KWALIFIKACJA EKA1 - STYCZEŃ 2010

PYTANIE NR 1.
Z niedoborem rynkowym mamy do czynienia wtedy, kiedy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niedobór rynkowy oznacza sytuację nierównowagi, w której przy danej cenie konsumenci chcą kupić więcej, niż jest oferowane na rynku. Dlatego poprawne jest stwierdzenie, że popyt jest większy od podaży. Gdy podaż przewyższa popyt, mówimy o nadwyżce, a gdy są równe – o równowadze.

Pełne wyjaśnienie:

Niedobór rynkowy to klasyczne pojęcie z mikroekonomii opisujące nierównowagę rynkową. Występuje wtedy, gdy przy danej cenie ilość dobra lub usługi, którą nabywcy chcą kupić (popyt), jest większa niż ilość oferowana przez sprzedawców (podaż). Innymi słowy: chętnych jest więcej niż dostępnych jednostek produktu.

Dlatego odpowiedź "popyt jest większy od podaży" jest poprawna: dokładnie oddaje relację, która definiuje niedobór. Taki stan zwykle powoduje presję na wzrost cen oraz zjawiska praktyczne, jak kolejki, ograniczenia sprzedaży, a czasem reglamentacja lub powstawanie nieformalnych kanałów obrotu.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo opisują inne stany rynku:

  • "popyt jest mniejszy od podaży" oraz "podaż jest większa od popytu" opisują nadwyżkę rynkową (towaru jest więcej niż chętnych). W typowym modelu prowadzi to raczej do presji na spadek cen lub promocji.
  • "podaż równoważy popyt" oznacza równowagę rynkową, czyli sytuację stabilną: nie ma ani nadwyżki, ani niedoboru.

Warto też pamiętać o częstym nieporozumieniu: niedobór rynkowy nie oznacza "braku pieniędzy u klienta", tylko relację między popytem i podażą w skali rynku. W gospodarce rynkowej niedobory bywają zwykle przejściowe, bo mechanizm cenowy zachęca do zwiększenia podaży lub ogranicza popyt.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niedobór rynkowy to sytuacja, gdy popyt przewyższa podaż, czyli chętnych do zakupu jest więcej niż dostępnych dóbr/usług. Skutkiem mogą być kolejki, ograniczenia sprzedaży i presja na wzrost cen, aż rynek zbliży się do równowagi.
W praktyce widać to po tym, że towar szybko znika, tworzą się kolejki, pojawiają się limity "na osobę", a sprzedawcy mają przestrzeń do podnoszenia cen. To typowe symptomy sytuacji, w której ilość oferowana nie nadąża za zainteresowaniem.
Gdy popyt jest większy od podaży, sprzedawcy widzą, że mogą sprzedać wszystko nawet drożej. Wyższa cena ogranicza część popytu i jednocześnie zachęca producentów do zwiększenia podaży. To mechanizm dostosowawczy, który pomaga wrócić do równowagi.
Nadwyżka rynkowa występuje, gdy podaż jest większa od popytu (towaru jest "za dużo" w stosunku do chętnych). Niedobór jest odwrotnością: popyt > podaż. Nadwyżka zwykle wywołuje presję na spadek cen, a niedobór na wzrost.
Nie. Brak pieniędzy to problem pojedynczego gospodarstwa domowego. Niedobór rynkowy dotyczy całego rynku: przy danej cenie wielu klientów chce kupić, ale towaru/usługi jest za mało. Dlatego liczy się relacja popytu i podaży, a nie budżet jednej osoby.
Rynek jest w równowadze, gdy podaż równa się popytowi przy danej cenie. Wtedy nie ma ani presji na szybkie podnoszenie cen (jak przy niedoborze), ani problemu zalegających zapasów (jak przy nadwyżce). To punkt odniesienia w analizie rynku.
Dla konsumentów skutkami są m.in. kolejki, ograniczona dostępność, konieczność szukania zamienników, a często także wyższe ceny. Czasem pojawiają się nieformalne formy dystrybucji, gdy popyt jest silny, a podaż nie rośnie wystarczająco szybko.
Dla sprzedawców niedobór oznacza możliwość sprzedaży całej oferty i często podniesienia cen. Dla producentów to sygnał: warto zwiększyć produkcję, poprawić logistykę lub rozbudować moce wytwórcze. Niedobór bywa więc impulsem do zmian po stronie podaży.
W gospodarce rynkowej działa mechanizm cenowy. Gdy jest niedobór, ceny rosną, co ogranicza część popytu i zachęca do zwiększania podaży (produkcji, importu). Dzięki temu rynek z czasem dąży do równowagi, a braki zwykle nie trwają wiecznie.
Najczęściej myli się znaki nierówności: część osób odruchowo wybiera "podaż > popyt", choć pytanie dotyczy niedoboru. Inny błąd to utożsamianie niedoboru z "małym popytem" albo z problemem finansowym klienta, a nie z relacją rynkową.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 81% zdających egzamin. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Niedobór rynkowy oznacza sytuację nierównowagi, w której przy danej cenie konsumenci chcą kupić więcej, niż jest oferowane na rynku."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica – hasło "Shortage (economics)", https://www.britannica.com/money/shortage (dostęp: 2026-02-28)
  • Investopedia – "Shortage: Definition, Causes, and Examples", https://www.investopedia.com/terms/s/shortage.asp (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL) – "Niedobór", https://pl.wikipedia.org/wiki/Niedob%C3%B3r (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw mikroekonomii (rozdziały o popycie, podaży i równowadze rynku)
  • Materiały edukacyjne uczelni/instytucji publicznych wyjaśniające mechanizm popytu i podaży
  • Hasła encyklopedyczne i słowniki ekonomiczne dotyczące "shortage/niedobór" oraz "surplus/nadwyżka"

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego