KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2006

PYTANIE NR 25.
Wskaż wartość reakcji w punkcie A belki przedstawionej na rysunku.
Ilustracja przedstawia schemat belki podpartej w dwóch punktach: A i B.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Reakcję w podporze A wyznacza się z warunków równowagi statycznej belki: suma sił pionowych musi dawać zero, a dodatkowo suma momentów względem wybranego punktu (np. drugiej podpory) musi być równa zeru. Po podstawieniu odległości z rysunku otrzymuje się RA = 3/4F; pozostałe ułamki wynikają zwykle z błędnego ramienia lub znaku momentu.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach o belkach statycznie wyznaczalnych reakcje podporowe oblicza się z równań równowagi dla układu płaskiego. Dla typowej belki z obciążeniem pionowym kluczowe są:

  • ΣFy = 0 (równowaga sił w pionie),
  • ΣM = 0 (równowaga momentów względem wybranego punktu).

Najwygodniej jest policzyć momenty względem jednego z punktów podparcia, bo wtedy moment tej reakcji znika (ramię równe 0) i w równaniu zostaje druga reakcja oraz znane obciążenia z rysunku. Po wyznaczeniu jednej reakcji drugą można sprawdzić z warunku ΣFy=0.

Odpowiedź "RA = 3/4F" jest poprawna, bo wynika z prawidłowego zbilansowania momentów przy uwzględnieniu ramion sił odczytanych ze schematu belki (odległości punktu przyłożenia F od podpór). Jest to typowy wynik, gdy obciążenie nie leży w połowie rozpiętości, więc reakcje nie dzielą się "po równo".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne:

  • "RA = 1/2F" zwykle jest efektem automatycznego założenia symetrii (połowa obciążenia na każdą podporę), co jest prawdziwe tylko przy symetrycznym położeniu obciążenia i identycznych podporach.
  • "RA = 2/3F" często wynika z użycia nieprawidłowego ramienia siły (pomylenia odcinków na rysunku lub przyjęcia złej odległości do obliczeń momentu).
  • "RA = 1/3F" bywa skutkiem błędu znaku momentu albo obliczania momentów względem niewłaściwego punktu bez zachowania spójnej konwencji zwrotów.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze narysuj zwroty reakcji, przyjmij jeden zwrot momentów jako dodatni i konsekwentnie go stosuj; na końcu sprawdź wynik równaniem ΣFy=0.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw zapisujesz warunki równowagi: ΣFy=0 oraz ΣM=0. Najczęściej liczysz momenty względem drugiej podpory, żeby wyeliminować jedną reakcję. Potem drugą reakcję wyznaczasz z równania sumy sił w pionie.
Bo reakcja w punkcie, względem którego liczysz moment, ma ramię równe 0 i nie pojawia się w równaniu ΣM=0. Dzięki temu szybciej wyznaczasz drugą reakcję bez układu wielu równań.
Ramię siły to prostopadła odległość od punktu, względem którego liczysz moment, do linii działania siły. Moment siły ma wartość M=F·r, więc pomylenie ramienia jest najczęstszą przyczyną błędów.
Gdy układ jest symetryczny: obciążenie F działa w środku rozpiętości belki swobodnie podpartej (lub obciążenie jest równomierne i symetryczne). Jeśli punkt przyłożenia F jest przesunięty, reakcje nie będą równe.
W typowym zadaniu płaskim stosuje się: ΣFx=0, ΣFy=0, ΣM=0. Jeśli działają tylko siły pionowe, kluczowe są ΣFy=0 i ΣM=0, ale warto pamiętać też o osi poziomej.
Tak. Musisz przyjąć konwencję (np. zgodnie z ruchem wskazówek zegara ujemne, przeciwnie dodatnie) i konsekwentnie ją stosować w całym równaniu ΣM=0. Zmiana znaku w połowie obliczeń daje błędny ułamek przy F.
Reakcja jest większa po stronie podpory bliższej wypadkowej obciążeń. Jeśli siła F jest bliżej punktu A niż drugiej podpory, to reakcja RA rośnie, a druga reakcja maleje, aby zachować równowagę momentów.
Wykonaj szybkie kontrole: ΣFy=0 (suma reakcji równa sumie obciążeń pionowych) oraz porównaj, czy większa reakcja jest po stronie bliższej obciążeniu. Jeśli wynik przeczy intuicji geometrycznej, wróć do ramion i znaków.
Najczęstsze błędy to: pomylenie odległości z rysunku, liczenie momentu z nie tego ramienia, brak konsekwencji w znakach momentów oraz "zgadywanie połowy" przy braku symetrii. Pomaga szkic z zaznaczonymi ramionami.
Ćwicz schemat: 1) narysuj FBD (siły i reakcje), 2) wybierz punkt do momentów, 3) zapisz ΣM=0, 4) policz drugą reakcję z ΣFy=0. Rozwiązuj różne położenia siły i sprawdzaj wynik.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Po podstawieniu odległości z rysunku otrzymuje się RA = 3/4F; pozostałe ułamki wynikają zwykle z błędnego ramienia lub znaku momentu."

Źródła:

  • R.C. Hibbeler, "Mechanika inżynierska. Statyka", rozdział: Równowaga bryły sztywnej (warunki ΣF=0 i ΣM=0) – zasady wyznaczania reakcji podporowych
  • J.L. Meriam, L.G. Kraige, "Engineering Mechanics: Statics", chapter: Equilibrium of a Rigid Body – support reactions and moment equations
  • S.P. Timoshenko, D.H. Young, "Mechanika" (tom/zakres: statyka), część: warunki równowagi i moment siły – podstawy obliczania reakcji w podporach

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały: statyka bryły sztywnej, belki i reakcje podporowe
  • Zestawy zadań z mechaniki/styki: belki swobodnie podparte, równania równowagi
  • Notatki z zajęć: moment siły i konwencja znaków momentów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego