KWALIFIKACJA GIW2 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 5.
Wybierz, która z poniższych opcji najlepiej opisuje rolę czujnika w układzie sterującym w górnictwie podziemnym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czujnik jest elementem toru pomiarowego: wykrywa (mierzy) wielkość fizyczną lub stan obiektu i przekazuje tę informację dalej jako sygnał. Nie steruje obiektem, nie zasila układu i nie wykonuje działań – od tego są sterownik oraz elementy wykonawcze.

Pełne wyjaśnienie:

W typowym układzie sterowania (również w zastosowaniach górnictwa podziemnego) można wyróżnić: obiekt (maszyna/instalacja), czujniki (wejście informacyjne), sterownik (podejmuje decyzje na podstawie sygnałów) oraz elementy wykonawcze (realizują działanie fizyczne).

Odpowiedź "Czujnik odczytuje i przekazuje informacje o stanie układu." jest poprawna, bo opisuje podstawową funkcję czujnika: pozyskanie informacji o mierzonej wielkości (np. położeniu, ciśnieniu, temperaturze, stężeniu) i przekazanie jej w postaci sygnału do dalszych elementów układu (np. wejścia sterownika, rejestratora, systemu monitoringu).

Odpowiedź "Czujnik przetwarza informacje o stanie układu na sygnały sterujące." jest błędna, ponieważ sygnały sterujące powstają w sterowniku (lub regulatorze), a czujnik co najwyżej wytwarza/konwertuje sygnał pomiarowy proporcjonalny do mierzonej wielkości. To nie jest sterowanie, tylko pomiar i ewentualne przetworzenie pomiaru.

Odpowiedź "Czujnik dostarcza energię do układu." jest błędna, bo za dostarczanie energii odpowiada zasilacz/układ zasilania. Czujnik może wymagać zasilania do pracy, ale nie pełni roli źródła energii dla całego układu.

Odpowiedź "Czujnik wykonuje działania na podstawie sygnałów sterujących." jest błędna, gdyż działania (ruch, załączenie, zmiana przepływu) realizują elementy wykonawcze, takie jak siłowniki, zawory czy styczniki. Czujnik jest "oczami" układu, a nie "rękami".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedzi pojawia się "mierzy/odczytuje/wykrywa" – zwykle dotyczy czujnika; "decyduje/reguluje" – sterownika; "wykonuje/porusza/załącza" – elementu wykonawczego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czujnik to element, który wykrywa lub mierzy wielkość fizyczną (np. temperaturę, ciśnienie, położenie) i zamienia ją na informację w postaci sygnału. Ten sygnał jest dalej wykorzystywany przez sterownik do podejmowania decyzji.
W automatyce maszyn dołowych czujnik dostarcza danych o stanie pracy (np. obciążeniu, prędkości, temperaturze). Dzięki temu układ może realizować sprzężenie zwrotne, diagnostykę oraz zabezpieczenia, zanim dojdzie do awarii lub zagrożenia.
Element wykonawczy wykonuje działanie (ruch, załączenie, regulację przepływu), a czujnik tylko mierzy i informuje. Mylenie tych ról prowadzi do błędów: czujnik nie "porusza" układu, tylko opisuje jego stan sygnałem pomiarowym.
Czujnik dostarcza sygnał pomiarowy o stanie obiektu. Sterownik interpretuje te sygnały, porównuje je z nastawami i generuje sygnały sterujące dla elementów wykonawczych. To dwa różne etapy: pomiar i decyzja.
Nie. Zasilanie zapewnia układ zasilania (np. zasilacz, bateria, sieć). Czujnik zwykle sam wymaga zasilania do pracy, ale jego funkcją nie jest dostarczanie energii innym elementom, tylko przekazywanie informacji o mierzonej wielkości.
Sygnał pomiarowy pochodzi z czujnika i opisuje stan obiektu. Sygnał sterujący pochodzi ze sterownika/regulatora i powoduje działanie elementu wykonawczego. W testach zwracaj uwagę na czasowniki: "mierzy" vs "steruje".
Najczęściej myli się czujnik ze sterownikiem (bo oba "pracują na sygnałach") albo z elementem wykonawczym (bo "coś w układzie robi"). Pomaga schemat myślowy: czujnik = informacja, sterownik = decyzja, wykonawczy = działanie.
Sprzężenie zwrotne stosuje się, gdy układ ma utrzymywać parametr na zadanym poziomie lub reagować na odchyłki, np. stabilizacja prędkości, kontrola ciśnienia czy temperatury. Czujnik dostarcza aktualny pomiar, a sterownik koryguje działanie elementu wykonawczego.
Czujniki mogą mierzyć m.in. temperaturę, ciśnienie, wilgotność, przepływ, prędkość, poziom, drgania czy stężenia wybranych substancji. Kluczowe jest to, że niezależnie od mierzonej wielkości, rola czujnika pozostaje taka sama: odczyt i przekaz informacji.
Szukaj odpowiedzi opisującej pomiar/wykrywanie i przekaz sygnału. Odrzucaj stwierdzenia o "zasilaniu", "wykonywaniu działań" lub "generowaniu sygnałów sterujących", bo to dotyczy odpowiednio zasilacza, elementu wykonawczego i sterownika/regulatora.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 83% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że czujnik jest elementem toru pomiarowego: wykrywa (mierzy) wielkość fizyczną lub stan obiektu i przekazuje tę informację dalej jako sygnał.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw automatyki i pomiarów (czujniki, przetworniki, sygnały)
  • Instrukcje/DTR urządzeń i maszyn górniczych opisujące czujniki oraz wejścia sterownika
  • Notatki z bloków: układy sterowania, elementy wykonawcze, tor pomiarowy i sprzężenie zwrotne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego