KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 20.
Wskaż symbol graficzny przycisku zwiernego.
Ilustracja przedstawia cztery symbole graficzne, które mogą być używane w kontekście egzaminu zawodowego dla elektryków, w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przycisk zwierny to przycisk chwilowy, którego styk w stanie spoczynku jest normalnie otwarty (NO), a po naciśnięciu zamyka obwód. Poprawny wybór to symbol przedstawiający styk otwarty w stanie normalnym oraz mechaniczne zadziałanie przyciskiem powodujące zwarcie (zamknięcie) toru prądowego.

Pełne wyjaśnienie:

Przycisk zwierny (często opisywany jako NO – normalnie otwarty) to element sterowania, który w stanie spoczynku nie przewodzi – obwód jest przerwany. Dopiero naciśnięcie przycisku powoduje zwarcie styków i chwilowe zamknięcie obwodu (przepływ prądu). Po zwolnieniu przycisku wraca on sprężynowo do stanu spoczynkowego, a styk ponownie się otwiera.

Dlatego poprawny symbol to taki, który na schemacie pokazuje:

  • styk otwarty w stanie normalnym (bez nacisku),
  • powiązanie z napędem ręcznym (przyciskiem), które wskazuje, że jest to łącznik chwilowy,
  • zamknięcie toru dopiero w momencie zadziałania.

Najczęstsza pułapka polega na pomyleniu przycisku zwiernego z przyciskiem rozwiernym (NC). W przycisku rozwiernym w stanie spoczynku styk jest zamknięty, a dopiero naciśnięcie powoduje rozwarcie i przerwanie obwodu. Jeśli na rysunku wybierzesz symbol styku zamkniętego jako "zwierny", to odwrócisz logikę działania obwodu sterowania (np. start/stop).

Pozostałe symbole są niepoprawne, jeśli przedstawiają: styk normalnie zamknięty (NC), łącznik o innym sposobie działania (np. przełączny) albo element, który nie jest przyciskiem chwilowym. Na egzaminie zawsze interpretuj symbole w stanie normalnym i upewnij się, czy rysunek dotyczy przycisku, czy np. styku pomocniczego przekaźnika/stycznika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przycisk zwierny (NO) to łącznik chwilowy, którego styk w stanie spoczynku jest otwarty, a po naciśnięciu zamyka obwód. Na schemacie szukasz więc symbolu styku otwartego z oznaczeniem zadziałania przyciskiem.
Przycisk zwierny (NO) w spoczynku nie przewodzi i dopiero naciśnięcie powoduje zamknięcie obwodu. Przycisk rozwierny (NC) działa odwrotnie: w spoczynku przewodzi, a po naciśnięciu rozłącza tor prądowy.
"Normalny" oznacza stan bez wymuszenia (bez nacisku przycisku, bez zasilania cewki). NO/NC opisuje właśnie ten stan. Jeśli ocenisz symbol w stanie zadziałania, łatwo odwrócisz logikę i wybierzesz błędny typ styku.
Styk normalnie otwarty przedstawia przerwę w torze prądowym w stanie spoczynku. W symbolice schematowej widać, że elementy styku nie są połączone, a dopiero zadziałanie (np. przyciskiem) ma spowodować ich zwarcie.
W typowych układach sterowania "przycisk zwierny" oznacza przycisk chwilowy (monostabilny), który po puszczeniu wraca do stanu spoczynku. W praktyce istnieją też przyciski zatrzaskowe, dlatego na schemacie ważny jest symbol wskazujący sposób działania.
Najczęściej myli się NO z NC, bo "zwierny" bywa intuicyjnie kojarzony ze stanem spoczynku. Drugi błąd to patrzenie na sam kształt, bez sprawdzenia, czy styk jest otwarty w stanie normalnym. Pomaga zasada: NO = przerwa, NC = połączenie.
Obwody NO spotyka się w sterowaniu i sygnalizacji, np. jako przycisk "START", "RESET" lub test alarmu w szafie automatyki. W układach współpracujących z instalacjami gazowymi ważne jest, by właściwie rozumieć logikę działania wejść sterownika.
Tak. Podstawowa idea NO/NC jest stała, ale zapis graficzny może się różnić szczegółami w zależności od normy i konwencji rysunkowej. Na egzaminie trzeba stosować symbolikę przyjętą w zadaniu i analizować, czy styk jest otwarty w stanie normalnym.
Ćwicz na wielu przykładach: narysuj obok siebie styk NO i NC oraz dopisz "normalnie otwarty" i "normalnie zamknięty". Sprawdzaj zawsze stan spoczynkowy. Dodatkowo kojarz funkcję: "START" zwykle NO, "STOP" zwykle NC (w typowych układach).
Nie zawsze. W praktyce trzeba jeszcze określić m.in. liczbę styków, prąd/napięcie, sposób montażu i rodzaj pracy (chwilowy lub zatrzask). Jednak na poziomie schematu i egzaminu "zwierny" najczęściej oznacza styk NO, zamykany po naciśnięciu.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Przycisk zwierny to przycisk chwilowy, którego styk w stanie spoczynku jest normalnie otwarty (NO), a po naciśnięciu zamyka obwód."

Źródła:

  • IEC 60617 (Graphical symbols for diagrams) – public database of graphical symbols, https://webstore.iec.ch/publication/6047 (dostęp: 2026-03-01)
  • IEC 60617 – online symbol database (wyszukiwarka symboli), https://std.iec.ch/iec60617 (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z czytania schematów elektrycznych (NO/NC, przyciski, styki)
  • Katalogi producentów aparatury sterowniczej (przyciski, styki pomocnicze) z legendą symboli
  • Baza symboli graficznych dla schematów (standardy IEC/PN-EN) – sekcje dotyczące łączników i przycisków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego