KWALIFIKACJA SPO1 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 19.
Wskazaniem do zastosowania materaca zmiennociśnieniowego w pielęgnacji osoby z niepełnosprawnością jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Materac zmiennociśnieniowy służy do okresowej zmiany punktów podparcia i redystrybucji ucisku, co ogranicza długotrwałe niedokrwienie tkanek. Dlatego stosuje się go przede wszystkim przy ryzyku powstania odleżyn lub w ich wczesnej profilaktyce u osób z ograniczoną mobilnością.

Pełne wyjaśnienie:

Materac zmiennociśnieniowy jest wyrobem wspomagającym pielęgnację osób, które długo przebywają w łóżku lub mają znacznie ograniczoną samodzielną zmianę pozycji. Jego kluczową funkcją jest zmniejszenie długotrwałego ucisku na te same okolice ciała poprzez cykliczne napełnianie i opróżnianie komór powietrznych. W praktyce oznacza to redystrybucję nacisku i ograniczenie miejscowego niedokrwienia tkanek, które jest jednym z mechanizmów powstawania odleżyn.

Dlatego odpowiedź "zagrożenie odleżynami" jest właściwa: materac stosuje się wtedy, gdy istnieje ryzyko uszkodzenia skóry i tkanek głębszych związane z unieruchomieniem, wyniszczeniem, wilgocią skóry, zaburzeniami czucia lub ogólnie pogorszonym stanem zdrowia. W pracy asystenta osoby z niepełnosprawnością oznacza to m.in. zauważenie problemu, zgłoszenie go personelowi medycznemu/opiekunowi prowadzącemu oraz konsekwentne łączenie materaca z innymi działaniami.

Dlaczego pozostałe propozycje nie są wskazaniem?

  • "zmniejszenie napięcia mięśniowego" dotyczy celów rehabilitacyjnych/neurologicznych (np. spastyczności). Materac przeciwodleżynowy nie jest narzędziem terapii napięcia; może poprawić komfort, ale nie stanowi metody leczenia wzmożonego napięcia.
  • "zmniejszenie wentylacji płucnej" odnosi się do problemów oddechowych. W takich sytuacjach kluczowe są interwencje oddechowe i pozycjonowanie sprzyjające wentylacji, a nie sam wybór materaca zmiennociśnieniowego.
  • "zaburzenie przepływów naczyniowych" jest zbyt ogólne i nie stanowi standardowego wskazania sprzętowego. Materac nie leczy zaburzeń naczyniowych jako takich; jego rola to zapobieganie uszkodzeniom tkanek od ucisku.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się materac zmiennociśnieniowy, najczęściej sprawdzana jest profilaktyka przeciwodleżynowa (wraz ze zmianą pozycji, oceną skóry i dbaniem o suchość oraz odżywienie skóry).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Materac zmiennociśnieniowy to materac z komorami, w których ciśnienie jest cyklicznie zmieniane przez pompę. Jego główny cel to redystrybucja ucisku i odciążanie tkanek u osób długo leżących, co pomaga w profilaktyce odleżyn.
Odleżyny powstają m.in. przez długotrwały ucisk na te same okolice ciała, co pogarsza ukrwienie tkanek. Materac zmiennociśnieniowy zmienia punkty podparcia w czasie, dzięki czemu zmniejsza czas stałego ucisku i wspiera profilaktykę uszkodzeń skóry.
Warto zgłosić potrzebę, gdy osoba ma ograniczoną samodzielną zmianę pozycji, długo leży, ma zaczerwienienia skóry w miejscach ucisku, nietrzymanie (wilgoć), zaburzenia czucia, niedożywienie lub osłabienie. To czynniki zwiększające ryzyko odleżyn.
Nie. Materac jest ważnym wsparciem, ale zwykle nie zastępuje planowej zmiany ułożenia, obserwacji skóry i pielęgnacji. Najlepsze efekty daje połączenie: pozycjonowania, kontroli wilgoci, właściwego żywienia i odpowiedniej powierzchni odciążającej.
Typowe błędy to: zbyt rzadkie kontrole skóry, brak zgłaszania zaczerwienień, nieprawidłowe ustawienie ciśnienia, używanie grubych podkładów ograniczających działanie komór oraz przekonanie, że "materac zrobi wszystko". Sprzęt nie zwalnia z podstawowej pielęgnacji.
Wczesne sygnały to m.in. zaczerwienienie, które nie blednie po odciążeniu, ucieplenie lub ochłodzenie skóry, bolesność, obrzęk, zmiana twardości tkanek oraz uszkodzenia naskórka. Ważna jest regularna kontrola okolic narażonych na ucisk.
Skuteczna profilaktyka obejmuje: częste zmiany pozycji, odciążanie pięt i kości krzyżowej, utrzymanie skóry w suchości, delikatną higienę, właściwe nawadnianie i odżywianie oraz ograniczanie tarcia i sił ścinających podczas przesuwania chorego.
Zaburzenia krążenia mogą zwiększać ryzyko uszkodzeń skóry, ale samo sformułowanie jest zbyt ogólne. W praktyce wskazaniem jest ryzyko odleżyn (wynikające z unieruchomienia i stanu skóry). Dobór sprzętu powinien uwzględniać ocenę ryzyka i zalecenia personelu.
Gdy występują już zaawansowane uszkodzenia skóry, bardzo wysokie ryzyko lub liczne czynniki obciążające (np. wyniszczenie, ciężki stan ogólny), może być potrzebna bardziej specjalistyczna powierzchnia odciążająca oraz ścisły plan pozycjonowania i leczenia ran. Decyzję podejmuje personel medyczny.
Ucz się schematu: ocena ryzyka → odciążanie → pozycjonowanie → pielęgnacja skóry → żywienie/nawodnienie → obserwacja i dokumentacja. Zapamiętaj rolę materaca zmiennociśnieniowego jako elementu redystrybucji ucisku, a nie terapii oddechowej czy napięcia mięśni.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Materac zmiennociśnieniowy służy do okresowej zmiany punktów podparcia i redystrybucji ucisku, co ogranicza długotrwałe niedokrwienie tkanek."

Źródła:

  • NICE Guideline CG179: Pressure ulcers: prevention and management (recommendations on pressure-redistributing devices) https://www.nice.org.uk/guidance/cg179 (dostęp 2026-03-01)
  • NPIAP/EPUAP/PPPIA: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, 2019 edition (rozdziały o support surfaces i profilaktyce) https://internationalguideline.com/ (dostęp 2026-03-01)
  • WOCN Society: Guideline for Prevention and Management of Pressure Injury (rekomendacje dot. powierzchni odciążających) https://www.wocn.org/ (strona dokumentów/wytycznych; dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Wytyczne kliniczne dotyczące profilaktyki i leczenia odleżyn (organizacje naukowe i towarzystwa ran)
  • Podręczniki pielęgniarstwa/opieki długoterminowej o profilaktyce powikłań unieruchomienia
  • Materiały szkoleniowe DPS/ZOL na temat oceny ryzyka odleżyn i pozycjonowania

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego