W dzienniku pomiaru kątów pionowych kolumna "średni kąt pionowy" służy do wpisania wartości uśrednionej dla danej obserwacji. W praktyce jest to najczęściej średnia arytmetyczna odczytów wykonanych zgodnie z metodyką pomiaru (np. z powtórzeń lub z dwóch położeń lunety, jeżeli tak prowadzony jest dziennik).
Kluczowe jest zachowanie spójnego zapisu w jednostkach setnych kąta:
- g – grad (pełny kąt ma 400 g),
- c – setna grada (1 g = 100 c),
- cc – setna setnej (1 c = 100 cc).
Podczas obliczeń nie należy mieszać tego zapisu ze stopniami. Najbezpieczniej jest:
- przeliczyć każdy odczyt na jedną jednostkę (np. na cc),
- wykonać uśrednienie,
- na końcu rozbić wynik z powrotem na g–c–cc i zaokrąglić do dokładności wymaganej w dzienniku.
Odpowiedź 101g23c40cc jest poprawna, bo odpowiada wynikowi średniemu wpisywanemu w kolumnie 8 dla danych z tej obserwacji.
Pozostałe odpowiedzi są błędne typowo z następujących powodów:
- 101g23c50cc – odpowiada sytuacji, gdy na etapie rachunku pojawi się błąd zaokrąglenia (np. zaokrąglenie pośrednie) albo pomylone zostanie przeniesienie między cc i c.
- 101g23c70cc – wynik zbyt odległy od poprawnego; zwykle wynika z dodania/odjęcia nie tej wartości co trzeba (np. omyłkowego wzięcia danych z innej kolumny lub wiersza).
- 101g23c30cc – często powstaje po błędnym "pożyczeniu"/"przeniesieniu" w zapisie setnym lub po uśrednieniu niepełnego zestawu odczytów.
Na egzaminie warto sprawdzić: czy uśredniasz dokładnie te odczyty, które są przewidziane konstrukcją dziennika, oraz czy przeniesienia wykonujesz w systemie setnym (bazą jest 100 między g–c–cc).
