KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 1.
Wskaż prawidłowe przyporządkowanie cyfr wskazujących części sprzęgła kłowego do ich nazw.
Ilustracja przedstawia schemat sprzęgła kłowego, który jest rozłożony na części składowe.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Piastę rozpoznaje się po tulei z rowkiem wpustowym do osadzenia na wale, kołnierz po otworach na śruby na obwodzie, a wkładkę elastyczną po gwiaździstym elemencie między kłami. Przyporządkowanie zgodne z tymi cechami jest poprawne; pozostałe warianty zamieniają te elementy.

Pełne wyjaśnienie:

Sprzęgło kłowe służy do przenoszenia momentu obrotowego między wałami, a jednocześnie dzięki wkładce elastycznej może tłumić drgania i kompensować niewielkie niewspółosiowości. W tego typu zadaniach kluczowe jest rozpoznanie części nie po "ogólnym kształcie", lecz po cechach diagnostycznych widocznych na rysunku.

"Piasta sprzęgła" to element, który współpracuje bezpośrednio z wałem. Na rysunkach technicznych najczęściej rozpoznasz ją po otworze/tulei oraz rowku wpustowym (lub rozwiązaniu zaciskowym). To jednoznaczny sygnał, że część jest przeznaczona do osadzenia na wale.

"Kołnierz przykręcany" identyfikuje się po otworach montażowych rozmieszczonych na obwodzie. Otwory te służą do skręcenia kołnierza z elementem napędzanym (np. tarczą, piastą maszyny, adapterem). W sprzęgle kłowym kołnierz ma również kły/występy współpracujące z wkładką.

"Wkładka elastyczna" to zwykle czerwony (lub inaczej wyróżniony) element o kształcie gwiazdy/wieńca, umieszczony pomiędzy kłami dwóch połówek sprzęgła. To ona przenosi moment przez sprężyste odkształcenie oraz chroni układ przed udarami; jej zużycie lub zniszczenie bywa celowym "bezpiecznikiem" układu.

Dlatego poprawne przyporządkowanie musi łączyć: rowek wpustowy → piasta, otwory śrubowe → kołnierz, gwiaździsty element między kłami → wkładka. Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ typowo polegają na zamianie piasty z kołnierzem (ignorowanie rowka wpustowego albo otworów) lub na myleniu wkładki z pierścieniami osadczymi/podkładką, które pełnią funkcje ustalające i zabezpieczające, a nie zasadnicze przeniesienie momentu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw znajdź element "do wału" (rowek wpustowy), potem element "do śrub" (otwory), a dopiero na końcu element "sprężysty" (wkładka). Ta kolejność znacząco zmniejsza ryzyko pomyłki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprzęgło kłowe to element łączący dwa wały w celu przenoszenia momentu obrotowego. Składa się z dwóch połówek z kłami oraz wkładki elastycznej, która przenosi obciążenie, tłumi drgania i pozwala skompensować niewielką niewspółosiowość.
Piastę najłatwiej rozpoznasz po elemencie przeznaczonym do osadzenia na wale: ma tuleję/otwór oraz charakterystyczny rowek wpustowy (lub inne rozwiązanie mocowania do wału). To cecha bardziej rozstrzygająca niż sam kształt zewnętrzny kłów.
Kołnierz przykręcany zwykle ma otwory montażowe na obwodzie (na śruby). Dzięki nim mocuje się go do elementu napędzanego lub adaptera. Na rysunku warto szukać właśnie układu otworów, a dopiero potem analizować kły.
Wkładka elastyczna to sprężysty element (często o kształcie gwiazdy/wieńca) umieszczony między kłami dwóch połówek sprzęgła. Przenosi moment przez odkształcenie, tłumi drgania i ogranicza udary, a w razie przeciążenia może ulec uszkodzeniu, chroniąc droższe części.
Materiały elastyczne zapewniają sprężystość i zdolność tłumienia drgań. Dzięki temu sprzęgło przenosi moment "łagodniej", zmniejsza hałas oraz lepiej znosi drobne niewspółosiowości. Dodatkowo wkładka z takiego materiału może pełnić funkcję elementu zabezpieczającego przy przeciążeniach.
Najczęściej myli się piastę z kołnierzem (bo oba mają kły), ignorując cechy rozstrzygające: rowek wpustowy vs otwory śrubowe. Częsty jest też błąd uznania pierścieni lub podkładki za element przenoszący moment, choć ich rola jest ustalająca i zabezpieczająca.
Nie — pierścienie osadcze służą przede wszystkim do ustalenia położenia osiowego elementów na wale lub w zespole. Moment obrotowy w sprzęgle kłowym przenoszą kły połówek sprzęgła oraz wkładka elastyczna znajdująca się pomiędzy nimi.
Wkładkę wymienia się przy oznakach zużycia (pęknięcia, wykruszenia, spłaszczenia segmentów), wzroście drgań/hałasu lub po przeciążeniu. W praktyce jest to element eksploatacyjny, którego wymiana bywa szybka i nie wymaga demontażu całego układu napędowego.
Najpierw znajdź element "do wału" (rowek wpustowy → piasta), potem element "do śrub" (otwory → kołnierz), a następnie element sprężysty między kłami (wkładka). Dopiero na końcu dopasuj części ustalające (pierścienie, podkładki) i wybierz wiersz tabeli zgodny z tym zestawem.
W mechatronice sprzęgło kłowe jest cenione za prostą konstrukcję, łatwy montaż i serwis oraz tłumienie drgań, co poprawia kulturę pracy napędów. Wkładka elastyczna zmniejsza skutki udarów i pomaga chronić silnik, przekładnię oraz czujniki w układach automatyki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Piastę rozpoznaje się po tulei z rowkiem wpustowym do osadzenia na wale, kołnierz po otworach na śruby na obwodzie, a wkładkę elastyczną po gwiaździstym elemencie między kłami."

Źródła:

  • Wikipedia (EN): Jaw coupling — https://en.wikipedia.org/wiki/Jaw_coupling (dostęp: 27.02.2026)
  • Wikipedia (PL): Sprzęgło (mechanika) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o (dostęp: 27.02.2026)

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały z "elementów maszyn" dotyczące sprzęgieł
  • Karty katalogowe producentów sprzęgieł kłowych (opisy budowy, nazewnictwo części)
  • Ćwiczenia z czytania rysunków złożeniowych i eksplodowanych zespołów mechanicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego