KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 28.
Wymiar tolerowany otworuϕ45,4+0,02-0,03 możnazmierzyć mikrometrem szczękowym wewnętrznymo zakresie pomiarowym
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby zmierzyć otwór o średnicy 45,4 mm (niezależnie od tolerancji +0,02/−0,03) zakres pomiarowy mikrometru wewnętrznego musi obejmować wartość nominalną. Zakres 5–50 mm zawiera 45,4 mm, natomiast 5–30, 5–40 i 5–25 mm kończą się poniżej tej średnicy.

Pełne wyjaśnienie:

W doborze mikrometru szczękowego wewnętrznego kluczowy jest zakres pomiarowy przyrządu, czyli przedział średnic, które da się nim zmierzyć. W zapisie średnicy ⌀45,4 z tolerancją +0,02/−0,03 liczba 45,4 mm jest wartością nominalną, a tolerancja informuje jedynie, w jakich granicach może się zmieniać rzeczywisty wymiar wykonany.

Do samego pytania o zakres nie trzeba wyznaczać granic 45,37–45,42 mm, bo niezależnie od tego, czy detal ma 45,37 mm czy 45,42 mm, przyrząd musi być zdolny zmierzyć wartość około 45,4 mm. Zatem wybiera się taki zakres, który zawiera 45,4 mm.

  • "5÷50 mm" jest poprawne, bo 45,4 mm mieści się w tym przedziale.
  • "5÷40 mm" jest błędne, bo górna granica 40 mm jest mniejsza niż 45,4 mm – takim mikrometrem nie obejmiemy szczękami badanego otworu.
  • "5÷30 mm" jest błędne z tego samego powodu: 30 mm < 45,4 mm.
  • "5÷25 mm" także jest błędne: 25 mm < 45,4 mm.

Typowym nieporozumieniem jest skupienie się na tolerancji i uznanie, że "wystarczy" zakres do 40 mm, bo tolerancja jest mała. Tolerancja nie zmniejsza jednak średnicy nominalnej o kilka milimetrów – zmienia ją tylko o setne milimetra. W praktyce warsztatowej dobór zakresu to pierwszy krok; dopiero potem ocenia się, czy rozdzielczość i dokładność mikrometru są wystarczające do wymaganej tolerancji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zakres mikrometru musi obejmować mierzoną średnicę. Jeśli otwór ma ok. 45,4 mm, potrzebujesz przyrządu, którego górna granica jest >= 45,4 mm, np. 5–50 mm. Zakresy kończące się na 25, 30 lub 40 mm nie pozwolą wykonać pomiaru.
To średnica nominalna 45,4 mm z tolerancją asymetryczną. W praktyce wymiar rzeczywisty może być nieco większy (do +0,02) lub mniejszy (do −0,03). Sam dobór zakresu przyrządu opiera się na wartości 45,4 mm, a tolerancja mówi o dopuszczalnych odchyłkach.
Tolerancja jest rzędu setnych milimetra, a zakresy odpowiedzi różnią się o dziesiątki milimetrów. Niezależnie od tego, czy detal ma 45,37 czy 45,42 mm, nadal potrzebujesz mikrometru, który obejmuje okolice 45 mm. Dlatego decyduje górna granica zakresu.
Nie. Przyrząd o zakresie 5–40 mm nie obejmuje średnicy 45,4 mm, więc fizycznie nie ustawisz go na taką wartość i nie uzyskasz prawidłowego pomiaru. Trzeba dobrać mikrometr z górną granicą co najmniej 45,4 mm, np. 5–50 mm.
Spotyka się mikrometry wewnętrzne w różnych przedziałach, dobieranych do typowych średnic otworów w danym zakładzie. Ważne jest, aby przed pomiarem sprawdzić oznaczenie zakresu na przyrządzie oraz upewnić się, że obejmuje ono wymiar z rysunku technicznego.
Najczęściej: wybór "zbyt małego" zakresu, bo liczba graniczna (np. 40) wydaje się "bliska" 45; pomijanie wartości nominalnej i skupienie na tolerancji; mylenie średnicy z promieniem; oraz brak sprawdzenia jednostek i zapisu (np. przecinek w 45,4).
Sprawdzasz nierówność: 5 ≤ 45,4 ≤ 50. Jeśli jest spełniona, to wartość mieści się w zakresie. Dla 5–40 warunek nie jest spełniony, bo 45,4 > 40. To prosta kontrola logiczna, którą warto wykonywać przed sięgnięciem po przyrząd.
Średnicówkę (np. czujnikową) wybiera się często do szybkiej kontroli serii otworów, do pomiarów porównawczych oraz tam, gdzie liczy się powtarzalność i ocena odchyłek kształtu. Mikrometr wewnętrzny bywa wygodny do pomiaru bezpośredniego, ale wybór zależy od wymaganej dokładności i organizacji kontroli.
Tolerancja bywa podana, aby sprawdzić, czy zdający potrafi czytać pełny zapis wymiaru na rysunku i nie myli pojęć. W wielu sytuacjach warsztatowych tolerancja jest kluczowa (dobór metody pomiaru, dokładności), choć w samym doborze zakresu zwykle decyduje wartość nominalna.
Ćwicz dobór przyrządów do wymiarów (zakres, dokładność), czytanie rysunku technicznego (średnice, tolerancje, pasowania) oraz podstawowe zasady pomiaru w warsztacie. Pomagają krótkie zestawy zadań: "jaki przyrząd i jaki zakres do danego wymiaru?" oraz analiza typowych pomyłek.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 83% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że aby zmierzyć otwór o średnicy 45,4 mm (niezależnie od tolerancji +0,02/−0,03) zakres pomiarowy mikrometru wewnętrznego musi obejmować wartość nominalną.

Materiały:

  • Podręcznik/ skrypt z metrologii warsztatowej dla kierunków mechanicznych (działy: mikrometry, pomiary średnic wewnętrznych)
  • Instrukcje producentów mikrometrów wewnętrznych (budowa, zastosowanie, zakresy)
  • Materiały szkolne z rysunku technicznego maszynowego (zapis tolerancji wymiarów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego