KWALIFIKACJA ROL4 + ROL10 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 9.
Wykorzystując dane z zamieszczonej tabeii, wskaż które z niżej wymienionych roślin uprawnych mogą ulec zniszczeniu, jeżeli po wschodach roślin wystąpi przymrozek około -5 °C
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą orientacyjnych terminów siewu wybranych roślin uprawnych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy przymrozku około −5°C po wschodach najbardziej zagrożone są gatunki ciepłolubne i wrażliwe w fazie siewek.
Zgodnie z danymi z tabeli warunek zniszczenia spełniają "Gryka i ziemniak", natomiast pozostałe pary wykazują większą tolerancję na takie spadki temperatury.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność interpretacji danych tabelarycznych o odporności roślin na niską temperaturę w fazie po wschodach. W tej fazie rośliny są szczególnie podatne na uszkodzenia, bo tkanki są delikatne, a system korzeniowy i mechanizmy regeneracji nie są jeszcze w pełni rozwinięte.

Przymrozek "około −5°C" oznacza spadek temperatury poniżej zera do poziomu, który dla części gatunków jest już krytyczny i może powodować zamieranie siewek. W tabeli (dołączonej do zadania) należy odszukać progi uszkodzeń po wschodach i porównać je z wartością −5°C. Poprawna jest odpowiedź "Gryka i ziemniak", ponieważ według zestawienia należą do grupy roślin, które przy takim spadku temperatury mogą ulec zniszczeniu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują? "Groch i bobik" to gatunki, które w zestawieniach odporności zwykle klasyfikuje się jako bardziej tolerancyjne na chłód w porównaniu z typowo ciepłolubnymi uprawami, więc ich próg zniszczeń po wschodach jest wyższy (w sensie: wymagają silniejszego mrozu) niż −5°C. "Pszenica jara i jęczmień jary" to zboża, które w praktyce rolniczej są kojarzone z relatywnie dobrą odpornością na chłody wczesnowiosenne, dlatego w tabelach często nie wypadają jako najbardziej wrażliwe na −5°C po wschodach. "Lucerna siewna i koniczyna czerwona" jako rośliny pastewne również nie są typową parą wskazywaną jako pierwsza do zniszczenia przy −5°C – ich wrażliwość należy jednak zawsze weryfikować w danych źródłowych dla konkretnej fazy rozwojowej.

W kontekście kwalifikacji pszczelarskiej umiejętność ta ma znaczenie praktyczne: przymrozki mogą ograniczyć obsadę i późniejszą zdolność kwitnienia roślin pożytkowych (np. gryki), a tym samym zmniejszyć dostępność nektaru i pyłku. Na egzaminie kluczowe jest, by nie zgadywać "z doświadczenia", tylko konsekwentnie odczytać wartości z tabeli i wykonać proste porównanie z temperaturą podaną w pytaniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Po wschodach" to bardzo wczesna faza, gdy siewki pojawiły się nad powierzchnią gleby. W tym okresie rośliny są zwykle bardziej wrażliwe na spadki temperatury niż później, dlatego nawet krótki przymrozek może powodować uszkodzenia liścieni i zahamowanie wzrostu.
To informacja, że minimalna temperatura spadła w okolice −5°C (nie musi być dokładnie co do 0,1°C). Na egzaminie porównujesz tę wartość z progami z tabeli: jeśli próg zniszczeń/dużych uszkodzeń jest na poziomie −5°C lub wyższym, roślina może zostać zniszczona.
Różne źródła mogą podawać odmienne progi, a odporność zależy od fazy rozwojowej, kondycji i warunków. Egzamin sprawdza umiejętność analizy danych: tabela jest "źródłem prawdy" w zadaniu. Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi na podstawie skojarzeń zamiast odczytu.
Najczęściej są to rośliny ciepłolubne oraz gatunki, których młode tkanki łatwo ulegają przemrożeniu. W praktyce rolniczej często wymienia się m.in. niektóre okopowe i rośliny później wysiewane. W zadaniu jednak decyduje konkretny próg z tabeli, nie ogólne reguły.
W wielu sytuacjach tak, ponieważ są wysiewane wcześnie i "przystosowane" do chłodniejszej wiosny. To jednak nie znaczy, że nie mogą zostać uszkodzone. Na egzaminie nie uogólniaj: zawsze sprawdź w tabeli, jaki jest próg uszkodzeń dla danej fazy (po wschodach).
Jeśli siewki gryki zostaną zniszczone, plantacja może się przerzedzić albo wymagać przesiewu, co opóźnia kwitnienie. Dla pszczelarza oznacza to ryzyko słabszego pożytku w planowanym terminie oraz konieczność modyfikacji gospodarki pasiecznej (np. decyzji o wędrówce).
"Uszkodzenie" oznacza, że roślina ma widoczne skutki chłodu (np. nekrozy liści), ale może się zregenerować. "Zniszczenie" to zamieranie siewek i brak możliwości odtworzenia obsady bez przesiewu. W zadaniach egzaminacyjnych te pojęcia zwykle odpowiadają różnym progom temperatur w tabeli.
Typowe pomyłki to: przeoczenie fazy rozwojowej (branie wartości dla roślin starszych), błędne odczytanie znaku "−", zamiana "około −5°C" na "poniżej −5°C" oraz wybór pary roślin "najbardziej znanej", a nie tej, która spełnia warunek w tabeli.
Gdy planuje pożytki (np. rzepak, gryka) i ewentualną wędrówkę pasieki. Przymrozki po wschodach mogą ograniczyć kwitnienie i dostępność nektaru/pyłku. W praktyce warto śledzić prognozy w okresie wschodów i wczesnego rozwoju roślin pożytkowych.
Ćwicz czytanie tabel i wykresów: progi uszkodzeń, fazy rozwojowe, interpretację wartości ujemnych. Powtarzaj też podstawowe wymagania termiczne popularnych roślin uprawnych i pożytkowych. Na egzaminie skup się na danych źródłowych w zadaniu, a nie na intuicji.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Gryka zwyczajna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Gryka_zwyczajna (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Ziemniak" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Ziemniak (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki/agrotechniczne opracowania o wymaganiach termicznych roślin uprawnych
  • Materiały szkolne/branżowe dotyczące roślin pożytkowych i terminów kwitnienia
  • Notatki z zajęć o wpływie przymrozków na wschody i rozwój roślin

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego