KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2020 (test 2)

PYTANIE NR 14.
Które z organizmów wskaźnikowych występują w czystych wodach powierzchniowych I klasy jakości, wykorzystywanych jako źródło wody pitnej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Małże (np. skójki, szczeżuje) są bioindykatorami czystych, dobrze natlenionych wód powierzchniowych, dlatego wiąże się je z wysoką klasą jakości wód źródłowych.
Sinice typowo wskazują na eutrofizację i pogorszenie jakości, a "grzyby" i "pierwotniaki" nie są tu jednoznacznym wskaźnikiem czystości.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy czystych wód powierzchniowych (źródłowych), które mogą być wykorzystywane jako surowiec dla wodociągów. W takiej wodzie mogą występować organizmy wodne, a ich obecność bywa wykorzystywana w bioindykacji, czyli ocenie jakości środowiska na podstawie organizmów o określonych wymaganiach ekologicznych.

Odpowiedź "Małże." jest poprawna, ponieważ wiele małży słodkowodnych (np. skójki i szczeżuje) wymaga wód stosunkowo czystych, dobrze natlenionych i stabilnych. Z tego powodu ich obecność jest kojarzona z lepszą jakością wód powierzchniowych, a w praktyce mogą być także wykorzystywane do biomonitoringu wody surowej pobieranej z ujęć (przed końcowym uzdatnianiem i dezynfekcją).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Sinice." częściej świadczą o problemach jakościowych: zakwity sinic wiążą się zwykle z eutrofizacją (nadmiarem azotu i fosforu), a więc z pogorszeniem stanu wód.
  • "Grzyby." to bardzo szeroka grupa; samo hasło nie jest typowym, jednoznacznym wskaźnikiem "I klasy" czystości wód powierzchniowych w ujęciu szkolnym. Obecność grzybów może wynikać z różnych warunków i nie stanowi prostego markera wysokiej jakości.
  • "Pierwotniaki." również nie są jednoznacznym wskaźnikiem czystych wód, bo różne gatunki mogą występować w odmiennych warunkach (także w wodach zanieczyszczonych). Bez doprecyzowania gatunku nie da się ich przypisać wyłącznie do wód najlepszej jakości.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozdzielaj w myśleniu wodę pitną po uzdatnianiu (która powinna spełniać wymagania mikrobiologiczne i nie zawierać organizmów) od wody źródłowej, której jakość można oceniać biologicznie i w której organizmy wskaźnikowe mogą naturalnie występować.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Organizmy wskaźnikowe (bioindykatory) to gatunki, których obecność, liczebność lub brak informuje o warunkach środowiska, np. natlenieniu, eutrofizacji czy zanieczyszczeniu. W wodach powierzchniowych wykorzystuje się je do oceny stanu ekologicznego, bo reagują na zmiany szybciej niż same pomiary chemiczne.
Wiele małży słodkowodnych wymaga wód dobrze natlenionych i względnie czystych, bez silnej eutrofizacji. Są wrażliwe na pogorszenie warunków, dlatego ich obecność bywa kojarzona z lepszą jakością wód. Dodatkowo filtrują wodę i mogą reagować (np. zamykaniem muszli) na nagłe zanieczyszczenia.
Z założenia woda przeznaczona do spożycia powinna spełniać wymagania mikrobiologiczne, a procesy uzdatniania i dezynfekcji mają ograniczać obecność mikroorganizmów. Dlatego bioindykatory odnoszą się głównie do wód powierzchniowych (surowych), a nie do gotowej wody w kranie.
Sinice często pojawiają się masowo w postaci zakwitów, gdy w wodzie jest nadmiar biogenów (azotu i fosforu). Taki stan nazywa się eutrofizacją i zwykle oznacza pogorszenie jakości wód oraz ryzyko toksyn sinicowych. Dlatego sinice są typowym sygnałem problemu, a nie "I klasy czystości".
W szkolnych przykładach czyste, dobrze natlenione wody kojarzy się m.in. z larwami jętek i widelnic, niektórymi rybami zimnolubnymi (np. pstrągami) czy wybranymi skorupiakami. Kluczowe jest to, że są to organizmy wymagające stabilnych warunków i niskiego poziomu zanieczyszczeń organicznych.
Biomonitoring stosuje się przede wszystkim dla wody surowej pobieranej z ujęć (np. z rzeki lub zbiornika), czyli przed końcowym uzdatnianiem i dezynfekcją. Celem jest szybkie wykrycie nagłego zanieczyszczenia i uruchomienie procedur alarmowych zanim woda trafi do sieci.
Woda surowa to woda z ujęcia (np. powierzchniowego), która może zawierać naturalne organizmy wodne i zmienne zanieczyszczenia. Woda przeznaczona do spożycia to produkt po uzdatnianiu (m.in. filtracji i dezynfekcji) spełniający wymagania sanitarne. Na egzaminie to rozróżnienie decyduje, czy w ogóle mówimy o bioindykatorach.
Pierwotniaki to bardzo zróżnicowana grupa: niektóre gatunki mogą występować w wodach lepszej jakości, inne częściej pojawiają się przy zanieczyszczeniu organicznym. Bez podania konkretnego gatunku nie są jednoznacznym wskaźnikiem "I klasy" czystości. To typowy "szeroki" dystraktor w testach.
Najczęstszy błąd to mylenie wody pitnej po uzdatnianiu z wodą źródłową, w której naturalnie żyją organizmy. Drugi błąd to kojarzenie sinic z "czystością" zamiast z eutrofizacją. Trzeci błąd to wybieranie bardzo ogólnych grup (grzyby, pierwotniaki) bez sprawdzenia, czy są jednoznacznymi wskaźnikami.
Ucz się parami: czyste wody (organizmy wrażliwe, wymagające tlenu) vs wody zdegradowane (organizmy tolerancyjne, zakwity). Zrób własną tabelę: "organizm → co oznacza jego obecność". Ćwicz też rozróżnienie: biomonitoring dotyczy najczęściej wód powierzchniowych i wody surowej, nie "wody w kranie".
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 7.12.2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, Dz.U. 2017 poz. 2294
  • Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Ramowa Dyrektywa Wodna)
  • Gov.pl (WSSE Rzeszów) – informacja o wymaganiach dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (jakość/mikrobiologia), https://www.gov.pl/web/wsse-rzeszow (dostęp: 2026-03-13)

Materiały:

  • Teksty i skrypty z hydrobiologii/biomonitoringu dla techników ochrony środowiska (bioindykatory wód)
  • Materiały Państwowej Inspekcji Sanitarnej o wymaganiach dla wody do spożycia i parametrach mikrobiologicznych
  • Materiały edukacyjne o eutrofizacji i zakwitach sinic (przyczyny, skutki, profilaktyka)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego