KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2024 (test 3)

PYTANIE NR 40.
Wyłączenie silnika sterowanego za pośrednictwem stycznika K1 podłączonego do zaprogramowanego sterownika PLC następuje po odliczeniu czasu 10 sekund przez instrukcję T1 oraz
Ilustracja przedstawia schemat programowania i połączeń w kontekście sterowania silnikiem za pomocą sterownika PLC.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyłączenie wyjścia sterującego stycznikiem K1 następuje przez cewkę reset (R) zadziałającą dopiero wtedy, gdy timer TON T1 odliczy 10 s i ustawi %T1.Q=1 oraz jednocześnie spełniony jest warunek styku NC %I0.2 (przewodzi dla bitu 0). Wciśnięcie przycisku S2 (NC) otwiera obwód i daje I0.2=0.

Pełne wyjaśnienie:

W układach PLC w języku drabinkowym (LD) warunki w szczeblu nie opisują "mechaniki" przycisku, tylko stan bitu wejścia/wyjścia. Dlatego trzeba odróżnić:

  • styk fizyczny NC (rozwierny) – w spoczynku jest zamknięty, po naciśnięciu się otwiera,
  • styk NC w programie LD – jest spełniony (przewodzi) wtedy, gdy odpowiadający mu bit ma wartość 0.

Wyłączenie silnika następuje przez wyłączenie stycznika K1, czyli przez skasowanie wyjścia PLC sterującego cewką stycznika (w programie jest to reset %Q0.1). W badanym programie reset jest realizowany w osobnym szczeblu z cewką R, więc trzeba odczytać warunki prowadzące do tego resetu.

Pierwszym warunkiem jest styk %T1.Q (NO), czyli sygnał "gotowości" timera. Timer jest typu TON (opóźnione załączenie): po upływie nastawy 10 s jego wyjście Q przechodzi w stan 1. Zatem bez odczekania 10 s reset nie zadziała.

Drugim warunkiem jest styk %I0.2 narysowany jako NC (przekreślony). Taki styk w LD przewodzi przy I0.2=0. Wejście I0.2 jest podłączone do przycisku S2 typu NC. W spoczynku obwód jest zamknięty, więc wejście ma stan 1. Po wciśnięciu S2 obwód się rozwiera, wejście przechodzi w 0, a wtedy styk NC w programie staje się spełniony.

Dlatego poprawna odpowiedź to "wciśnięcie przycisku S2": dopiero ono daje I0.2=0, co razem z %T1.Q=1 uruchamia reset wyjścia i wyłącza stycznik.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do logiki resetu: "wciśnięcie przycisku S1" dotyczy innego wejścia (typowo START) i nie jest użyte jako warunek w szczeblu resetu; opcje z czujnikiem B1 odnoszą się do wejścia I0.1 i jego rola (w zależności od szczebla) wpływa na uruchomienie timera, ale nie zastępuje warunku I0.2 w samym resecie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
TON (on-delay) ustawia wyjście Q dopiero po upływie zadanego czasu od momentu, gdy wejście IN jest w stanie 1. Jeśli IN spadnie do 0 przed końcem odliczania, czas zwykle się zeruje, a Q pozostaje 0. W zadaniu sygnał %T1.Q informuje, że minęło 10 s.
Styk NC w LD jest spełniony ("przewodzi" logicznie), gdy odpowiadający mu bit ma wartość 0. To częsta pułapka: symbol NC w programie nie mówi, jaki jest fizyczny przycisk, tylko jak interpretowany jest stan bitu wejścia/wyjścia.
Przycisk NC zwiększa bezpieczeństwo: przerwanie przewodu, uszkodzenie zasilania wejścia lub rozłączenie złącza może dać stan 0 i wymusić zatrzymanie. Dzięki temu układ jest bardziej odporny na typowe awarie obwodu sterowania niż przycisk NO.
Na schematach połączeń przycisk NC jest oznaczany symbolem styku rozwiernego. W praktyce opis bywa też słowny (NC) lub wynika z funkcji (STOP). W zadaniu S2 jest podłączony do I0.2 jako element rozwierny.
Cewka Reset (R) kasuje stan wyjścia/bitu ustawionego wcześniej (np. przez Set). Zwykła cewka przypisuje stan wyjścia bez pamięci (zależy od bieżącej logiki szczebla). W sterowaniu bistabilnym Set/Reset wyjście może pozostać w 1 nawet po zaniku sygnału START.
Najczęściej myli się symbol NC w LD z fizycznym stykiem NC i zakłada, że "NC oznacza 1". Drugi błąd to nieuwzględnienie, że naciśnięcie przycisku NC zwykle powoduje spadek bitu wejścia do 0. Trzeci błąd: patrzenie tylko na timer i pomijanie drugiego warunku resetu.
W typowym układzie z wejściem cyfrowym tak: przycisk NO zwiera obwód dopiero po naciśnięciu, więc wejście przechodzi z 0 na 1. Trzeba jednak brać pod uwagę sposób okablowania (PNP/NPN), polaryzację i zasilanie wejść. Na egzaminie zwykle zakłada się klasyczne podłączenie 24 V DC.
Najpierw znajdź w LD cewkę sterującą wyjściem (tu %Q0.1) oraz miejsce, gdzie jest resetowana (cewka R). Potem odczytaj wszystkie styki w tym szczeblu: timer (%T1.Q) i wejście (%I0.2). Na końcu powiąż je ze schematem połączeń, żeby ustalić, jaki element fizyczny zmienia dany bit.
Stosuje się je np. dla dobiegów przenośników, przewietrzania, chłodzenia, opróżniania linii technologicznej lub zakończenia cyklu po sygnale STOP. Timer daje przewidywalne zatrzymanie po czasie, a dodatkowy przycisk STOP (NC) pozwala wymusić warunek zatrzymania zgodnie z założeniami układu.
Ćwicz czytanie krótkich programów: rozpoznawanie szczebli odpowiedzialnych za Set/Reset, timery TON/TOF oraz mapowanie I/O na elementy (S1, S2, B1, K1). Trenuj też interpretację styków przekreślonych (NC) jako warunków na stanie bitu, nie na typie elementu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 33% zdających egzamin. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Wciśnięcie przycisku S2 (NC) otwiera obwód i daje I0.2=0."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (LD, bloki funkcyjne, timery, elementy SR/RS)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw LD (styki NO/NC, cewki, sieci/szczeble)
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w szkole (opis TON, SR, mapowania wejść/wyjść)
  • Zadania treningowe: interpretacja schematów LD z TON oraz z cewkami Set/Reset

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego