KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 14.
Wskaż zasadę, która obowiązuje podczas zmiany koszuli podopiecznemu z niedowładem połowiczym lewostronnym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy niedowładzie połowiczym obowiązuje zasada: ubieranie zaczyna się od kończyny słabszej, a rozbieranie od kończyny sprawniejszej.
Dlatego przy niedowładzie lewostronnym koszulę zdejmuje się najpierw z prawej ręki, a zakłada rozpoczynając od włożenia lewej ręki w rękaw, by nie szarpać strony osłabionej.

Pełne wyjaśnienie:

W opiece nad osobą z niedowładem połowiczym (np. po udarze) kluczowa jest kolejność wykonywania czynności ubierania i rozbierania. Wynika ona z praktycznego celu: chronić kończynę słabszą, nie przeciążać jej stawów (zwłaszcza barku) oraz zmniejszyć ból i ryzyko urazu.

Rozbieranie rozpoczyna się od strony sprawniejszej (nieobjętej niedowładem), ponieważ ta kończyna łatwiej wykonuje ruchy i pozwala bezpiecznie "uwolnić" odzież bez ciągnięcia za stronę osłabioną. Przy niedowładzie lewostronnym oznacza to rozpoczęcie zdejmowania koszuli od prawej ręki.

Ubieranie zaczyna się od strony słabszej (objętej niedowładem). Najpierw wkłada się kończynę niedowładną w rękaw, a dopiero potem kończynę sprawniejszą. Taka kolejność zapobiega sytuacji, w której koszula "utknie" i trzeba na siłę manipulować osłabioną ręką. Przy niedowładzie lewostronnym poprawne jest więc rozpoczęcie zakładania od włożenia lewej ręki do rękawa.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • Warianty zaczynające zdejmowanie od lewej ręki sugerują pracę od strony niedowładnej, co może wymagać szarpania i zwiększać ryzyko bólu oraz urazu.
  • Warianty zaczynające zakładanie od prawej ręki odwracają zasadę i często kończą się trudnością z włożeniem później ręki osłabionej, co wymusza niebezpieczne manipulacje.
  • Wariant, w którym w obu etapach wybiera się tę samą stronę (np. zawsze prawa), ignoruje fakt, że ubieranie i rozbieranie rządzą się przeciwną kolejnością.

W praktyce opiekun powinien dodatkowo dbać o stabilizację tułowia, spokojne tempo, komunikowanie kolejnych kroków i unikanie ciągnięcia za kończynę niedowładną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się regułę praktyczną: ubieranie zaczynaj od kończyny słabszej (niedowładnej), a dopiero potem ubieraj stronę sprawniejszą. Ogranicza to szarpanie, ból i ryzyko urazu oraz ułatwia przełożenie ubrania przez bark i łokieć.
Rozbieranie zwykle wykonuje się odwrotnie niż ubieranie: najpierw z kończyny sprawniejszej, a dopiero potem z niedowładnej. Dzięki temu nie trzeba ciągnąć ubrania przez sztywniejszą lub słabszą rękę i łatwiej kontrolować ruchy podopiecznego.
Prawa ręka jest wtedy zazwyczaj stroną sprawniejszą, więc rękaw schodzi łatwiej i bezpieczniej. Rozpoczęcie od strony sprawnej zmniejsza konieczność manipulowania lewą, osłabioną kończyną, co ogranicza dyskomfort i ryzyko nadwyrężenia stawu barkowego.
Jeśli najpierw ubierzesz rękę sprawną, ubranie może się "zablokować", a późniejsze włożenie ręki niedowładnej wymagałoby siłowania się z materiałem. Włożenie kończyny słabszej jako pierwszej pozwala spokojnie ułożyć rękaw i dopasować koszulę bez ciągnięcia.
Częstym błędem jest odwrócenie kolejności: zdejmowanie od strony niedowładnej lub zakładanie od strony sprawnej. Wynika to z automatyzmu i pośpiechu. Taki błąd może zwiększać ból, spastyczność i ryzyko urazu, zwłaszcza w obrębie barku po stronie osłabionej.
Kończynę niedowładną warto podpierać i prowadzić w sposób kontrolowany, bez nagłych ruchów. Pomaga stabilizacja łokcia i nadgarstka oraz spokojne, krótkie ruchy przy zakładaniu rękawa. Należy unikać ciągnięcia za dłoń lub przedramię, szczególnie przy ograniczonej ruchomości barku.
Najlepiej zapowiadać krótko każdy etap: co teraz robisz i którą rękę poruszasz. Proste komunikaty zmniejszają lęk i napięcie mięśniowe oraz ułatwiają współpracę. Warto też pytać o ból i tempo, bo dyskomfort często nasila się przy nieprawidłowym prowadzeniu kończyny.
Jako zasada egzaminacyjna i praktyczna często tak, ale w realnej opiece trzeba uwzględnić stan osoby (ból, przykurcze, opatrunki, zakres ruchu). Gdy są dodatkowe ograniczenia, technikę dopasowuje się indywidualnie, nadal dążąc do ochrony strony osłabionej i komfortu podopiecznego.
Pomagają koszule i bluzy z luźniejszymi rękawami, większym rozcięciem lub prostym zapięciem, bo wymagają mniejszego zakresu ruchu w barku. Ubrania elastyczne i łatwe do przesuwania po skórze zmniejszają tarcie i ryzyko szarpnięć, co jest ważne przy spastyczności.
Utrwal jedną regułę i stosuj ją do stron ciała: ubieranie — słabsza pierwsza, rozbieranie — sprawniejsza pierwsza. Ćwicz na przykładach: lewostronny i prawostronny niedowład. Na egzaminie zwracaj uwagę, czy pytanie dotyczy zakładania czy zdejmowania.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Brak możliwości weryfikacji źródła - zalecane: podręczniki do opieki/pielęgnowania osób przewlekle chorych i niesamodzielnych (rozdziały o ubieraniu i rehabilitacji funkcjonalnej).
  • Brak możliwości weryfikacji źródła - zalecane: materiały dydaktyczne z zakresu opieki nad osobą po udarze (hemipareza, czynności dnia codziennego).
  • Brak możliwości weryfikacji źródła - zalecane: skrypty BHP/ergonomii dla opiekunów (techniki bezpiecznego przemieszczania i czynności pielęgnacyjne).

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego