu objętości, a 20 dm3 to najbliższa większa pojemność w zestawie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
O 200% oznacza przyrost względem wartości początkowej: do pierwotnej objętości (100%) dochodzi dodatkowe 200%. Razem daje to 300% wartości początkowej, czyli 3 razy tyle co na początku.
Najpierw zamień zapis procentowy na mnożnik: 100% + 200% = 300% = 3. Następnie policz: 5 dm3 × 3 = 15 dm3. To przybliżona objętość po obróbce.
Podwojenie to wzrost o 100% (bo dodajesz jeszcze raz tyle, ile było). Wzrost o 200% oznacza, że dodajesz dwa razy wartość początkową, więc łącznie masz trzy razy tyle co na początku.
Tak, w praktyce kuchennej 1 dm3 = 1 litr. Dzięki temu łatwo wyobrazić sobie pojemność garnka: 20 dm3 to garnek o pojemności około 20 litrów.
W zadaniach testowych zwykle wybiera się pojemność co najmniej równą wymaganej i najlepiej najbliższą większą z podanych opcji. Dla 15 dm3 bezpiecznym wyborem z listy jest 20 dm3, bo daje zapas na gotowanie.
Zapas jest potrzebny przy gotowaniu produktów pęczniejących (np. strączki), pieniących się lub gdy mieszasz intensywnie. W praktyce zostawia się wolną przestrzeń, aby ograniczyć ryzyko wykipienia i ułatwić obróbkę.
Po obróbce groch ma około 15 dm3 (bo 5 dm3 rośnie trzykrotnie). Garnek 10 dm3 ma mniejszą pojemność niż objętość produktu, więc fizycznie nie pomieści zawartości – to sprzeczne z obliczeniami i logiką doboru naczynia.
Byłby wystarczający, ale w pytaniach wielokrotnego wyboru zwykle szuka się najmniejszej pojemności spełniającej warunek (praktyczny dobór sprzętu). Skoro 20 dm3 już wystarcza, 25 dm3 jest przewymiarowane.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie "o 200%" z "do 200%", przyjmowanie podwojenia zamiast potrojenia oraz liczenie 5 + 200 zamiast 5 × 3. Pomaga zapis: wartość końcowa = wartość początkowa × (1 + p).
Stosuj regułę: wzrost o p% → mnożnik (1 + p/100). Dla 200%: 1 + 200/100 = 3. Potem tylko mnożysz wartość początkową przez 3. To szybkie i ogranicza ryzyko błędu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Zwiększenie objętości o 200% oznacza, że objętość końcowa wynosi 100% + 200% = 300% wartości początkowej, czyli jest trzykrotna."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Procent" – definicja i interpretacja wzrostu o X% (https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent) - accessed 2026-03-04
  • Wikipedia (PL): "Decymetr sześcienny" – zależność dm3 i litra (https://pl.wikipedia.org/wiki/Decymetr_sze%C5%9Bcienny) - accessed 2026-03-04
  • Khan Academy (PL): "Procenty" – podstawy rachunku procentowego (https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-percent) - accessed 2026-03-04

Materiały:

  • Podstawy rachunku procentowego (materiały szkolne, repetytoria maturalne z matematyki – dział procenty)
  • Materiały dydaktyczne z technologii gastronomicznej: zmiany masy i objętości surowców podczas obróbki
  • Ćwiczenia: przeliczanie dm3 ↔ l oraz zadania z przyrostem procentowym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego