KWALIFIKACJA MTL5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 38.
Wskazanie na podziałce suwmiarki uniwersalnej wynosi
Ilustracja przedstawia suwmiarkę uniwersalną, która jest narzędziem pomiarowym używanym do precyzyjnego mierzenia długości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wskazanie suwmiarki odczytuje się jako sumę wartości ze skali głównej (pełne mm do zera noniusza) oraz części ułamkowej z noniusza (kreska noniusza pokrywająca się ze skalą główną). Dla przedstawionego wskazania otrzymuje się łącznie 16,45 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Odczyt z suwmiarki uniwersalnej (noniuszowej) wykonuje się zawsze w dwóch krokach:

  • Skala główna: odczytaj liczbę pełnych milimetrów (i ewentualnie 0,5 mm), które znajdują się na lewo od zera noniusza. To jest część "całkowita" wyniku.
  • Noniusz: znajdź tę kreskę noniusza, która najdokładniej pokrywa się z kreską na skali głównej. Wartość tej kreski (zależna od rodzaju noniusza) daje część ułamkową wyniku.

W tym zadaniu poprawnym wynikiem jest 16,45 mm, czyli suma odczytu ze skali głównej oraz dopasowania kreski noniusza dającego 0,45 mm.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • 10,645 mm sugeruje jednocześnie zbyt małą część całkowitą oraz "dopisywanie" tysięcznych milimetra. W typowej suwmiarce noniuszowej nie odczytuje się wprost 0,001 mm, a dodatkowa cyfra często wynika z błędnego założenia rozdzielczości.
  • 17,405 mm wskazuje na pomylenie pełnych milimetrów (przesunięcie o 1 mm) oraz błędny odczyt części ułamkowej (0,405 zamiast wartości wynikającej z pokrycia kresek). To częsty efekt liczenia od niewłaściwego punktu.
  • 34,45 mm wygląda jak podwojenie części całkowitej albo odczyt z innego miejsca skali; 0,45 mm pozostaje takie samo, ale część mm jest niezgodna z położeniem zera noniusza.

Wskazówka egzaminacyjna: po wybraniu kreski noniusza wykonaj szybki "test sensowności" — wynik powinien leżeć w pobliżu tego, co widać na skali głównej (rzędu kilkunastu mm, a nie kilkudziesięciu) i nie powinien zawierać nadmiarowych cyfr, jeśli noniusz nie ma takiej rozdzielczości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Noniusz to dodatkowa, przesuwna podziałka na suwaku suwmiarki. Umożliwia odczyt części ułamkowej milimetra dzięki porównaniu, która kreska noniusza pokrywa się z kreską skali głównej. Dzięki temu pomiar jest dokładniejszy niż sam odczyt pełnych mm.
Najpierw odczytaj pełne milimetry na skali głównej do zera noniusza. Następnie znajdź kreskę noniusza, która najlepiej pokrywa się ze skalą główną, i dopisz jej wartość jako część ułamkową. Wynik to suma obu odczytów.
Błędy z przecinkiem wynikają zwykle z mylenia rozdzielczości (np. 0,1; 0,05; 0,02 mm) i mechanicznego dopisywania cyfr. Pomaga sprawdzenie, jaki typ noniusza masz na przyrządzie oraz czy liczba miejsc po przecinku jest zgodna z jego podziałką.
Najczęściej myli się pełne mm ze skali głównej, wybiera niewłaściwą kreskę noniusza (nie tę, która idealnie się pokrywa) albo liczy działki od złego "zera". Częsty jest też błąd polegający na dopisywaniu tysięcznych mm bez podstawy.
Zamknij delikatnie szczęki pomiarowe i sprawdź, czy "0" noniusza pokrywa się z "0" skali głównej (lub czy wyświetlacz cyfrowy pokazuje 0,00). Jeśli nie, trzeba skorygować odczyt o błąd zera lub wyzerować przyrząd zgodnie z instrukcją.
W praktyce warsztatowej w Polsce najczęściej zapisuje się wynik w milimetrach, bo tak są podawane tolerancje i wymiary na rysunkach technicznych. Suwmiarki mogą mieć też skalę calową, ale na egzaminach zawodowych zwykle wymaga się zapisu w mm.
Suwmiarka noniuszowa ma dwie podziałki (główną i noniusz) i wynik odczytuje się z pokrycia kresek. Cyfrowa ma wyświetlacz i zwykle podaje wynik bezpośrednio. W zadaniach z rysunkiem widać, czy jest wyświetlacz, czy noniusz z kreskami.
Do pomiaru zewnętrznego służą duże szczęki (dolne). Obejmują one mierzony przedmiot z zewnątrz, np. średnicę wałka lub grubość blachy. Dla poprawności ważne jest prostopadłe przyłożenie szczęk i odpowiednia siła docisku.
Mikrometru używa się, gdy potrzebujesz większej dokładności i powtarzalności, np. przy ciasnych tolerancjach. Suwmiarka jest szybsza i bardziej uniwersalna, ale zwykle ma mniejszą rozdzielczość. W utrzymaniu ruchu często zaczyna się od suwmiarki, a potem weryfikuje mikrometrem.
Ćwicz odczyt na wielu przykładach: najpierw pełne mm, potem dopasowanie kreski noniusza. Zrób sobie listę kontrolną: zero, mm, kreska pokrycia, zapis z przecinkiem. Warto też porównywać wynik z przybliżeniem "na oko", by wyłapać absurdalne wartości.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wskazanie suwmiarki odczytuje się jako sumę wartości ze skali głównej (pełne mm do zera noniusza) oraz części ułamkowej z noniusza (kreska noniusza pokrywająca się ze skalą główną).

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka (dostęp: 2026-02-28)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Noniusz (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi suwmiarki (noniuszowej i cyfrowej) oraz ćwiczenia z odczytu
  • Podstawy metrologii warsztatowej (materiały dydaktyczne szkół branżowych/techników)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z pomiarów warsztatowych i rysunku technicznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego