KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 8.
Wyjście Q0.0 sterownika PLC połączone jest z lampką sygnalizacyjną. Do sterownika tego wgrano program przedstawiony na rysunku. Jaka będzie reakcja lampki sygnalizacyjnej po pojawieniu się sygnału wysokiego na wejściu I0.0 przy jednoczesnym braku sygnału na wejściu I0.1?
Ilustracja przedstawia schemat drabinkowy (LAD) programu sterownika PLC, który jest używany w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyjście Q0.0 wysteruje lampkę tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie warunki logiczne wynikające z programu.
Przy stanie wysokim na I0.0 i jednoczesnym braku sygnału na I0.1 warunek załączenia nie jest spełniony, więc Q0.0 pozostaje w stanie niskim, a lampka się nie zaświeci.

Pełne wyjaśnienie:

W sterowniku PLC lampka podłączona do wyjścia Q0.0 świeci wyłącznie wtedy, gdy program w danym cyklu ustawi to wyjście w stan wysoki. O tym decyduje spełnienie warunków logicznych w gałęzi (rungu), która steruje cewką/wyjściem Q0.0.

Jeżeli po pojawieniu się stanu wysokiego na wejściu I0.0 jednocześnie na wejściu I0.1 nie ma sygnału, to z punktu widzenia logiki programu jeden z warunków pozostaje niespełniony (np. styk w szeregu jest "otwarty" albo występuje blokada). W takiej sytuacji PLC nie wysteruje Q0.0, więc lampka pozostanie zgaszona.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne w tym scenariuszu?

  • "Zaświeci się z opóźnieniem 5 sekund." Opóźnienie czasowe nie "zastępuje" brakującego warunku logicznego. Timer może odmierzać czas dopiero wtedy, gdy warunek jego uruchomienia jest spełniony. Gdy wejście blokujące pozostaje w stanie niewłaściwym, wyjście nie zostanie załączone ani od razu, ani po czasie.
  • "Będzie się świeciła ciągle." Świecenie ciągłe oznaczałoby trwałe utrzymanie Q0.0 w stanie wysokim. Przy niespełnionym warunku (brak sygnału na I0.1) wyjście nie ma podstawy, by przejść w stan wysoki.
  • "Będzie świeciła się przez 5 sekund." To odpowiadałoby impulsowi czasowemu (świecenie przez zadany czas). Takie działanie również wymaga spełnienia warunku startu. Jeśli warunek jest zablokowany przez stan I0.1, impuls nie zostanie wyzwolony.

W praktyce, analizując podobne zadania, warto najpierw ustalić: (1) czy wejścia są w szeregu (logiczne AND) lub równolegle (OR), (2) czy któryś styk jest typu NC, oraz (3) czy timer działa na załączenie czy na podtrzymanie. Dopiero potem ocenia się reakcję wyjścia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Q0.0 to adres wyjścia sterownika, które program może ustawić na 0 lub 1. Gdy Q0.0 jest w stanie wysokim, podłączony element (np. lampka sygnalizacyjna) zwykle zostaje załączony. Dokładne działanie zależy od okablowania oraz typu wyjścia (tranzystorowe/przekaźnikowe).
I0.0 oraz I0.1 to adresy wejść cyfrowych. Stan wysoki oznacza, że sterownik "widzi" aktywny sygnał z czujnika/przycisku, a stan niski – brak sygnału. W programie wejścia występują jako warunki (styki), które mogą umożliwiać lub blokować wysterowanie wyjścia.
W LAD styki połączone szeregowo realizują logiczne AND (wszystkie muszą być spełnione), a styki równoległe realizują OR (wystarczy spełnienie jednego z warunków). To podstawowa umiejętność do przewidywania, czy cewka/wyjście zostanie załączone.
Styk NO (normalnie otwarty) przewodzi w programie, gdy przypisany bit ma stan 1. Styk NC (normalnie zamknięty) przewodzi, gdy bit ma stan 0. Częsty błąd na egzaminie polega na myleniu typu styku z fizycznym zachowaniem przycisku/czujnika.
Obecność nastawy 5 s oznacza jedynie, że w programie jest użyty element czasowy. Timer zacznie odliczać czas dopiero po spełnieniu warunku jego uruchomienia. Jeśli inne wejście blokuje logikę (np. I0.1), wyjście może nie włączyć się ani po 5 s, ani wcale.
Najczęściej blokadą jest niespełniony warunek w szeregu (logiczne AND), styk typu NC odczytany odwrotnie niż intuicja, albo dodatkowy warunek bezpieczeństwa (krańcówka, osłona, STOP). Warto śledzić ciągłość logiczną od lewej do prawej aż do cewki Q.
1) Ustal, które wejścia wpływają na rung z Q0.0.
2) Sprawdź, czy styki są NO czy NC.
3) Oceń, czy połączenie jest szeregowe czy równoległe.
4) Jeśli jest timer, sprawdź, czy start timera jest możliwy.
5) Dopiero wtedy wnioskuj o stanie Q0.0.
Gdy program wymaga spełnienia dodatkowego warunku (np. drugie wejście musi mieć stan 1 albo styk NC wymaga stanu 0), samo I0.0 nie wystarcza. Wtedy wyjście Q0.0 pozostaje w stanie 0, a lampka nie świeci. To typowy przypadek blokady logicznej.
Najczęściej tak, bo świecenie przez określony czas kojarzy się z impulsem czasowym. Jednak na egzaminie trzeba upewnić się, czy w programie jest funkcja generująca impuls oraz czy jest poprawnie wyzwalana. Bez spełnienia warunków startu nawet impuls czasowy nie wystąpi.
Zawsze pracuj na stanach 0/1 i czytaj rung do cewki. Nie zakładaj działania timera tylko dlatego, że widzisz "5 s". Sprawdzaj, czy jest blokada (drugie wejście, styk NC) i czy warunek uruchomienia jest spełniony. To ogranicza wybór odpowiedzi "na skróty".
info

Około 28% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o logice LAD (styki/cewki) stosowane w kształceniu mechatroników
  • Dokumentacja szkoleniowa producenta sterownika używanego w pracowni (rozdziały o wejściach/wyjściach i timerach)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: analiza kilku prostych rungów LAD z blokadą oraz timerem

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego