W rachunkowości finansowej podstawową zasadą ujmowania operacji gospodarczych na kontach bilansowych jest zasada podwójnego zapisu: każda operacja wpływająca na majątek lub źródła finansowania jednostki jest ujmowana co najmniej na dwóch kontach (Wn i Ma), tak aby zachować równowagę bilansową.
Wyjątek stanowią konta pozabilansowe. Służą one do ewidencji zdarzeń, które nie zmieniają bezpośrednio aktywów ani pasywów jednostki, ale są istotne informacyjnie (np. składniki obce użytkowane, zapasy obce, określone zdarzenia kontrolne). Na takich kontach stosuje się zapis jednostronny, czyli ujmuje się zdarzenie tylko po jednej stronie (Wn albo Ma) danego konta pozabilansowego, bez wymogu równoległego przeciwstawnego zapisu na innym koncie bilansowym.
Poprawny zestaw odpowiedzi musi więc składać się wyłącznie z kont pozabilansowych. Przykładowo:
- Obce środki trwałe – ewidencja środków trwałych użytkowanych na podstawie umów (np. najmu, dzierżawy, leasingu operacyjnego, gdy amortyzacji dokonuje właściciel).
- Środki trwałe w likwidacji – ewidencja informacyjna składników postawionych w stan likwidacji do momentu fizycznego zakończenia likwidacji.
- Zapasy obce – ewidencja materiałów/towarów obcych przyjętych np. do przerobu lub powierzonych.
Dlaczego pozostałe zestawy są niepoprawne? Ponieważ zawierają konta bilansowe, takie jak Środki trwałe albo Towary. Te pozycje są ujmowane w aktywach jednostki i ich księgowanie wymaga mechanizmu Wn/Ma na kontach bilansowych (podwójny zapis). Włączenie choć jednego konta bilansowego łamie warunek "wyłącznie zapis jednostronny".
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zestawie pojawiają się typowe aktywa jednostki (np. towary, środki trwałe), to niemal na pewno jest to ewidencja bilansowa, czyli podwójny zapis. Zapis jednostronny kojarz z kontami pozabilansowymi i funkcją informacyjną.
