KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 4.
Wskazany na rysunku strzałką element to
Ilustracja przedstawia przekrój tłoka silnika spalinowego, z wyraźnie zaznaczonym strzałką elementem, który jest sworzniem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sworzeń tłokowy to element łączący tłok z małym końcem korbowodu i umożliwiający ich przegubowe połączenie. Na rysunkach zwykle jest pokazany jako walcowy sworzeń przechodzący przez tłok i tulejkę korbowodu, a nie jako cały tłok, korbowód czy pierścień.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie tłokowo-korbowym silnika spalinowego tłok wykonuje ruch posuwisto-zwrotny, a korbowód przenosi siły na wał korbowy. Aby tłok mógł poruszać się względem korbowodu w sposób przegubowy, stosuje się sworzeń tłokowy – walcowy trzpień przechodzący przez otwory w tłoku (bossy/sworzniowe) i przez mały koniec korbowodu (zwykle z tulejką).

Odpowiedź "sworzeń tłokowy" jest właściwa, gdy strzałka wskazuje właśnie ten walcowy element znajdujący się w górnej części układu, w miejscu połączenia tłoka z korbowodem. Jego zadaniem nie jest uszczelnianie (jak w przypadku pierścieni), ani wykonywanie ruchu posuwistego jako całość (jak tłok), ani przenoszenie obciążeń na wał w długim ramieniu (jak korbowód), lecz zapewnienie osi obrotu w przegubie tłok–korbowód.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • Korbowód to dłuższy element łączący tłok z wałem korbowym; na rysunkach jest wyraźnie większy i sięga do czopa wału.
  • Tłok jest największym elementem poruszającym się w cylindrze; obejmuje denko i płaszcz oraz rowki na pierścienie.
  • Pierścień sprężysty (zabezpieczający) to cienki element blokujący sworzeń przed przesuwem osiowym; bywa widoczny przy końcach sworznia, ale ma postać pierścienia, nie walca.

Wskazówka egzaminacyjna: przy identyfikacji na rysunku szukaj kształtu (walec vs. pierścień vs. długi pręt) oraz miejsca pracy elementu (połączenie tłok–korbowód, rowki na pierścienie, okolica wału). To zwykle pozwala odróżnić sworzeń od tłoka, korbowodu i elementów zabezpieczających.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sworzeń tłokowy to walcowy trzpień łączący tłok z małym końcem korbowodu. Umożliwia przegubowe połączenie tych części, dzięki czemu tłok może wykonywać ruch posuwisto-zwrotny, a korbowód przenosić siły dalej na wał korbowy.
Najczęściej widać go jako krótki walec przechodzący poprzecznie przez tłok, w miejscu połączenia z korbowodem. W odróżnieniu od korbowodu nie jest długim elementem, a w odróżnieniu od pierścienia zabezpieczającego nie ma kształtu cienkiego okręgu.
Tłok to duży element pracujący w cylindrze, z denkiem i płaszczem oraz rowkami na pierścienie. Sworzeń jest tylko łącznikiem (osią przegubu) między tłokiem a korbowodem. Na rysunku różnią się wielkością, kształtem i położeniem w zespole.
Typowe objawy to metaliczne stuki w górnej części silnika (zwłaszcza na zimnym silniku), zwiększone luzy w połączeniu tłok–korbowód oraz pogorszenie kultury pracy. Dokładną diagnozę potwierdza pomiar luzów i oględziny po demontażu.
Pierścień sprężysty (zabezpieczający) ogranicza przesuw osiowy sworznia, aby sworzeń nie "wyszedł" z tłoka podczas pracy. Jest cienki i ma kształt pierścienia. Często występuje po obu stronach sworznia w gniazdach w tłoku.
Korbowód to długi element przenoszący siły z tłoka na wał korbowy i łączący się z czopem wału. Sworzeń tłokowy jest krótkim walcem stanowiącym oś przegubu łączącego tłok z małym końcem korbowodu. Różnią się funkcją i kształtem.
Wymianę rozważa się przy stwierdzonych luzach, śladach zatarcia, owalizacji lub uszkodzeniach powierzchni sworznia i tulejki w korbowodzie. Często wymienia się go przy remoncie zespołu tłokowo-korbowego, gdy producent zaleca kompletowanie części.
W praktyce mechanik-operator musi rozpoznawać części maszyn i zespołów silnika na schematach, rysunkach i w instrukcjach serwisowych. Zadania z rysunkiem sprawdzają umiejętność identyfikacji elementów oraz poprawnego nazewnictwa, co jest kluczowe przy diagnozie i naprawie.
Do układu tłokowo-korbowego zalicza się m.in. tłok, pierścienie tłokowe, sworzeń tłokowy, korbowód oraz wał korbowy. Każdy z tych elementów pełni inną funkcję: uszczelnianie, prowadzenie ruchu, przegubowe połączenie i zamianę ruchu posuwistego na obrotowy.
Skup się na kształcie: sworzeń to walec (grubszy, "rurka/pręt"), a pierścień sprężysty to cienki okrąg osadzony w rowku. Dodatkowo pierścień zwykle znajduje się przy końcach sworznia jako zabezpieczenie, a nie w osi połączenia.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sworzeń tłokowy to element łączący tłok z małym końcem korbowodu i umożliwiający ich przegubowe połączenie.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Sworzeń tłokowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Sworze%C5%84_t%C5%82okowy (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Tłok" – https://pl.wikipedia.org/wiki/T%C5%82ok (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Korbowód" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Korbow%C3%B3d (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne z budowy i eksploatacji silników spalinowych
  • Instrukcje serwisowe/DTR maszyn rolniczych z opisem zespołu tłokowo-korbowego
  • Atlas/rysunki poglądowe układu tłokowo-korbowego (tłok, pierścienie, sworzeń, korbowód)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego