KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2021 (test 2)

PYTANIE NR 17.
Wysuw tłoka siłownika 1A1 następuje z dwiema prędkościami, najpierw szybko, a po wysunięciu do ok. 50% długości tłoczyska wolno. Na podstawie przedstawionego na rysunku schematu układu określ prędkość wysuwania tłoczyska siłownika po załączeniu poszczególnych cewek.
Ilustracja przedstawia schemat układu hydraulicznego związanego z wysuwem tłoka siłownika 1A1, co jest częścią egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wysuw dwubiegowy uzyskuje się przez przełączanie toru przepływu: dla wysuwu szybkiego medium omija dławienie (większy przepływ), a dla wysuwu wolnego jest kierowane przez element dławiący (mniejszy przepływ). Wskazane cewki odpowiadają więc kolejno za tor "bypass" i tor z dławieniem.

Pełne wyjaśnienie:

W układach, w których siłownik ma wykonać szybki dojazd do strefy pracy, a następnie wolny posuw roboczy, prędkość wysuwu zmienia się przez zmianę natężenia przepływu dopływającego do komory siłownika (albo przez zmianę warunków odpływu z drugiej komory). Z punktu widzenia fizyki ruchu: im większy przepływ czynnika roboczego, tym większa prędkość liniowa tłoczyska.

"Wysuw szybki" jest zwykle realizowany tak, aby czynnik roboczy miał możliwie małe opory przepływu (np. przez obejście dławika lub otwarcie dodatkowej drogi przepływu). "Wysuw wolny" wymaga włączenia w tor przepływu elementu ograniczającego przepływ, najczęściej zaworu dławiąco-zwrotnego lub dławika z obejściem zwrotnym. Dzięki temu przy jednej prędkości ruch jest stabilny i łatwiejszy do regulacji.

W tym zadaniu rozpoznanie, która cewka odpowiada za tryb szybki, a która za wolny, polega na prześledzeniu na schemacie: (1) jak zmienia się droga przepływu po wysterowaniu danej cewki oraz (2) czy w tej drodze występuje dławienie lub jego obejście. Poprawne przypisanie to: "Y1 - wysuw szybki, Y3 - wysuw wolny."

  • Odpowiedź "Y1 - wysuw szybki, Y4 - wysuw wolny." jest błędna, gdyż wskazuje cewkę, która nie odpowiada za przełączenie na tor z dławieniem dla wolnego posuwu (na schemacie nie będzie to właściwy tor ograniczający przepływ dla tej fazy).
  • Odpowiedź "Y2 - wysuw szybki, Y3 - wysuw wolny." jest błędna, ponieważ myli cewkę realizującą kierunek/tryb wysuwu szybkiego; typowym błędem jest utożsamienie innej cewki z ruchem "na zewnątrz" bez sprawdzenia, czy otwiera obejście dławika.
  • Odpowiedź "Y2 - wysuw szybki, Y4 - wysuw wolny." jest błędna, bo błędnie przypisuje obie funkcje (i tryb szybki, i wolny) do cewek, które nie odpowiadają właściwym torom przepływu dla wysuwu dwubiegowego.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, który zawór rozdziela wysuw/powrót, a dopiero potem szukaj elementu, który zmienia opór przepływu (dławik/obejście) i sprawdź, która cewka go przełącza. To ogranicza ryzyko pomylenia cewek na podstawie samej numeracji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wysuw dwubiegowy to ruch z dwiema prędkościami: szybki dojazd oraz wolny posuw roboczy. Stosuje się go, aby skrócić czas cyklu maszyny, a jednocześnie zachować kontrolę i dokładność w strefie pracy (np. docisk, pozycjonowanie, obróbka).
Prędkość tłoczyska rośnie wraz ze wzrostem natężenia przepływu czynnika do komory siłownika (lub spadkiem oporów na odpływie). Jeśli w torze jest dławienie, przepływ maleje i siłownik porusza się wolniej. Obejście dławika daje zwykle ruch szybszy.
Dławik ogranicza przepływ, co stabilizuje i zmniejsza prędkość ruchu. Wolny posuw jest potrzebny, gdy liczy się dokładność, bezpieczeństwo lub jakość procesu (np. dosuw do elementu, docisk). Bez dławienia siłownik mógłby uderzać w krańcówki i powodować zużycie.
Należy prześledzić tor przepływu po wysterowaniu każdej cewki: czy medium idzie drogą o małych oporach (bez dławienia) czy przez element ograniczający przepływ. Cewka uruchamiająca obejście dławika najczęściej odpowiada za ruch szybki, a włączająca dławienie za wolny.
Oznacza to, że w pewnym położeniu pośrednim uruchamia się przełączenie układu (np. zawór, krańcówka, czujnik położenia), które zmienia tor przepływu. Do połowy skoku działa tor "szybki dojazd", a dalej tor z dławieniem, zapewniający wolny i kontrolowany posuw.
Nie. Spotyka się dławienie na zasilaniu lub na odpływie, zależnie od koncepcji układu i wymagań stabilności. Na schemacie trzeba sprawdzić, gdzie jest element dławiący i jak jest włączony po przełączeniu. Dopiero to pozwala poprawnie przypisać cewkę do trybu wolnego.
Częsty błąd to zgadywanie na podstawie numeracji zamiast śledzenia połączeń. Inny błąd to nieuwzględnienie zaworu dławiąco-zwrotnego i obejścia (bypass). Warto zawsze zaznaczyć sobie na schemacie zasilanie, odpływ i kierunek przepływu po wysterowaniu cewki.
Zawór dławiąco-zwrotny ogranicza przepływ w jednym kierunku (tworząc wolny posuw), a w przeciwnym umożliwia swobodny przepływ przez zawór zwrotny. Dzięki temu można spowolnić tylko wybrany ruch (np. wysuw), a powrót pozostawić szybki, co poprawia czas cyklu.
Oznaczenia cewek (Y1, Y2, Y3, Y4) są przypisane do konkretnych zaworów i połączeń w danym układzie. Bez schematu nie wiadomo, która cewka przełącza obejście dławika, a która włącza dławienie. Sama informacja "dwie prędkości" nie wystarcza do jednoznacznego wyboru.
Ćwicz czytanie schematów i śledzenie torów przepływu dla różnych wysterowań. Naucz się rozpoznawać dławiki, zawory zwrotne i zawory rozdzielające oraz ich funkcje. Pomaga metoda: krok 1 kierunek ruchu, krok 2 gdzie jest ograniczenie przepływu, krok 3 która cewka to przełącza.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Wskazane cewki odpowiadają więc kolejno za tor "bypass" i tor z dławieniem."

Źródła:

  • ISO 1219-1:2012, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1: Graphical symbols

Materiały:

  • Podręczniki/zeszyty ćwiczeń z pneumatyki i hydrauliki siłowej (czytanie schematów)
  • Materiały dydaktyczne producentów automatyki (np. kursy z elementów wykonawczych i zaworów)
  • Normy/słowniki symboli układów pneumatycznych/hydraulicznych do nauki oznaczeń

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego