KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 16.
Które z podanych źródeł zanieczyszczenia powietrza jest pochodzenia antropogenicznego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Źródło antropogeniczne to takie, które wynika bezpośrednio z działalności człowieka. Spalanie paliw (np. w energetyce, transporcie i ogrzewaniu) powoduje emisję pyłów i gazów. Pożary lasów, wietrzenie skał i wybuchy wulkanów są procesami naturalnymi, więc nie są antropogeniczne.

Pełne wyjaśnienie:

Źródła zanieczyszczeń powietrza dzieli się najczęściej na antropogeniczne (wywołane działalnością człowieka) oraz naturalne (wynikające z procesów przyrodniczych). W pytaniu trzeba wskazać tę odpowiedź, która jednoznacznie wynika z aktywności człowieka.

"Spalanie paliw." jest poprawne, ponieważ spalanie paliw (kopalnych lub innych) zachodzi w instalacjach energetycznych, kotłach grzewczych, silnikach pojazdów i wielu procesach przemysłowych. Tego typu procesy prowadzą do emisji m.in. pyłów, tlenków azotu, tlenków siarki, tlenku węgla i dwutlenku węgla, czyli typowych zanieczyszczeń i gazów związanych z działalnością człowieka.

Pozostałe propozycje opisują źródła naturalne:

  • "Pożary lasów." – choć część pożarów może być spowodowana przez człowieka, jako zjawisko w tej formie jest traktowane w podstawowej klasyfikacji jako źródło naturalne (występuje też samoczynnie, np. od wyładowań atmosferycznych). W zadaniu chodzi o rozpoznanie jednoznacznie antropogenicznego źródła.
  • "Wietrzenie skał." – to proces geologiczny prowadzący do powstawania i unoszenia cząstek mineralnych (np. pyłu), ale nie jest bezpośrednio działaniem człowieka.
  • "Wybuchy wulkanów." – są naturalnym źródłem emisji popiołów i gazów (np. SO2), jednak nie mają pochodzenia antropogenicznego.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą zasadę: gdy w odpowiedzi pojawia się proces technologiczny lub eksploatacyjny (spalanie, produkcja, transport, ogrzewanie), najczęściej wskazuje to na źródło antropogeniczne. Zjawiska geologiczne i przyrodnicze (wietrzenie, erupcje, naturalne pożary) klasyfikuje się jako naturalne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Antropogeniczne" oznacza pochodzące od człowieka, czyli wynikające z jego działalności (np. przemysłu, transportu, ogrzewania). W kontekście powietrza chodzi o emisje powstające w procesach technicznych, takich jak spalanie paliw czy produkcja przemysłowa.
Najprościej: jeśli zjawisko jest procesem technologicznym (spalanie w piecu, silnik, instalacja przemysłowa), to zwykle jest antropogeniczne. Jeśli to proces przyrodniczy (wietrzenie skał, erupcja wulkanu, pylenie naturalne), traktuje się je jako naturalne.
Spalanie paliw jest działaniem wykonywanym przez człowieka w celu pozyskania energii (ogrzewanie, produkcja prądu, napęd pojazdów). Powoduje emisję pyłów i gazów, które pogarszają jakość powietrza, dlatego klasyfikuje się je jako źródło antropogeniczne.
Nie zawsze. Pożary mogą mieć przyczyny naturalne (np. wyładowania) albo być wywołane przez człowieka. W prostych zadaniach egzaminacyjnych "pożary lasów" często traktuje się jako przykład źródła naturalnego, a jednoznacznie antropogeniczne pozostaje "spalanie paliw".
Wietrzenie prowadzi do powstawania drobnych cząstek mineralnych, które mogą być unoszone jako pył. Jest to jednak proces geologiczny zachodzący bez udziału człowieka, dlatego zalicza się go do źródeł naturalnych, mimo że może wpływać na zapylenie powietrza.
Erupcje wulkaniczne mogą emitować popioły oraz gazy, m.in. dwutlenek siarki. To przykład źródła naturalnego – powstaje w wyniku procesów geologicznych. Na egzaminie ważne jest rozpoznanie, że nie jest to emisja wynikająca z działalności człowieka.
Najczęściej wskazuje się emisje z ogrzewania budynków (szczególnie niskiej emisji), transportu oraz energetyki i przemysłu. W wielu zadaniach szkolnych uogólnia się to do przykładu "spalanie paliw", które obejmuje te sektory.
Pytania testowe muszą mieć zwykle jedną poprawną odpowiedź. Jeśli jakaś opcja może być "czasem tak, czasem nie" (np. pożary – naturalne lub spowodowane przez człowieka), to nie jest najlepszym wyborem. Dlatego preferuje się odpowiedzi jednoznaczne, jak "spalanie paliw".
Częsty błąd to wybór zjawiska "głośnego" medialnie (np. pożary) bez sprawdzenia definicji antropogeniczności. Inny błąd to mylenie procesów naturalnych (wietrzenie, wulkany) z przemysłowymi tylko dlatego, że brzmią "naukowo". Pomaga trzymanie się kryterium: czy człowiek to powoduje?
Ułóż własną listę przykładów w dwóch kolumnach: antropogeniczne (spalanie paliw, transport, przemysł) i naturalne (wulkany, wietrzenie, pylenie naturalne). Następnie ćwicz szybkie klasyfikowanie zjawisk. To podnosi trafność w testach.
info

Około 76% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że źródło antropogeniczne to takie, które wynika bezpośrednio z działalności człowieka.

Źródła:

  • IPCC, Climate Change 2021: The Physical Science Basis (AR6 WGI), Chapter 2 (Changing state of the climate system) oraz rozdziały o składnikach atmosfery i wymuszeniach radiacyjnych, https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ - accessed 2026-03-02
  • European Environment Agency (EEA), Air pollution sources and emissions (tematy: transport, energy, industry, households), https://www.eea.europa.eu/themes/air/air-pollution-sources-1 - accessed 2026-03-02
  • Encyclopaedia Britannica, hasła: "air pollution" oraz "volcano" (sekcje o emisjach gazów i pyłów oraz źródłach naturalnych i antropogenicznych), https://www.britannica.com/science/air-pollution oraz https://www.britannica.com/science/volcano - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ochrony powietrza i inżynierii środowiska (rozdziały o źródłach emisji)
  • Materiały edukacyjne GIOŚ/IOŚ-PIB dotyczące jakości powietrza i źródeł emisji
  • Raporty IPCC dotyczące emisji z paliw kopalnych i wpływu działalności człowieka na atmosferę

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego