KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 10.
Wyrób medyczny widoczny na ilustracji jest przeznaczony dla podopiecznej poruszającej się na wózku inwalidzkim do
Ilustracja przedstawia wyrób medyczny, który jest przeznaczony do przeciwdziałania rozwojowi odleżyn u osób poruszających
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
U osoby poruszającej się na wózku długotrwały ucisk na tkanki (zwłaszcza okolica kości krzyżowej i pośladków) sprzyja powstawaniu odleżyn. Wyrób przeciwodleżynowy ma za zadanie rozłożyć nacisk, ograniczyć tarcie i ścinanie oraz poprawić warunki ukrwienia skóry. Dlatego właściwe jest wskazanie profilaktyki odleżyn.

Pełne wyjaśnienie:

Odleżyny (uszkodzenia skóry i tkanek głębiej położonych) powstają najczęściej w wyniku długotrwałego ucisku, a także tarcia i sił ścinających. Osoba stale siedząca na wózku jest szczególnie narażona na przeciążenia w okolicy pośladków oraz kości krzyżowej, zwłaszcza gdy ma ograniczoną możliwość samodzielnego odciążania.

Wyrób przeciwodleżynowy stosowany u użytkownika wózka (np. specjalistyczna poduszka siedziska lub inny element odciążający) jest przeznaczony przede wszystkim do przeciwdziałania rozwojowi odleżyn. Działa poprzez:

  • redystrybucję nacisku (zmniejszenie punktowego ucisku na wyniosłości kostne),
  • stabilizację warunków kontaktu ciała z siedziskiem (mniej tarcia i "przesuwania" skóry),
  • poprawę komfortu i tolerancji dłuższego siedzenia, co ułatwia przestrzeganie zaleceń rehabilitacyjnych.

Odpowiedź "ułatwienia zmiany pozycji" jest typowym skojarzeniem z opieką nad osobą z ograniczoną mobilnością, ale sama obecność wyrobu przeciwodleżynowego nie musi ułatwiać aktywnej zmiany pozycji — jego kluczową funkcją jest odciążenie tkanek. Odpowiedź "podparcia pleców" dotyczy raczej oparć i systemów stabilizacji tułowia; podparcie może poprawiać postawę, jednak nie jest to podstawowy cel wyrobów ukierunkowanych na profilaktykę odleżyn w pozycji siedzącej. Odpowiedź "stabilizacji stawów krzyżowo-biodrowych" odnosi się do ortez/pasów stabilizujących miednicę; to inny rodzaj zaopatrzenia, stosowany w odmiennych wskazaniach (ból, niestabilność), a nie jako podstawowa metoda zapobiegania odleżynom.

W praktyce asystenta osoby z niepełnosprawnością ważne jest, aby poza doborem odpowiedniego wyrobu pamiętać o działaniach uzupełniających: regularnym odciążaniu, kontroli skóry, utrzymaniu suchości, właściwym dopasowaniu ubrania oraz zgłaszaniu niepokojących zaczerwienień personelowi medycznemu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek spowodowane głównie długotrwałym uciskiem, a także tarciem i siłami ścinającymi. U osoby na wózku ucisk koncentruje się w okolicy pośladków i kości krzyżowej, zwłaszcza gdy trudno jej regularnie odciążać te miejsca.
Poduszka przeciwodleżynowa zmniejsza punktowy nacisk, rozkłada ciężar na większą powierzchnię i ogranicza tarcie. Dzięki temu tkanki są mniej niedokrwione, a ryzyko uszkodzeń skóry spada. To element profilaktyki, który powinien być łączony z odciążaniem i kontrolą skóry.
Najczęściej zagrożone są okolice, gdzie kości są blisko skóry i działają duże naciski: okolica kości krzyżowej, guzy kulszowe, pośladki oraz czasem tylna część ud. Ryzyko rośnie przy wilgoci, źle dopasowanym siedzisku i ograniczonej możliwości zmiany pozycji.
Nie. Wyrób przeciwodleżynowy jest bardzo ważny, ale nie zastępuje regularnego odciążania, kontroli skóry, higieny, utrzymania suchości oraz właściwego odżywienia i nawodnienia. W praktyce skuteczna profilaktyka to zestaw działań, a sprzęt jest jednym z jego elementów.
Częstotliwość zależy od stanu podopiecznej, czucia, ryzyka odleżyn i zaleceń specjalisty. Zasadą jest wykonywanie regularnych odciążeń i zmian ułożenia oraz obserwacja skóry. Jeśli pojawia się zaczerwienienie, ból lub obrzęk, trzeba reagować szybciej i skonsultować sytuację.
Wczesnym sygnałem bywa zaczerwienienie, które nie blednie po uciśnięciu, ocieplenie lub stwardnienie skóry, ból/pieczenie albo przeciwnie – brak czucia w miejscu ucisku. U asystenta kluczowe jest zgłaszanie zmian i ograniczenie dalszego ucisku do czasu oceny medycznej.
Stabilizacja stawów krzyżowo-biodrowych dotyczy najczęściej pasów lub ortez stosowanych przy dolegliwościach bólowych lub niestabilności miednicy. Profilaktyka odleżyn koncentruje się na zmniejszeniu ucisku i tarcia na skórę, więc obejmuje inne rozwiązania (odciążanie, poduszki, pozycjonowanie).
Typowe błędy to: zbyt rzadkie odciążanie, ignorowanie zaczerwienień, zła higiena i wilgoć skóry, źle dobrana poduszka lub nieprawidłowe ułożenie na siedzisku, a także brak regularnej oceny ryzyka. Często problemem jest też "przyzwyczajenie" do dyskomfortu i odkładanie reakcji.
Dobór zależy od masy ciała, postawy, ryzyka odleżyn, czasu siedzenia i możliwości samodzielnego odciążania. W praktyce warto konsultować dobór z fizjoterapeutą lub personelem medycznym, a po wdrożeniu obserwować skórę i komfort. Źle dopasowany wyrób może zwiększać ucisk w konkretnych punktach.
Ucz się mechanizmu powstawania odleżyn (ucisk, tarcie, ścinanie), miejsc typowego ryzyka oraz roli sprzętu: poduszek, materacy, klinów i systemów pozycjonowania. Na egzaminie zwracaj uwagę, czy pytanie dotyczy profilaktyki skóry, stabilizacji ortopedycznej czy ułatwienia transferu — to różne cele.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "U osoby poruszającej się na wózku długotrwały ucisk na tkanki (zwłaszcza okolica kości krzyżowej i pośladków) sprzyja powstawaniu odleżyn."

Źródła:

  • European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP), National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP), Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA): "Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline", 2019.
  • National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP): strona edukacyjna "Pressure Injury Stages / Pressure Injury Prevention" (materiały dla praktyki klinicznej), https://npiap.com/ - accessed 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z profilaktyki odleżyn dla opiekunów i asystentów osób z niepełnosprawnościami
  • Wytyczne kliniczne dotyczące zapobiegania i leczenia odleżyn (organizacje zajmujące się ranami przewlekłymi)
  • Instrukcje użytkowania wyrobów przeciwodleżynowych (poduszki, materace) od producentów – część o wskazaniach i przeciwwskazaniach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego