Powiększenie lunety w ujęciu szkolnym i egzaminacyjnym rozumie się najczęściej jako powiększenie kątowe, czyli ile razy większy jest kąt, pod jakim widzimy obiekt przez lunetę, w porównaniu z obserwacją nieuzbrojonym okiem.
Dla klasycznej lunety złożonej z obiektywu i okularu (przy poprawnym zestrojeniu układu) powiększenie zależy od ich ogniskowych. Zależność wynika z tego, że obiektyw "tworzy" obraz pośredni, a okular działa jak lupa oglądająca ten obraz. W praktyce im większą ogniskową ma obiektyw, tym większą skalę kątową uzyskujemy, natomiast im większą ogniskową ma okular, tym mniejsze jest powiększenie.
Stąd stosuje się wzór:
G = fob / fok,
gdzie fob to ogniskowa obiektywu, a fok to ogniskowa okularu.
Typowe pomyłki w odpowiedziach dotyczą:
- Odwrócenia ułamka (fok / fob) – to prowadziłoby do wniosku, że dłuższy okular zwiększa powiększenie, co jest sprzeczne z zasadą działania.
- Użycia średnic lub odległości zamiast ogniskowych – takie wzory mogą dotyczyć innych parametrów (np. światłosiły), ale nie definiują powiększenia kątowego lunety.
- Mieszania wzorów z mikroskopu – mikroskop ma inny układ i inne składowe powiększenia, więc nie wolno bezpośrednio przenosić zależności.
W praktyce serwisowej i montażowej wzór pomaga szybko sprawdzić, czy zestawiony okular rzeczywiście daje oczekiwane powiększenie oraz czy parametry w dokumentacji są spójne z tym, co uzyskuje użytkownik.
