Świeżo strącony wodorotlenek miedzi(II) jest klasycznym odczynnikiem w analizie jakościowej związków organicznych, ponieważ może uczestniczyć w dwóch typach zjawisk:
- Kompleksowanie jonów Cu(II) przez związki zawierające kilka grup –OH w sąsiedztwie (powstaje intensywnie niebieskie zabarwienie roztworu, a osad Cu(OH)2 może się rozpuścić).
- Reakcja redoks, w której związki redukujące (np. cukry redukujące lub aldehydy) redukują Cu(II) do Cu(I); po ogrzaniu często obserwuje się powstanie żółtego/ceglastoczerwonego osadu tlenku miedzi(I) Cu2O.
Odpowiedź "glukozę." jest zgodna z typowym przebiegiem próby: glukoza jako cukier redukujący (z grupą aldehydową w formie łańcuchowej, ujawniającą się w równowadze) potrafi zarówno tworzyć kompleksy z Cu(II) (efekt barwny), jak i redukować Cu(II) do Cu(I) po ogrzaniu, co daje osad Cu2O.
Dlaczego pozostałe propozycje są niezgodne z takim wnioskowaniem?
- "etanol." to alkohol monohydroksylowy: nie tworzy charakterystycznego, intensywnie niebieskiego kompleksu jak poliole i nie jest typowym reduktorem Cu(II) w warunkach próby jakościowej, więc nie powinien dawać obserwacji wskazujących na cukier redukujący.
- "glicerol." jest poliolem i zwykle daje efekt kompleksowania (niebieskie zabarwienie roztworu), ale sam z siebie nie powinien dawać wyraźnej redukcji Cu(II) do Cu2O w standardowej interpretacji próby na cukry redukujące. Zestaw: kompleks + wyraźny osad Cu2O po ogrzaniu bardziej pasuje do glukozy niż do glicerolu.
- "etanal." jako aldehyd może redukować Cu(II) do Cu(I), ale nie jest typowym związkiem wielowodorotlenowym tworzącym trwały, intensywnie niebieski kompleks jak cukry/poliole. Jeżeli w tabeli obserwacji kluczowe było jednoczesne wystąpienie cech kompleksowania oraz redukcji, to wskazuje to na glukozę.
W zadaniach egzaminacyjnych najważniejsze jest rozdzielenie: kompleksowanie (wiele –OH) vs redukcja (cukier redukujący/aldehyd), a następnie dopasowanie obserwacji z tabeli do jednego związku.
