KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 33.
Wybierz, które z poniższych działań jest obowiązkowe w przypadku likwidacji archiwum jednostki organizacyjnej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obowiązkiem przy likwidacji archiwum jednostki jest zabezpieczenie dokumentacji i przekazanie jej do właściwego organu przejmującego, co w typowym ujęciu oznacza przekazanie do archiwum państwowego.
Niszczenie wszystkich akt ani pozostawienie ich "na miejscu" nie stanowi prawidłowej procedury likwidacyjnej.

Pełne wyjaśnienie:

W sytuacji likwidacji archiwum jednostki organizacyjnej kluczową zasadą jest zapewnienie ciągłości opieki nad dokumentacją. Dokumentacja wytworzona w jednostce nie może "zniknąć" wraz z jej likwidacją, ponieważ ma wartość dowodową, historyczną lub rozliczeniową. Dlatego działanie polegające na przekazaniu dokumentacji do archiwum państwowego jest typowym rozwiązaniem wskazywanym jako obowiązkowe w pytaniach egzaminacyjnych.

Odpowiedź "Zniszczenie wszystkich dokumentów" jest nieprawidłowa, bo zakłada samowolne i totalne brakowanie. W praktyce niszczenie dokumentacji odbywa się w trybie formalnym (dla dokumentacji niearchiwalnej) i nie obejmuje dokumentacji o wartości archiwalnej; wymaga też spełnienia określonych warunków organizacyjnych i zgód/procedur. Likwidacja archiwum nie jest równoznaczna z prawem do natychmiastowego zniszczenia akt.

Odpowiedź "Przekazanie dokumentacji do innego archiwum" jest zbyt ogólna. Może brzmieć prawdopodobnie, ale bez doprecyzowania nie wiadomo, czy chodzi o uprawnioną instytucję i czy przekazanie odbywa się zgodnie z właściwością oraz nadzorem. Egzaminowo wymaga się wskazania instytucji właściwej w systemie państwowej sieci archiwalnej.

Odpowiedź "Przechowywanie dokumentacji na miejscu" jest sprzeczna z istotą likwidacji jednostki: po likwidacji nie ma "miejsca" i obsady odpowiedzialnej za archiwum. Takie rozwiązanie zwiększa ryzyko zagubienia, zniszczenia lub nieuprawnionego dostępu. Z punktu widzenia organizacji archiwum prawidłowe postępowanie koncentruje się na uporządkowaniu, opisaniu i przekazaniu dokumentacji w sposób udokumentowany (np. protokoły i spisy).

W nauce do egzaminu warto zapamiętać regułę: likwidacja jednostki = zabezpieczyć i przekazać, a nie "posprzątać przez zniszczenie".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zakończenie działalności komórki/archiwum w jednostce i konieczność zapewnienia dalszej opieki nad aktami. W praktyce obejmuje uporządkowanie dokumentacji, przygotowanie spisów, zabezpieczenie materiałów i przekazanie ich do podmiotu, który przejmuje odpowiedzialność za przechowywanie.
Ponieważ dokumentacja ma różne kategorie i funkcje (dowodowe, kontrolne, historyczne). Niszczenie może dotyczyć tylko części dokumentacji i zwykle wymaga formalnej procedury. Likwidacja jednostki nie znosi obowiązku legalnego i bezpiecznego postępowania z aktami.
Co do zasady przekazuje się dokumentację o wartości archiwalnej (materiały archiwalne) oraz tę, którą wskazują procedury przekazania. Kluczowe jest wcześniejsze uporządkowanie i opisanie akt oraz przygotowanie odpowiednich wykazów/spisów przekazania.
Może być poprawne, gdy istnieje formalnie wskazany następca prawny lub podmiot przejmujący zadania jednostki oraz odpowiedzialność za dokumentację. Musi to jednak wynikać z ustaleń organizacyjnych i nadzoru, a nie z dowolnej decyzji pracownika archiwum.
Najczęściej wykonuje się porządkowanie, kompletowanie teczek, opisywanie, oznaczanie kategorii i dat skrajnych oraz sporządzenie spisu zdawczo-odbiorczego. Ważne jest też zabezpieczenie fizyczne akt (opakowania, kolejność) i udokumentowanie przekazania protokołem.
Wyłącznie krótkotrwale i pod kontrolą, gdy formalnie trwa proces przekazania (np. czekanie na odbiór). Nie jest to jednak "docelowy obowiązek" po likwidacji, bo brak jednostki oznacza brak stałego zarządzania i ryzyko utraty lub nieuprawnionego dostępu.
Najczęściej myli się likwidację archiwum z brakowaniem (niszczeniem) albo wybiera ogólnik "inne archiwum", zakładając, że każde będzie właściwe. Błędem jest też ignorowanie potrzeby formalnego przekazania potwierdzonego dokumentami (spis, protokół).
To wykaz jednostek archiwalnych przekazywanych innemu podmiotowi. Ułatwia identyfikację akt, potwierdza zakres przekazania i jest dowodem odpowiedzialności. Na egzaminie warto kojarzyć go z przekazywaniem dokumentacji, zwłaszcza przy reorganizacjach i likwidacjach.
Różnicę wyznacza kwalifikacja archiwalna (kategorie) i zasady przechowywania. Dokumentacja archiwalna zasadniczo podlega trwałemu zachowaniu, a niearchiwalna może podlegać brakowaniu po spełnieniu warunków. W praktyce opiera się to na wykazach akt i procedurach jednostki.
Jeśli pytanie dotyczy likwidacji archiwum/jednostki, zwykle priorytetem jest przekazanie i zabezpieczenie ciągłości przechowywania. "Zniszczenie wszystkiego" jest niemal zawsze podejrzane. Wybieraj odpowiedź wskazującą formalne przekazanie do właściwego podmiotu.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw archiwistyki (zasób archiwalny, brakowanie, przekazywanie dokumentacji)
  • Materiały szkoleniowe z kancelarii i archiwum zakładowego (obieg dokumentów, spisy zdawczo-odbiorcze)
  • Publikacje i poradniki archiwalne dotyczące nadzoru i przekazywania dokumentacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego