KWALIFIKACJA MTL3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 7.
Z przedstawionej tabeli wynika, że zalecany zakres temperatury kucia stali stopowej do pracy na zimno NWC wynosi
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi temperatur kucia różnych gatunków stali według Polskich Norm (PN).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakres temperatury kucia należy odczytać bezpośrednio z podanej tabeli dla stali stopowej do pracy na zimno NWC. Prawidłowy wynik musi obejmować obie granice przedziału (temperaturę rozpoczęcia i zakończenia kucia). Z tabeli wynika, że jest to 1100–800°C, a pozostałe odpowiedzi zmieniają co najmniej jedną z tych wartości.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu sprawdzana jest umiejętność poprawnego odczytu danych technologicznych z tabeli: chodzi o zalecany zakres temperatury kucia dla określonego gatunku stali (stal stopowa do pracy na zimno NWC). Taki zakres podaje się jako przedział "od–do", ponieważ w czasie kucia materiał stygnie, a jednocześnie nie można przekroczyć pewnych temperatur granicznych bez pogorszenia własności lub zwiększenia ryzyka wad.

Odpowiedź "1100–800°C" jest poprawna, bo dokładnie odpowiada wartościom przypisanym w tabeli do stali NWC. Kluczowe jest sprawdzenie obu liczb: temperatury rozpoczęcia kucia oraz temperatury, poniżej której nie należy kontynuować odkształcania.

Pozostałe propozycje są błędne typowo z jednego z poniższych powodów:

  • Zmiana górnej granicy (np. 1000 zamiast 1100) – prowadzi do innego zalecanego nagrzania wsadu, co w praktyce może utrudniać uzyskanie wymaganej plastyczności.
  • Zmiana dolnej granicy (np. 850 zamiast 800 lub 700 zamiast 800) – może oznaczać zbyt wczesne zakończenie kucia albo, przeciwnie, kontynuowanie kucia w zbyt niskiej temperaturze, co zwiększa ryzyko pęknięć i wad.
  • Wybór "podobnego" przedziału bez weryfikacji w tabeli – to częsty błąd egzaminacyjny, gdy odpowiedzi różnią się tylko jedną wartością.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze porównuj odpowiedź z tabelą dwupunktowo (góra i dół zakresu), a nie "na oko". Jeśli w odpowiedziach różni się tylko jedna liczba, to właśnie ona najczęściej decyduje o poprawności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przedział "od–do", w którym stal powinna być odkształcana. Górna granica odnosi się do temperatury rozpoczęcia kucia po nagrzaniu, a dolna do temperatury, poniżej której nie zaleca się kontynuować kucia ze względu na spadek plastyczności i ryzyko pęknięć.
Najpierw znajdź wiersz/kolumnę odpowiadającą stali NWC, a potem odczytaj cały przedział. Nie wybieraj odpowiedzi tylko po jednej liczbie. Na egzaminie porównuj jednocześnie temperaturę początkową i końcową, bo odpowiedzi często różnią się jedną granicą.
W praktyce podczas kucia materiał stygnie, a proces trwa pewien czas. Dlatego technologicznie istotne są dwie granice: dopuszczalna temperatura na początku i minimalna temperatura, przy której jeszcze bezpiecznie można kuć. Jedna liczba nie oddaje warunków procesu.
Najczęstsze są: przepisanie tylko jednej granicy przedziału, pomylenie dolnej granicy (np. 800 z 850) oraz wybór "podobnej" odpowiedzi bez sprawdzenia obu wartości. Pomaga nawyk sprawdzania: "czy zgadza się góra i dół zakresu?"
Nie zawsze. Zależy to od składu chemicznego, przeznaczenia i własności konkretnego gatunku. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych należy opierać się na danych tabelarycznych lub dokumentacji technologicznej dla danego gatunku, a nie na ogólnej intuicji.
Jeśli kuje się zbyt nisko, stal ma mniejszą plastyczność i rośnie ryzyko pęknięć oraz powstawania wad odkuwki. Z kolei zakończenie kucia zbyt wcześnie (za wysoka dolna granica) może utrudnić uzyskanie wymaganego kształtu i stopnia przekucia.
Kontrolę prowadzi się przed rozpoczęciem kucia (po wyjęciu z pieca) oraz w trakcie procesu, szczególnie przy większych odkuwkach i dłuższym czasie operacji. Stosuje się m.in. pirometry lub wskaźniki technologiczne, aby nie zejść poniżej dolnej granicy.
W zależności od opracowania mogą pojawić się: temperatury wyżarzania i hartowania, zakresy odpuszczania, zalecenia chłodzenia po kuciu, uwagi o podatności na pęknięcia oraz wymagania dotyczące nagrzewania. Na egzaminie czytaj nagłówki kolumn, aby nie pomylić parametrów.
Nie. Oznaczenie gatunku pomaga zidentyfikować typ stali, ale nie daje pewnej wartości temperatur procesu. Zakresy temperatur zależą od składu i zaleceń technologicznych. W zadaniach tego typu wymagany jest odczyt z tabeli lub dokumentacji, a nie zgadywanie.
Ćwicz szybkie wyszukiwanie właściwego wiersza/kolumny i porównywanie dwóch granic przedziału. Trenuj też rozróżnianie parametrów (kucie vs obróbka cieplna). Pomaga praca na przykładowych kartach technologicznych i zadaniach z poprzednich arkuszy.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Zakres temperatury kucia należy odczytać bezpośrednio z podanej tabeli dla stali stopowej do pracy na zimno NWC."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z materiałoznawstwa/metaloznawstwa dla techników i operatorów
  • Materiały dydaktyczne z przeróbki plastycznej (kucie, walcowanie) z tabelami temperatur
  • Instrukcje technologiczne zakładowe (karty technologiczne) dotyczące nagrzewania i kucia stali narzędziowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego