KWALIFIKACJA SPC7 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 27.
Z jaką ilością wody należy zmieszać 2 g odczynnika chemicznego, aby uzyskać roztwór o stężeniu 2% wagowych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie 2% (m/m) oznacza 2 g substancji w 100 g całego roztworu. Skoro odczynnika jest 2 g, to masa roztworu musi wynosić 100 g. Ilość wody (rozpuszczalnika) oblicza się z bilansu masy: 100 g − 2 g = 98 g.

Pełne wyjaśnienie:

Stężenie procentowe masowe (często zapisywane jako % m/m lub % w/w) definiuje się jako:

stężenie [%] = (masa substancji / masa roztworu) · 100%

W zadaniu podano masę odczynnika: 2 g oraz wymagane stężenie roztworu: 2% wagowych. To oznacza, że w 100 g gotowego roztworu ma znajdować się 2 g substancji rozpuszczonej.

Skoro masa substancji jest już równa 2 g, to można bezpośrednio wywnioskować masę całego roztworu:

  • 2% (m/m) ⇢ 2 g substancji w 100 g roztworu,
  • czyli przy 2 g substancji masa roztworu musi wynieść 100 g.

Następnie stosuje się prosty bilans masy:

  • masa roztworu = masa substancji + masa wody
  • 100 g = 2 g + masa wody
  • masa wody = 100 g − 2 g = 98 g

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Warto sprawdzić je definicją % (m/m):

  • 80 g wody dałoby roztwór o masie 82 g, a wtedy 2/82 ≈ 2,44%, czyli zbyt wysokie stężenie.
  • 100 g wody dałoby 102 g roztworu, a wtedy 2/102 ≈ 1,96%, czyli zbyt niskie stężenie.
  • 102 g wody dałoby 104 g roztworu, a wtedy 2/104 ≈ 1,92%, czyli jeszcze niższe.

W praktyce technologii żywności taki sposób liczenia jest analogiczny do przygotowania roztworów roboczych (np. do mycia/dezynfekcji) oraz do obliczeń recepturowych, gdy składniki dozowane są w ujęciu masowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stężenie 2% (m/m) oznacza, że 2 g substancji przypada na 100 g całego roztworu. To nie jest 2 g na 100 g wody, tylko na 100 g mieszaniny (substancja + woda). W zadaniach zawsze warto zapisać tę definicję przed obliczeniami.
Dla 2% (m/m) przyjmuje się, że 2 g substancji ma być w 100 g roztworu. Skoro masz 2 g odczynnika, to roztwór ma ważyć 100 g. Ilość wody liczysz z bilansu masy: 100 g − 2 g = 98 g. To najprostsza i najpewniejsza metoda.
Dodanie 100 g wody do 2 g odczynnika daje łącznie 102 g roztworu. Wtedy udział masowy odczynnika to 2/102 ≈ 1,96%, czyli mniej niż 2%. Błąd wynika z pomylenia "100 g roztworu" z "100 g wody". Procent masowy odnosi się do masy całej mieszaniny.
Nie. Procent wagowy (m/m) odnosi masę składnika do masy roztworu, a procent objętościowy (v/v) odnosi objętość składnika do objętości mieszaniny. W technologii żywności i kontroli jakości często pracuje się na masie (ważenie), dlatego % (m/m) jest bardzo typowe. Pomieszanie tych pojęć daje błędne wyniki.
Po wyliczeniu masy wody policz masę roztworu: masa substancji + masa wody. Następnie oblicz stężenie: (masa substancji / masa roztworu) · 100%. Jeśli wynik jest dokładnie 2% (lub bardzo blisko, przy zaokrągleniach), obliczenia są spójne. To szybka kontrola, która wykrywa typowe pomyłki.
Najczęściej: (1) liczenie procentu od masy wody zamiast od masy roztworu, (2) mylenie gramów z mililitrami, (3) pominięcie, że masa roztworu to suma mas, (4) wybór odpowiedzi "około 100" bez przeliczeń. Pomaga zawsze zapis: "x% = x g w 100 g roztworu".
Obliczenia % (m/m) przydają się przy przygotowaniu roztworów roboczych do mycia i dezynfekcji, sporządzaniu prostych odczynników do analiz, a także w recepturach, gdzie składniki dozowane są wagowo. W praktyce ważenie jest często dokładniejsze i wygodniejsze niż odmierzanie objętości, stąd popularność ujęcia masowego.
Nie, jeśli zadanie dotyczy stężenia masowego i wszystkie dane są w gramach. Gęstość jest potrzebna dopiero wtedy, gdy mieszasz wielkości masowe z objętościowymi (np. ml i g) albo gdy masz podane % (v/v). W tym typie zadania wystarcza bilans masy.
Ułamek masowy to liczba od 0 do 1: w = m_składnika / m_roztworu. Stężenie procentowe masowe to ten sam udział pomnożony przez 100%: % (m/m) = w · 100%. Przykładowo 2% (m/m) odpowiada ułamkowi masowemu 0,02. To ułatwia zapisywanie równań i sprawdzanie wyników.
Opanuj definicje: % (m/m), % (v/v), ułamek masowy i bilans masy. Ćwicz krótkie zadania na "x g substancji, jakie stężenie?" oraz "jaką masę rozpuszczalnika dodać?". Zawsze zapisuj masę roztworu jako sumę mas. Na egzaminie to ogranicza błędy wynikające z pośpiechu.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Stężenie 2% (m/m) oznacza 2 g substancji w 100 g całego roztworu."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Stężenie procentowe" – definicja stężenia procentowego (m/m), https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_procentowe - dostęp: 2026-03-02
  • Wikipedia (PL), "Ułamek masowy" – relacja masy składnika do masy mieszaniny, https://pl.wikipedia.org/wiki/U%C5%82amek_masowy - dostęp: 2026-03-02
  • OpenStax Chemistry 2e, Section "Concentrations of Solutions" (mass percent), https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/4-5-concentrations-of-solutions - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział z chemii ogólnej: stężenia roztworów (% m/m, ułamek masowy)
  • Zadania rachunkowe z obliczeń stężeń roztworów (m/m) na poziomie szkoły technicznej
  • Materiały dydaktyczne z laboratoriów kontroli jakości w przemyśle spożywczym (przygotowanie roztworów roboczych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego