KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2006

PYTANIE NR 2.
Wskaż zapis określający pasowanie według zasady stałego otworu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zasada stałego otworu oznacza, że otwór ma stałe położenie pola tolerancji, czyli zwykle literę H (dolna odchyłka otworu równa 0), a dobór pasowania realizuje się przez zmianę pola tolerancji wałka (np. g6). Dlatego poprawne jest oznaczenie H7/g6.

Pełne wyjaśnienie:

W systemie pasowań z bazą otworu (zasada stałego otworu) przyjmuje się, że otwór ma niezmienne położenie pola tolerancji. W praktyce oznacza się to literą H dla otworu: dolna odchyłka otworu wynosi 0, a całe pole tolerancji leży "powyżej" wymiaru nominalnego.

W zapisie pasowania typu H7/g6 pierwszy człon odnosi się do otworu (duża litera + klasa IT), a drugi do wałka (mała litera + klasa IT). Zatem H7 wskazuje bazowy otwór, a g6 to dobrany wałek, którym uzyskuje się wymagany charakter pasowania (np. luzowe/przejściowe w zależności od doboru litery i klasy).

Dlaczego pozostałe propozycje nie spełniają zasady stałego otworu?

  • E6/e8 – otwór ma literę E, więc nie jest bazowy (nie jest to stałe położenie otworu H).
  • F8/h7 – otwór ma literę F, a litera h dotyczy wałka (to raczej skojarzenie z bazą wałka, nie z bazą otworu).
  • G7/k6 – otwór ma literę G, więc również nie jest to zasada stałego otworu z polem H.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy zasady stałego otworu, w poprawnym zapisie pierwszy człon (otwór) powinien zaczynać się od H. Następnie ocenia się drugi człon (wałek) jako element "dobierany" dla uzyskania wymaganego luzu lub wcisku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zasada stałego otworu oznacza, że otwór ma stałe położenie pola tolerancji (najczęściej litera H), a wymagane pasowanie uzyskuje się przez dobór tolerancji wałka (np. g6, k6). To ułatwia dobór narzędzi i technologii obróbki otworów.
Sprawdź pierwszy człon zapisu, bo dotyczy otworu. W zasadzie stałego otworu otwór zwykle ma literę H (np. H7). Drugi człon (np. g6) dotyczy wałka i jest "zmieniany", aby uzyskać luz, przejście albo wcisk.
Litera H dla otworu oznacza, że dolna odchyłka otworu wynosi 0, czyli pole tolerancji zaczyna się od wymiaru nominalnego. Dzięki temu otwór jest traktowany jako element bazowy, a charakter pasowania reguluje się doborem położenia i klasy tolerancji wałka.
H7 opisuje otwór: litera H określa położenie pola tolerancji, a liczba 7 to klasa dokładności (IT), czyli "szerokość" tolerancji. To właśnie obecność H w pierwszym członie jest typowa dla zasady stałego otworu.
g6 opisuje wałek: litera g określa położenie pola tolerancji wałka względem wymiaru nominalnego, a 6 to klasa dokładności (IT). W zasadzie stałego otworu to właśnie dobór litery i klasy wałka zmienia charakter pasowania.
Najczęściej myli się kolejność zapisu (otwór/wałek) albo wybiera odpowiedź z literą H, ale umieszczoną przy wałku. Częsty jest też błąd pojęciowy: utożsamianie litery h (wałek) z bazą otworu. Na egzaminie zawsze identyfikuj, co jest pierwszym członem.
Nie. Litera h dotyczy wałka (mała litera) i jest typowa dla zasady stałego wałka, bo wtedy wałek ma stałe położenie pola tolerancji, a dobiera się otwór. Dla stałego otworu najczęściej szuka się litery H przy otworze.
Liczby 6, 7 itd. oznaczają klasę dokładności IT, czyli wielkość (szerokość) tolerancji. Mniejszy numer zwykle oznacza węższą tolerancję (większą dokładność wykonania). Na egzaminie traktuj tę liczbę jako informację o "precyzji", niezależnie od litery.
Bazę otworu często wybiera się wtedy, gdy łatwiej utrzymać wymiar otworu (np. rozwiercanie, honowanie, stosowanie typowych narzędzi i sprawdzianów), a różne pasowania uzyskuje się zmianą wałka. To bywa wygodne w produkcji seryjnej i w organizacji narzędziowni.
Najpierw znajdź odpowiedź, w której otwór (pierwszy człon) ma literę H. Następnie sprawdź, czy drugi człon jest małą literą (wałek). Jeśli tak, zapis jest zgodny z zasadą stałego otworu. To metoda szybka, ale nadal oparta na regule technicznej.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Dlatego poprawne jest oznaczenie H7/g6."

Źródła:

  • PN-EN ISO 286-1:2010, "Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — System tolerancji ISO — Część 1: Podstawy tolerancji, odchyłki i pasowania"
  • PN-EN ISO 286-2:2010, "Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — System tolerancji ISO — Część 2: Tablice klas tolerancji standardowych i odchyłek granicznych otworów i wałków"

Materiały:

  • Normy dotyczące systemu tolerancji i pasowań (ISO 286 / PN-EN ISO 286)
  • Podręczniki do rysunku technicznego maszynowego (dział: tolerancje i pasowania)
  • Tablice pasowań i odchyłek (materiały dydaktyczne szkoły/CKZ)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego