KWALIFIKACJA CHM2 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 22.
Wykonanie jednorazowej analizy zawartości tlenku węgla w gazach spalinowych możliwe jest przy użyciu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aparat Orsata służy do klasycznej, jednorazowej analizy objętościowej składu gazów (m.in. do oznaczania CO w gazach spalinowych) na podstawie pochłaniania składników przez odpowiednie odczynniki. Kalorymetr Junkersa mierzy ciepło spalania, a refraktometr Abbego dotyczy głównie cieczy i współczynnika załamania światła.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu chodzi o jednorazową analizę zawartości tlenku węgla (CO) w gazach spalinowych, czyli o oznaczenie składnika mieszaniny gazowej. Do takiego celu stosuje się klasyczne analizatory gazów oparte o analizę objętościową i pochłanianie wybranych składników przez odpowiednie roztwory absorbujące.

"aparatu Orsata" jest poprawne, ponieważ aparat Orsata to tradycyjny przyrząd do analizy składu gazów (np. spalin), umożliwiający oznaczanie udziałów objętościowych składników takich jak CO (w zależności od zastosowanych absorbentów i procedury). Jest to typowy wybór, gdy pytanie dotyczy wykonania pojedynczego oznaczenia składu gazu metodą klasyczną.

Pozostałe propozycje nie pasują do celu pomiaru:

  • "aparatu Marcussona" – sama nazwa nie wskazuje jednoznacznie na analizę CO w spalinach w formie klasycznego analizatora objętościowego; w kontekście porównania przyrządów z listy nie jest to standardowe narzędzie do jednorazowego oznaczania CO w gazach spalinowych.
  • "kalorymetru Junkersa" – kalorymetr służy do wyznaczania ciepła spalania/wartości opałowej paliw gazowych, a nie do oznaczania stężenia CO w spalinach. To inny typ pomiaru (energetyczny, nie składowy).
  • "refraktometru Abbego" – refraktometr służy do pomiaru współczynnika załamania światła i jest wykorzystywany głównie dla cieczy (np. stężenia roztworów). Nie jest to przyrząd do analizy składu gazów spalinowych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "zawartość składnika w gazach spalinowych", szukaj przyrządu do analizy gazów (skład), a nie urządzenia do pomiaru energii spalania lub własności optycznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Aparat Orsata to klasyczny analizator gazów służący do oznaczania składu mieszanin gazowych metodą objętościową (z wykorzystaniem pochłaniania wybranych składników). W praktyce kojarzony jest m.in. z analizą gazów spalinowych, gdy potrzebne jest pojedyncze, kontrolne oznaczenie.
W metodach klasycznych wykonuje się analizę składu gazu, w której określone składniki są selektywnie pochłaniane przez odpowiednie roztwory/absorbenty, a wnioskuje się o ich udziale na podstawie zmian objętości próbki. Taki sposób kojarzy się właśnie z aparatem Orsata.
Kalorymetr Junkersa służy do pomiaru wielkości energetycznych związanych ze spalaniem (ciepła spalania/wartości opałowej paliwa). Nie jest to przyrząd do wyznaczania udziału składników w spalinach, więc nie odpowiada na pytanie o "zawartość CO".
Refraktometr Abbego mierzy współczynnik załamania światła, najczęściej w cieczach. Na tej podstawie można pośrednio określać np. stężenie roztworów. Nie jest to typowa aparatura do analizy składu gazów spalinowych ani do oznaczania CO.
Jeżeli w pytaniu jest "zawartość" konkretnego składnika (np. CO) w mieszaninie gazów, to chodzi o analizę składu. Kalorymetria pojawia się zwykle przy hasłach typu "wartość opałowa", "ciepło spalania", "energia". To dwa różne cele pomiaru.
Jednorazowa analiza spalin bywa wykonywana kontrolnie, np. przy uruchomieniu instalacji, podczas regulacji procesu spalania lub w ramach doraźnej diagnostyki (podejrzenie niepełnego spalania). Wtedy istotne jest szybkie uzyskanie informacji o składnikach takich jak CO.
Częste pomyłki to wybór urządzeń mierzących inne wielkości (np. kalorymetr zamiast analizatora składu) albo aparatury przeznaczonej głównie do cieczy (np. refraktometr). Pomaga zapamiętanie: "skład spalin" = analizator gazów, nie przyrząd optyczny.
Nie jest to czujnik elektroniczny dający odczyt "wprost". To metoda klasyczna: wynik uzyskuje się poprzez analizę objętościową i pochłanianie składników w odpowiednich naczyniach/roztworach, a następnie interpretację zmian objętości próbki.
Przydają się pojęcia: analiza gazów, składniki spalin, tlenek węgla (CO), niepełne spalanie, metody objętościowe, absorbenty oraz rozróżnienie pomiaru składu od pomiaru wartości opałowej. Ułatwia to szybkie dopasowanie przyrządu do celu.
Ucz się "mapy zastosowań" przyrządów: co mierzą i w jakim medium (gaz/ciecz). Warto zrobić tabelę: analizator gazów (skład), kalorymetr (energia), refraktometr (optyka). Na egzaminie zwykle wygrywa szybkie rozpoznanie typu pomiaru.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że aparat Orsata służy do klasycznej, jednorazowej analizy objętościowej składu gazów (m.in. do oznaczania CO w gazach spalinowych) na podstawie pochłaniania składników przez odpowiednie odczynniki.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Aparat Orsata" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Aparat_Orsata (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Kalorymetr Junkersa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Kalorymetr_Junkersa (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Refraktometr Abbego" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Refraktometr_Abbego (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z analizy technicznej gazów (analiza objętościowa)
  • Instrukcje stanowiskowe/zakładowe dotyczące poboru próbek gazów spalinowych (jeśli dostępne w szkole/zakładzie)
  • Podręczniki i skrypty z metrologii i aparatury kontrolno-pomiarowej w przemyśle chemicznym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego