Pojęcie samoopieki odnosi się do działań podejmowanych przez człowieka samodzielnie i celowo, aby zaspokajać własne potrzeby oraz utrzymywać możliwie najlepsze funkcjonowanie w codziennym życiu. Kluczowe w definicji jest to, że jest to działanie (a nie tylko wiedza lub postawa), ma charakter świadomy oraz bywa wyuczony (czyli rozwijany poprzez doświadczenie, trening i nawyki).
W pracy asystenta osoby z niepełnosprawnością pojęcie samoopieki jest szczególnie ważne, ponieważ celem wsparcia jest zwykle zwiększanie samodzielności, a nie wyręczanie. Asystent może organizować warunki, przypominać o czynnościach, uczyć strategii i wzmacniać motywację, ale samoopieka pozostaje czynnością wykonywaną przez samą osobę (na miarę jej możliwości).
- "Wiedza zdrowotna" to zasób informacji i zrozumienia dotyczący zdrowia (np. co sprzyja zdrowiu, jakie są zasady higieny). Sama wiedza nie jest jeszcze działaniem ukierunkowanym na zaspokojenie potrzeb.
- "Wsparcie społeczne" oznacza pomoc otrzymywaną od innych (rodzina, opiekunowie, asystent, instytucje). To ważny czynnik ułatwiający funkcjonowanie, ale nie jest to działanie "własne" osoby.
- "Edukacja zdrowotna" to proces uczenia i kształtowania zachowań prozdrowotnych. Może prowadzić do rozwoju samoopieki, lecz sama w sobie jest działaniem edukacyjnym (często prowadzonym przez drugą osobę lub instytucję).
Na egzaminie warto zwracać uwagę na słowa klucze w definicji: jeśli mowa o świadomym działaniu własnym nastawionym na zaspokojenie potrzeb, właściwym terminem będzie samoopieka. Jeśli w opisie dominują: uczenie, przekazywanie informacji lub pomoc od innych osób, wtedy właściwe będą odpowiednio: edukacja zdrowotna lub wsparcie społeczne.
