W robotach ziemnych za niestabilne i nienośne uznaje się przede wszystkim grunty organiczne, czyli takie, które zawierają znaczącą ilość materii organicznej (np. warstwa humusu, torfy, namuły). Ich typowe cechy to:
- duża ściśliwość (łatwo się odkształcają pod obciążeniem),
- niska wytrzymałość na ścinanie (łatwo tracą stateczność),
- wysoka i zmienna wilgotność oraz wrażliwość na nawodnienie,
- trudna do przewidzenia praca w czasie (osiadania długotrwałe).
Z tych powodów pozostawienie gruntów organicznych w podłożu pod nasypem lub pod konstrukcją nawierzchni grozi nadmiernymi osiadaniami i deformacjami. Standardową praktyką jest więc ich usunięcie (zdjęcie humusu, wybór torfu) i zastąpienie gruntem o lepszych parametrach albo wykonanie wzmocnienia podłoża.
Odpowiedź "skaliste" jest nieprawidłowa, bo grunty/utwory skaliste są z reguły bardzo nośne; problemem bywa raczej urabialność (konieczność zrywania/kruszenia), a nie brak nośności. Odpowiedź "kamieniste" również nie oznacza automatycznie nienośności – obecność kamieni może utrudniać zagęszczanie i profilowanie, ale sam taki materiał może mieć dobrą nośność po prawidłowym ułożeniu i zagęszczeniu. Odpowiedź "gruboziarniste" jest błędna, ponieważ grunty gruboziarniste (np. piaski, żwiry) często dobrze się odsączają i po zagęszczeniu osiągają korzystne parametry nośności; o ich jakości decyduje m.in. uziarnienie, wilgotność i stopień zagęszczenia, a nie sama "gruboziarnistość".
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "niestabilne i nienośne", najczęściej chodzi o warstwy organiczne (humus/torf) lub bardzo słabe grunty o dużej ściśliwości, które usuwa się przed właściwymi robotami ziemnymi.
