KWALIFIKACJA BUD19 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 26.
Wyrys z mapy ewidencyjnej sporządzony w skali 1:500 jest opracowaniem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:500 oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada 500 jednostkom w terenie, co daje bardzo duże powiększenie i wysoką szczegółowość.
Takie opracowania zalicza się do map w dużej skali, czyli wielkoskalowych. Skale średnie i małe mają zwykle znacznie większe mianowniki (np. tysiące lub dziesiątki tysięcy).

Pełne wyjaśnienie:

Skala mapy zapisywana jako 1:M informuje, ile razy obraz na mapie jest pomniejszony względem terenu. Kluczowe jest to, że im mniejszy mianownik M, tym większa ("duża") skala, czyli większe powiększenie i większa liczba szczegółów możliwych do przedstawienia.

Dla skali 1:500 zależność jest bardzo "dokładna" w sensie kartograficznym: niewielki odcinek na mapie odpowiada relatywnie małemu odcinkowi w terenie. Dzięki temu na takim opracowaniu można czytelnie pokazać szczegóły istotne w pracach ewidencyjnych (np. przebieg granic, elementy sytuacyjne w otoczeniu działki). Z tego powodu wyrys z mapy ewidencyjnej w skali 1:500 traktuje się jako opracowanie wielkoskalowe.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Średnioskalowym – skale średnie służą zwykle do prezentacji większych obszarów z mniejszą szczegółowością; 1:500 jest skalą zbyt "dużą", aby ją tak klasyfikować.
  • Dużoskalowym – w języku potocznym i technicznym to określenie bywa używane w tym samym sensie co "wielkoskalowy", jednak w tym zadaniu oczekiwane jest wskazanie kategorii nazwanej "wielkoskalową".
  • Małoskalowym – mapy małoskalowe mają bardzo duże mianowniki (silne pomniejszenie), pokazują ogólny obraz i nie nadają się do szczegółowych analiz ewidencyjnych; 1:500 temu przeczy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz skalę w postaci 1:500, 1:1000, 1:2000, myśl "duża skala = dużo szczegółów", bo mianownik jest stosunkowo mały. Odwrotnie jest przy 1:50 000 czy 1:100 000.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:500 oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada 500 jednostkom w terenie (np. 1 cm = 5 m). Taka skala daje dużą szczegółowość, dlatego jest typowa dla opracowań, w których liczą się detale granic i sytuacji terenowej.
Bo ma mały mianownik, czyli przedstawia teren przy dużym powiększeniu. Im mniejszy mianownik w zapisie 1:M, tym więcej szczegółów można czytelnie pokazać, co odpowiada cechom opracowań wielkoskalowych.
Patrz na mianownik: mały (np. setki, tysiące) sugeruje skalę dużą/wielką, a bardzo duży (dziesiątki tysięcy i więcej) sugeruje skalę małą. To szybka metoda, gdy nie masz dodatkowego kontekstu.
Nie. Wyrys może być sporządzany w różnych skalach, zależnie od dostępnego materiału i potrzeb (czytelność, obszar). W pytaniu egzaminacyjnym kluczowe jest powiązanie konkretnej skali 1:500 z kategorią opracowania według wielkości skali.
Najczęstszy błąd to odwrócenie intuicji: uznanie, że "większa skala" ma większy mianownik. W rzeczywistości większa skala oznacza mniejszy mianownik i większe powiększenie. Drugi błąd to zgadywanie po brzmieniu słów bez analizy liczby.
W praktyce terminologicznej często są używane jako bliskoznaczne określenia map o dużej skali. Na egzaminie warto jednak trzymać się sformułowań użytych w arkuszu: wybierasz odpowiedź, która odpowiada klasyfikacji skali wskazanej w pytaniu.
W skali 1:500 1 cm na mapie = 500 cm w terenie, czyli 5 m. Ogólnie: mnożysz długość z mapy przez 500, a potem zamieniasz jednostki (cm na m). To przydatne w zadaniach łączących skalę z pomiarami.
Gdy potrzebna jest duża szczegółowość, np. przy analizie granic działek, opracowaniach do celów projektowych lub w obszarach zurbanizowanych. Taka skala pozwala czytelnie pokazać obiekty, które na mapach o mniejszej skali "zlewają się".
Wyrys przedstawia fragment mapy ewidencyjnej obejmujący wskazane działki i ich otoczenie: granice, numery działek i elementy sytuacyjne zależne od treści mapy. Jest to dokument pomocny m.in. w postępowaniach dotyczących nieruchomości.
Naucz się zasady: mniejszy mianownik = większa skala oraz przećwicz kilka przeliczeń (cm na mapie → m w terenie). Dodatkowo warto rozpoznawać, do jakich zadań używa się map bardziej szczegółowych, a do jakich przeglądowych.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że skale średnie i małe mają zwykle znacznie większe mianowniki (np. tysiące lub dziesiątki tysięcy).

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Skala mapy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-02-18)
  • Wiktionary (PL): "wielkoskalowy" – https://pl.wiktionary.org/wiki/wielkoskalowy (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Mapa (kartografia)" – sekcja dotycząca skali i szczegółowości – https://pl.wikipedia.org/wiki/Mapa (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw kartografii i skali mapy (skrypty szkolne/branżowe)
  • Słowniki terminologii kartograficznej i geodezyjnej
  • Przykładowe wyrysy i wypisy z EGiB do analizy (ćwiczenia z rozpoznawania skali i szczegółowości)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego